Opis
Współczesne ubezpieczenia stanowią mechanizm finansowania skutków ryzyka, którego funkcjonowanie oparte jest na określonych rozwiązaniach prawnych i instytucjonalnych. Pełnią one jednocześnie niezwykle ważną rolę w systemie finansowym, przede wszystkim za sprawą funkcji akumulacji kapitału. Podejmowanie problemów z zakresu ubezpieczeń, zarówno na gruncie teoretycznym, jak i w praktyce, wymaga świadomości współwystępowania i współzależności pewnych zjawisk. Świadomość taka niewątpliwie pozytywnie wpływa na efektywność różnorodnych decyzji podejmowanych w odniesieniu do zastosowania ubezpieczeń. Z tego względu, celem niniejszej publikacji jest prezentacja różnych problemów funkcjonowania ubezpieczeń w gospodarce wolnorynkowej w sposób kompleksowy, łączący różne podejścia. Poszukując inspiracji dla odmiennego, nowego spojrzenia na rozważane problemy, pozwalającego jednocześnie na eksponowanie ich współzależności i współwystępowania, rozważania oparto o ujęcie systemowe. Zaproponowano koncepcję hierarchicznego postrzegania systemu ubezpieczeń, wprowadzając i następnie rozwijając w kolejnych częściach zagadnienia mikro-, makro-, mezo- i megasystemu ubezpieczeń. Publikacja adresowana jest przede wszystkim do grona studentów oraz praktyków, którzy w swoim życiu zawodowym zetknęli się z koniecznością podejmowania decyzji w zakresie ubezpieczeń. Spis treściWprowadzenie 7CZĘŚĆ IUBEZPIECZENIA W UJĘCIU SYSTEMOWYM - WPROWADZENIERozdział 1Współczesne ubezpieczenia - ujęcie ideowe (Daniel Szewieczek) 11Rozdział 2Wymiary systemu ubezpieczeń (Monika Wieczorek-Kosmala) 232.1. Istota i przydatność ujęcia systemowego 232.2. System ubezpieczeń jako wielki system dynamiczny i jego struktura hierarchiczna 27CZĘŚĆ IIMIKROSYSTEM UBEZPIECZEŃ - ELEMENTY I RELACJERozdział 3Nabywcy ubezpieczeń jako popytowa strona rynku ubezpieczeń. Kontekst interesu ubezpieczeniowego (Monika Wieczorek-Kosmala) 353.1. Interes ubezpieczeniowy i jego komponenty 353.2. Konkretyzacja interesu ubezpieczeniowego dla wiodących grup nabywców ubezpieczeń 383.3. Ogólne wyznaczniki popytu na ubezpieczenia 43Rozdział 4Ubezpieczenie jako przedmiot transakcji na rynku ubezpieczeń - aspekt podażowy (Krystyna Znaniecka, Daniel Szewieczek, Monika Wieczorek-Kosmala) 474.1. Rynkowa oferta ubezpieczeń 474.2. Oferta ubezpieczeń osobowych 504.3. Oferta ubezpieczeń majątkowych 58Rozdział 5System dystrybucji ubezpieczeń (Elżbieta Nieszporek, Monika Wieczorek-Kosmala) 695.1. Elementy systemu dystrybucji ubezpieczeń 695.2. Elementy bezpośredniego i pośredniego systemu dystrybucji ubezpieczeń 735.3. Kierunki rozwoju nowoczesnych metod dystrybucji ubezpieczeń w Polsce 84CZĘŚĆ IIIMAKROSYSTEM UBEZPIECZEŃ - KONTEKST BRANŻOWYRozdział 6System ubezpieczeń na życie (life) i pozostałych (non-life) (Anna Doś, Daniel Szewieczek) 916.1. Przesłanki wyodrębnienia systemu ubezpieczeń na życie (life) i pozostałych (non-life) 916.2. Kalkulacja składek ubezpieczeniowych 956.3. Tworzenie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych 1006.4. Działalność lokacyjna zakładów ubezpieczeń 1056.5. Zróżnicowanie branżowe w zakresie wymogów kapitałowych 110Rozdział 7Organizacja systemu komercyjnych i wzajemnych ubezpieczeń gospodarczych w Polsce (Helena Ogrodnik) 1157.1. System komercyjnych ubezpieczeń gospodarczych 1157.2. System ubezpieczeń wzajemnych 119CZĘŚĆ IVMEZOSYSTEM UBEZPIECZEŃ - KONTEKST ROLI PAŃSTWARozdział 8System ubezpieczeń obowiązkowych (Elżbieta Nieszporek) 1278.1. Obowiązek w systemie ubezpieczeń i przesłanki jego wprowadzenia 1278.2. Rys historyczny ubezpieczeń obowiązkowych w Polsce 1298.3. Ramy prawne funkcjonowania obecnego systemu ubezpieczeń obowiązkowych w Polsce - katalog ubezpieczeń obowiązkowych 133Rozdział 9System ubezpieczeń społecznych (Piotr Kania, Krystyna Znaniecka) 141Rozdział 10System ubezpieczeń zdrowotnych (Aleksandra Szewieczek) 15910.1. Zdrowie i jego ochrona 15910.2. Charakterystyka rynku ochrony zdrowia 16210.3. Miejsce systemu ubezpieczeń zdrowotnych w klasyfikacji modeli ochrony zdrowia 16510.4. Przepływy finansowe w systemie ubezpieczeń zdrowotnych 16910.5. System ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce 175CZĘŚĆ VMEGASYSTEM UBEZPIECZEŃ - KONTEKST GLOBALNYRozdział 11System reasekuracji (Helena Ogrodnik) 17911.1. Reasekuracja jako metoda podziału ryzyka 17911.2. Funkcje reasekuracji 18111.3. Formy i rodzaje reasekuracji 18411.4. Reasekuracja krajowa i zagraniczna 189Rozdział 12System transgranicznej działalności ubezpieczeniowej (Anetal Staszel, Monika Wieczorek-Kosmala) 19112.1. Przesłanki umiędzynarodowienia ubezpieczeń 19112.2. Zaplecze regulacyjne transgranicznej działalności ubezpieczeniowej 19412.3. Działalność transgraniczna ubezpieczycieli 19712.4. Inne zjawiska towarzyszące transgranicznej działalności ubezpieczeniowej 201Rozdział 13System jednolitego rynku ubezpieczeń w Unii Europejskiej - wybrane problemy (Daniel Szewieczek) 20913.1. Fundamenty jednolitego rynku ubezpieczeń w Unii Europejskiej 20913.2. System wypłacalności zakładów ubezpieczeń „Solvency II" 211Zakończeni