Opis
Ptaki fruwały przed pojawieniem się ornitologii, nie musiały się bowiem uczyć latania od naukowców. Moralność istniała przed pojawieniem się etyków, a gorączka przed powstaniem akademii medycznych. Podobnie jest z teorią klas. Już od wieków ludzie zdają sobie sprawę z nierówności i sprzecznych interesów społecznych, z wyzysku i niesprawiedliwości. Przybierają one różne formy i w tych formach pozostają często nierozpoznane, niewidoczne i objęte tabuizacją, na straży której zazwyczaj stoją wojsko, policja, sądy, przymus ekonomiczny i cała zblokowana wiedza-władza aktualnej dominacji klasowej. Teoria klas jest swoistą społeczną psychoanalizą zastosowaną do całego społeczeństwa klasowego. Jest jednym z genialnych narzędzi poznawczych stworzonych przez trzech mistrzów podejrzeń: Marksa, Nietzschego, Freuda. I to być może narzędziem najprzemyślniejszym! W Polsce teoria klas społecznych nie cieszy się zbytnią popularnością, a jej znajomość wydaje się zanikać. Dzieje się tak ze szkodą dla wiedzy o społeczeństwie. Książka, którą przedstawiam czytelnikowi, stara się w pewnej mierze zaradzić tym kłopotom. Zawiera analizę historii uprawiania teorii klas w Polsce po drugiej wojnie światowej. Składają się na nią teksty historyczne, zarazem polemiczne, uwikłane w dyskusje teoretyczne, lecz niepozbawione systematycznego wykładu teorii klas, a także wielu nowych propozycji interpretacyjnych. Jerzy Kochan Spis treściPrzedmowa 7 I. Klasy społeczne w polskiej myśli społecznej 11 1. W nurcie przemian społecznych 14 Fundamenty: Adam Schaff 14 Stanisław Ossowski o wyobrażeniach klas społecznych 20 Materializm historyczny a socjologia: Julian Hochfeld 39 2. Socjalizm a klasy 56 Socjalizm a polska wieś 61 Klasy, zawód, zróżnicowanie społeczne 75 3. Socjalizm a klasy. Kontynuacje 107 4. Struktura społeczna okresu przejściowego 138 5. Własność, klasy, zawód 173 6. Klasy społeczne: Karol Marks a Max Weber 213 7. Definicja klas społecznych w polskiej socjologii powojennej 261 II. Dialektyka a teoria klas społecznych 289 1. Wstęp do dialektyki 290 2. Ewolucjonizm czy dialektyka 295 3. O skutkach braku dialektyki w teorii klas 302 III. O zniesieniu teorii alienacji (współautorka Ewa Kochan) 305 IV. Gra w klasy (niezbędnik alterglobalisty) 321 1. Kiedy i jak powstają klasy? 322 2. Biegunowa wizja struktury klasowej 325 3. Rozwinięta formuła analizy klasowej 331 4. Klasy społeczne: mity i ideologizacje 334 5. Definicja klasy społecznej 339 6. Klasy a polityka 342 Nota bibliograficzna 345