Opis
Autorka podejmuje temat uporczywego nękania (stalkingu) oraz innych form prześladowania emocjonalnego (mobbingu, bullyingu i molestowania seksualnego). Prezentuje wyniki ogólnopolskich, reprezentatywnych badań aktowych dotyczących stalkingu. Przedstawia usystematyzowane definicje psychologiczne i kryminologiczne zjawisk zaliczanych do przemocy emocjonalnej, a ponadto także ich historię i uwarunkowania kulturowe oraz informacje o skali występowania w Polsce i na świecie. Szczegółowo analizuje przepisy państw Unii Europejskiej kryminalizujące stalking oraz polskie przepisy karne i wykroczeniowe dotyczące uporczywego nękania, a także regulacje dotyczące mobbingu, molestowania seksualnego i bullyingu. Opisuje sylwetki sprawcy i ofiary przemocy emocjonalnej, ze szczególnym uwzględnieniem typologii sprawców i ofiar stalkingu. Odnosi się do reakcji (formalnej i nieformalnej) na stalking i inne czyny o charakterze przemocy emocjonalnej. The author addresses the topic of stalking and other forms emotional harassment (mobbing, bullying and sexual abuse). She presents the results of Polish research on stalking court records, systematized psychological and criminological definitions of phenomena classed as emotional violence, their history and cultural determinants, as well as information on the scale of occurrence of these phenomena in Poland and in other parts of the world. The author analyses regulations of EU countries criminalizing stalking and Polish criminal and misdemeanour laws concerned with stalking, as well as regulations concerned with mobbing, sexual harassment and bullying. She describes the profiles of perpetrators and victims of emotional violence, in particular taking into consideration the typology of stalking perpetrators and victims. Spis treściWykaz skrótów 9 Podziękowania 11 WSTĘP 13 1. PROBLEMY I HIPOTEZY BADAWCZE ORAZ ZAGADNIENIA METODOLOGICZNE 21 1.1. Problemy i hipotezy badawcze 21 1.2. Zagadnienia metodologiczne 23 1.3. Porównanie wyników badań 32 2. STALKING I INNE FORMY PRZEMOCY EMOCJONALNEJ – DEFINICJE, HISTORIA, SKALA ZJAWISK 35 2.1. Stalking, mobbing, molestowanie seksualne i bullying – definicje zjawisk, ich podobieństwa i różnice 35 2.1.1. Stalking, czyli uporczywe nękanie 37 2.1.2. Mobbing 41 2.1.3. Molestowanie seksualne 46 2.1.4. Bullying, czyli mobbing rówieśniczy 48 2.1.5. Cyberprzemoc, czyli nękanie za pomocą narzędzi cyfrowych 51 2.1.6. Kradzież tożsamości jako szczególna forma cyberprzemocy 56 2.1.7. Typy przemocy emocjonalnej – próba systematyzacji 58 2.2. Przemoc emocjonalna – historia zjawiska i uwarunkowania kulturowe 62 2.3. Stalking i inne formy nękania emocjonalnego – skala zjawisk w Polsce i na świecie 70 2.3.1. Stalking 70 2.3.2. Mobbing 76 2.3.3. Molestowanie seksualne 78 2.3.4. Bullying 80 2.4. Skutki przemocy emocjonalnej, czyli o potrzebie reagowania 83 3. STALKING I INNE FORMY PRZEMOCY EMOCJONALNEJ – REGULACJE PRAWNE W PAŃSTWACH UNII EUROPEJSKIEJ ORAZ W POLSCE 85 3.1. Stalking: modele prawne w Europie i na świecie 87 3.1.1. Zachowanie sprawcy 93 3.1.2. Intencje sprawcy 94 3.1.3. Skutek działania sprawcy 95 3.1.4. Typ kwalifikowany i uprzywilejowany 96 3.2. Prawne sposoby walki ze stalkingiem w Polsce 100 3.2.1. Przedmiot ochrony 105 3.2.2. Podmiot i przedmiot czynności wykonawczej 107 3.2.3. Strona przedmiotowa 110 3.2.4. Strona podmiotowa 119 3.2.5. Typ kwalifikowany przestępstwa stalkingu 120 3.2.6. Stalking jako czyn ciągły? 121 3.2.7. Zbieg przepisów ustawy 126 3.2.8. Działania niebędące stalkingiem 132 3.3. Mobbing w prawie europejskim i polskim 133 3.4. Molestowanie seksualne w prawie obcym i polskim 144 3.5. Bullying w prawie polskim 149 3.6. Reakcja prawna na przemoc emocjonalną dziś i jutro 151 4. SPRAWCA STALKINGU I INNNYCH FORM PRZEMOCY EMOCJONALNEJ 154 4.1. Typy sprawców uporczywego nękania 154 4.1.1. Stalker odrzucony 157 4.1.2. Stalker zagrożony 160 4.1.3. Poszukiwacz bliskości 163 4.1.4. Nieudolny admirator 164 4.1.5. Stalker urażony i pragnący odwetu 165 4.1.6. Stalker drapieżny 167 4.2. Sprawcy innych form przemocy emocjonalnej 171 4.2.1. Sprawcy bullyingu 171 4.2.2. Sprawcy mobbingu i molestowania seksualnego 177 4.3. Motywy i sposoby działania sprawców przemocy emocjonalnej 179 4.3.1. Motyw działania 179 4.3.2. Sposób działania sprawców 182 4.3.3. Czas trwania nękania 190 4.4. Sylwetka sprawcy i sprawczyni przemocy emocjonalnej 193 4.4.1. Płeć sprawców 193 4.4.2. Wiek sprawców 194 4.4.3. Związki sprawców 195 4.4.4. Wykształcenie i zawód sprawców 195 4.4.5. Wpływ alkoholu i substancji odurzających na zachowania sprawców 198 4.4.6. Poprzednia karalność sprawców uporczywego nękania 199 4.5. Sprawca nękania a choroby psychiczne i zaburzenia osobowości 201 4.5.1. Nieprawidłowe style przywiązania 203 4.5.2. Zaburzenia osobowości 206 4.5.3. Inne typy zaburzeń osobowości 213 4.5.4. Zaburzenia psychiczne 217 4.6. Stalking jako forma przemocy w bliskich związkach 218 4.7. Kobiety jako sprawczynie uporczywego nękania 224 4.7.1. Kobiety jako sprawczynie st