Opis
Tom I Systemu prawa ubezpieczeń społecznych podejmuje zagadnienia z ogólnej teorii prawa ubezpieczeń społecznych. Przemiany modelu ubezpieczeń społecznych, jakie miały miejsce po 1998 r., a także liczne nowelizacje ustaw z nim związanych, których celem było poszukiwanie optymalnych rozwiązań gwarantujących w przyszłości środki utrzymania dla ubezpieczonych w przypadku pojawienia się ryzyka ubezpieczeniowego, pozwalają na nowo spojrzeć i ocenić funkcjonujące konstrukcje prawa ubezpieczeń społecznych. Celem opracowania jest przybliżenie zagadnień wynikających z prawa ubezpieczeń społecznych, prezentacja stanowisk weryfikujących przyjęte przez ustawodawcę rozwiązania oraz porządkowanie i ujednolicenie terminologii tej gałęzi prawa. Czytelnicy odnajdą tu szczegółowe omówienie następujących tematów: pojęcie i systematyka prawa ubezpieczeń społecznych, miejsce prawa ubezpieczeń społecznych w systemie prawa i jego związki z innymi gałęziami prawa, funkcje i źródła prawa ubezpieczeń społecznych, podmioty i stosunki prawne ubezpieczenia społecznego, właściwości i zasady prawa ubezpieczeń społecznych, zdarzenia losowe i ryzyka ubezpieczeniowe. Autorzy tomu to uznani przedstawiciele nauki prawa z wielu ośrodków naukowych z całego kraju, legitymujący się znaczącym dorobkiem w zakresie opracowanych zagadnień. Ze względu na rozległość i złożoność kwestii składających się na prawo ubezpieczeń społecznych ich analiza będzie przedmiotem kolejnych tomów Systemu. Adresaci: Książka jest przeznaczona dla przedstawicieli nauki prawa socjalnego oraz dla prawników praktyków, w tym sędziów, radców prawnych i adwokatów. Spis treściWYKAZ SKRÓTÓW | str. 11 SŁOWO WSTĘPNE | str. 19 ROZDZIAŁ I Pojęcie i systematyka prawa ubezpieczeń społecznych | str. 21 1. Wprowadzenie – ubezpieczenia społeczne jako systemy świadczeniowe prawa socjalnego | str. 21 1.1. Prawo socjalne jako system norm służących realizacji celów polityki społecznej | str. 21 1.2. Typizacja systemów świadczeniowych prawa socjalnego | str. 26 1.2.1. Techniki zabezpieczenia społecznego i ich ewolucja | str. 26 1.2.2. Systemy przezorności a systemy wspierające | str. 36 1.3. Zakres przedmiotowy prawa socjalnego | str. 41 2. Pojęcie prawa ubezpieczenia społecznego i kryteria jego wyodrębniania od innych systemów świadczeniowych prawa socjalnego | str. 46 2.1. Wprowadzenie | str. 46 2.2. Ryzyko socjalne w ubezpieczeniach społecznych i jego powiązanie z aktywnością zawodową | str. 49 2.3. Składkowe finansowanie ubezpieczeń społecznych | str. 53 2.3.1. Składki a dotacja budżetowa | str. 53 2.3.2. Podział składki | str. 54 2.4. „Uwspólnienie” ryzyka jako podstawa aksjologiczna ubezpieczeń społecznych | str. 56 2.4.1. Obowiązek ubezpieczeniowy i „uwspólnienie” ryzyka a podstawa wymiaru składek | str. 56 2.4.2. Problematyka wzajemności i ekwiwalentności składki i świadczenia w ubezpieczeniach społecznych | str. 58 2.4.3. Kwestia pozaskładkowego wkładu ubezpieczonych | str. 61 2.4.4. „Uwspólnienie” ryzyka a systemy zaopatrzeniowe | str. 62 2.5. Podsumowanie | str. 63 3. Systematyka prawa ubezpieczeń społecznych | str. 65 ROZDZIAŁ II Miejsce prawa ubezpieczeń społecznych w systemie prawa i związki z innymi gałęziami prawa | str. 71 1. Geneza prawa ubezpieczeń społecznych | str. 71 2. Prawo ubezpieczeń społecznych w systemie prawa | str. 74 2.1. Podział systemu prawa i system ubezpieczeń społecznych | str. 74 2.2. Odrębność prawa ubezpieczeń społecznych jako działu prawa | str. 79 2.3. Prawo ubezpieczeń społecznych a prawo zabezpieczenia społecznego, zaopatrzenia, odszkodowania i wsparcia społecznego oraz pomocy społecznej | str. 83 3. Niesamodzielność prawa ubezpieczeń społecznych | str. 91 4. Publicznoprawny charakter prawa ubezpieczeń społecznych | str. 94 5. Prawo ubezpieczeń społecznych a nauka o ubezpieczeniach społecznych i prawie ubezpieczeń społecznych | str. 96 6. Prawo ubezpieczeń społecznych a inne działy prawa | str. 100 6.1. Uwagi wprowadzające | str. 100 6.2. Prawo ubezpieczeń społecznych a prawo konstytucyjne | str. 103 6.3. Prawo ubezpieczeń społecznych a prawo międzynarodowe | str. 105 6.4. Prawo ubezpieczeń społecznych a prawo cywilne | str. 106 6.5. Prawo ubezpieczeń społecznych a prawo administracyjne | str. 109 6.6. Prawo ubezpieczeń społecznych a prawo karne | str. 110 6.7. Prawo ubezpieczeń społecznych a wybrane inne dziedziny prawa | str. 111 6.7.1. Prawo proceduralne | str. 111 6.7.2. Prawo pracy | str. 112 6.7.3. Prawo finansowe i prawo podatkowe | str. 113 6.7.4. Prawo ubezpieczeniowe, prawo ubezpieczeń gospodarczych | str. 115 7. Prawo ubezpieczeń społecznych a polityka i inne sfery aktywności ludzkiej (nauka, technika) | str. 116 ROZDZIAŁ III Właściwości prawa ubezpieczeń społecznych | str. 119 1. Uwagi wstępne | str. 119 2. Schematyzm ochrony ubezpieczeniowej | str. 123 3. Formalizm normatywny | str. 133 4. Dyferencjacja w zakresie objęcia ochroną ubezpieczeniową oraz ustalenia i realizacji praw do świadczeń | str. 143 ROZDZIAŁ IV Funkcje prawa ubezpiecze