Opis
Opracowanie obejmuje całość zagadnień prawa rzymskiego. W publikacji przystępnie i zwięźle zaprezentowano instytucje i zasady tego prawa, w tym: • pojęcie, podziały, systematykę prawa rzymskiego, • zarys historii rozwoju państwa i prawa rzymskiego, • rzymskie prawo prywatne, materialne i formalne (proces cywilny, prawo osobowe, prawo rodzinne, prawo rzeczowe, zobowiązania oraz prawo spadkowe). Zamieszczone na końcu indeksy: terminów i zwrotów łacińskich, paremii rzymskich oraz osób, ułatwiają posługiwanie się podręcznikiem. Dodatkowym walorem książki są zabawne rysunki oraz tabele i schematy, syntetyzujące wywód na temat danej instytucji prawnej. Książka jest przeznaczona przede wszystkim dla studentów wydziałów prawa, jednak jako kompendium prawa rzymskiego, stanowiącego podstawę europejskiej kultury prawnej, może być polecana wszystkim, którzy interesują się historią czasów antycznych, historią państwa i prawa oraz historią prawa kościelnego. Spis treściWykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Rozdział pierwszy Zagadnienia wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 I. Pojęcie i znaczenie prawa rzymskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 § 1. Prawo rzymskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 § 2. Rzymskie pojęcie prawa i sprawiedliwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 1. Ius i fas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 2. Próby defi nicji prawa i sprawiedliwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 II. Podziały prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 § 3. Ogólna charakterystyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 § 4. Ius publicum – ius privatum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 § 5. Ius civile . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 § 6. Ius gentium . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 § 7. Ius honorarium . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 § 8. Ius naturale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 § 9. Ius commune – ius singulare . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 § 10. Ius vetus – ius novum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 § 11. Ius strictum – ius aequum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 III. Systematyka rzymskiego prawa prywatnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 § 12. Systematyka Ustawy XII tablic . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 § 13. Systematyka edyktu pretorskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 § 14. Systematyka Instytucji Gajusa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 § 15. Systematyka pandektowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Rozdział drugi Historyczny rozwój prawa rzymskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 I. Historyczny rozwój źródeł prawa rzymskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 § 16. Pojęcie i rodzaje źródeł prawa rzymskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 1. Pojęcie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 2. Źródła poznania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 II. Rozwój rzymskiego prawa prywatnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 § 17. Periodyzacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 § 18. Prawo archaiczne (starorzymskie) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 1. Początki prawa. Zwyczaj . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 1. Prawo zwyczajowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 2. Leges regiae . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 2. Ustawa XII tablic . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 3. Początki rzymskiej jurysprudencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 4. Leges . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 1. Leges rogatae . . . .