Opis
W skomplikowanej „układance" badań regionalnych coraz częściej elementem porządkującym mnogość czynników rozwoju jest struktura powiązań przestrzennych. Interakcje sąsiedzkie oraz ograniczające je bariery fizyczne, administracyjne, kulturowe, historyczne, językowe stanowią o rozprzestrzenianiu się procesów w sferze ekonomicznej i społecznej. Stad rozwój ekonomiczno-społeczny może być obserwowany z perspektywy renty geograficznej, która jest premią za położenie geograficzne w układzie geopolitycznym, uwzględniającą interakcje sąsiedzkie, odległość od granicy, sąsiedztwo z regionami bogatszymi/biedniejszymi, bliskość szlaków komunikacyjnych etc. Książka jest próbą teoretycznego i empirycznego interdyscyplinarnego badania powiązań pomiędzy rozwojem sfery społeczno-kulturowej a gospodarczej. Spoiwem obu sfer jest tu aspekt przestrzenny, gdyż oba procesy nie dzieją się w oderwaniu od lokalizacji. Rozwój regionalny jest tu rozumiany jako wypadkowa przemian w ekonomicznej świadomości społecznej, ekonomicznego procesu konwergencji oraz renty geograficznej. Książka poszukuje odpowiedzi na ważne pytania rozwojowe: - Czy w krajach Europy Środkowo-Wschodniej następuje konwergencja ekonomiczna i społeczna? - Czy szybsze zmiany w sferze społecznej przekładają się na szybsze zmiany w sferze ekonomicznej? - Czy w okresie transformacji proces imitacji w obszarach granicznych przekładał się na szybszą konwergencję, wynikającą z renty geograficznej? - Regionalizacja czy globalizacja: czy przewaga sił wynika z istnienia czynników ogólnonarodowych instytucjonalnych oraz regionalnych społeczno-kulturowych? - Problem ciągłości i czasu w rozwoju - czy zmiany są path-dependent? W pracy zaakcentowany został powrót do ekonomii jako nauki społecznej i traktowanie czynników społeczno-kulturowych jako ważnych determinant rozwoju gospodarczego. Z drugiej strony, wykorzystane zostały nowoczesne metody statystyki i ekonometrii przestrzennej z wykorzystaniem map GIS. Spis treściWprowadzenieRozdział 1. Teoretyczne problemy rozwoju1.1. Proces imitacji1.1.1. Modele imitacji globalnej i lokalnej1.1.2. Natura imitacji w różnych sektorach1.1.3. Bilans korzyści i strat procesu imitacji1.2. Teoria rozwoju regionalnego1.3. Bodźce rozwoju gospodarczego1.3.1. Bodźce wewnętrzne1.3.2. Bodźce zewnętrzne1.4. Teoria integracji1.5. Globalizacja i regionalizacja1.6. Budowanie kapitalizmu - ale jakiego?1.7. Problem czasu i ciągłości1.8. PodsumowanieRozdział 2. Powstawanie renty geograficznej - ujecie teoretyczne2.1. Definicja renty geograficznej2.2. Bliskość przestrzenna i jakość sąsiedztwa2.3. Rola granic i lokalizacji w tworzeniu renty geograficznej2.4. Czynniki społeczno-kulturowe a renta geograficzna2.5. PodsumowanieRozdział 3. Społeczeństwo, kultura i gospodarka - przegląd literatury3. l. Pojęcie rozwoju społecznego, świadomości społecznej, kultury3.2. Teoria kapitału społecznego3.3. Model Hofstede3.4. Teza Ingleharta3.5. Model Kochanowicza i Marody3.6. Model Portera3.7. Teoria modernizacji3.8. PodsumowanieRozdział 4. Dane i metodologia badań przestrzennych4.1. Obszar badawczy4.2. Wybrane wskaźniki strukturalne4.3. Kwestie podziału regionalnego4.4. Dane wykorzystane w badaniu4.5. Modelowanie konwergencji4.6. Modelowanie renty geograficznej4.7. Ilościowe metody przestrzenne4.7.1. Macierz wag przestrzennych i struktura sąsiedztwa4.7.2. Autokorelacja przestrzenna4.7.3. Ekonometryczne modele przestrzenneRozdział 5. Renta geograficzna w regionalnym rozwoju społecznym5.1. Różnice kulturowe i świadomość społeczna w Europie Środkowo-Wschodniej5.2. Regionalna ekonomiczna świadomość społeczna - ujęcie empiryczne5.3. PodsumowanieRozdział 6. Renta geograficzna w regionalnym rozwoju gospodarczym6. l. Rozwój gospodarczy w latach 1995-2002 - ujęcie statystyczne6.2. Zmiany w strukturze zatrudnienia w latach 1995-2002 - ujęcie statystyczne6.3. Uwarunkowania historyczno-instytucjonalne tworzenia się renty geograficznej6.4. PodsumowanieRozdział 7. Wzajemne oddziaływanie czynników społecznych i ekonomicznych7.1. Wzrost gospodarczy a rozwój społeczny7.2. Struktura zatrudnienia a rozwój społeczny7.3. Modelowanie konwergencji dochodu7.4. Próba prognozy zmian w świadomości społecznej7.5. Próba prognozy rozwoju gospodarczego7.6. PodsumowanieZakończenieIndeks komend i pojęćBibliografia