Opis
Intencją publikacji jest przekrojowe ujęcie tematyki miasta, gdzie perspektywa „miękka”, antroposocjologiczna, spotyka się z perspektywą „twardą” – urbanistyczną, ukazując szerokie spektrum spraw związanych z tożsamością miasta i jej ewolucją w kontekście rozumienia sensu egzystencji we wspólnocie. Rozważania o zmieniającej się tożsamości miasta zaprezentowane są zarówno na przykładzie miast wielkich i znanych, jak i mniej dotąd rozpoznanych. Wszystko podporządkowane zostało podstawowemu pytaniu o miasto w perspektywie sensu. Spis treściWprowadzenie 13 Część I. Modelowanie miasta, formowanie sensu Rozdział 1. Miasto: duch miejsca i ciało w przestrzeni 25 1.1. Miasto i ja. Razem czy osobno? 25 1.2. Miejsce czy przestrzeń? 33 1.3. Sztuka oswajania miasta 37 1.4. Cielesność miasta. Miasto jako żywy organizm 42 1.5. Pochłanianie miasta zmysłami 45 Rozdział 2. Miasto zwierciadłem cywilizacji 51 2.1. Odcisk historii 51 2.2. Miasto i władza 61 2.3. Miasto wytwarza przestrzeń 64 Rozdział 3. Miasto w objęciach idei 68 3.1. Miasto w perspektywie eschatologicznej 68 3.1.1. Babilon szatański i Nowe Jerusalem, miasto Boga 68 3.1.2. Babilon historyczny i mityczny 70 3.1.3. „Babiloński” Waszyngton, szatańskie centrum świata 73 3.2. Wszczepianie sensu, czyli nowoczesność zaordynowana 74 3.2.1. Wymyślać miasto 75 3.2.2. Lizbona Markiza de Pombal 75 3.2.3. Paryż Barona Haussmanna 78 3.2.4. Sztokholm socjaldemokratów 81 3.3. Miasto w dybach ideologii 83 3.3.1. Ideologowie formują świadomość, architekci i urbaniści wcielają idee 83 3.3.2. Norymberga – miasto nazistowskich zjazdów. Ideologia wbita w grunt 87 3.3.3. Brescia, czyli „nowa wspaniała Italia”. Wyburzanie dla uzdrawiania 89 3.3.4. Mińsk – komunistyczny ideał zabudowy 91 Rozdział 4. Miasto w poświacie glorii 95 4.1. Nieustępliwy urok strzelistej wizji 95 4.1.1. Auroville – miasto Jutrzenka. Utopia przećwiczona 95 4.1.2. The Town of Celebration – murowana idylla 99 4.1.3. Maidar City – miasto Buddy 101 4.2. Miasta uzurpowanej glorii 103 4.2.1. Astana, czyli Nursułtan. Miasto jutra 103 4.2.2. Naipiydaw – Miasto Królów zbudowane przez juntę 106 4.2.3. Projekt „Skopje 2014”. Przebudowa centrum jako pompowanie narracji narodowej 109 4.3. Refleksja spajająca: O tożsamości miasta na warunkach władzy 112 Rozdział 5. Zdrowie i ład. Tęsknota za ideałem 115 5.1. Idee zdrowego miasta, czyli nobilitacja ruchu i prywatności 115 5.2. O ładzie urbanistów i bezładzie wśród ludzi 119 5.2.1. Miasto i sens w manifestach. Pokusa rozwiązań ostatecznych a niesforność mieszczan 119 5.2.2. Refleksja zamiast podsumowania: Od miasta idealnego ku metropolii globalnej 123 Część II. Tożsamość miasta Zachodu A. Miasto w perspektywie historycznej Zachodu Rozdział 6. Korzenie zachodniości miasta 129 6.1. Zachodniość jako perspektywa poznawcza 129 6.2. Źródła zachodniości współczesnego miasta 133 6.2.1. Agora i Pnyks. Ateny jako kolebka demokracji i miejskości 133 6.2.2. Miasto średniowieczne jako „wspólnota współczująca” 137 6.2.3. Autonomia i więź. Owoce Hanzy 139 6.3. Miasto europejskie, czyli jakie? 142 Rozdział 7. Ewolucja miasta Zachodu 145 7.1. Miasto zachodnie w pespektywie historycznej 145 7.2. Amsterdam – najbardziej liberalne miasto świata 149 7.3. Homo oeconomicus wtargnął na salony. Indywidualizm nowym paradygmatem i trendem 153 7.4. Londyn – ikona indywidualizmu 157 7.5. Wyjście na wody kosmopolityzmu. W stronę metropolii zwanej Wielkim Jabłkiem 161 7.6. Miasto Zachodu w świecie globalizacji 166 7.7. O diabelskości miasta i anielskości wsi. Specyfika polska 170 B. Wielkie miasto i jego mieszczanie Rozdział 8. Straszni czy piękni mieszczanie? 179 8.1. Wielkie miasto – twór przepuszczalny jak gąbka 179 8.2. Mentalność wielkomiejska 181 8.3. Mieszczaństwo ostoją wielkomiejskości. Stare i nowe mieszczaństwo 185 8.4. Nowe mieszczaństwo metropolitalne 187 Rozdział 9. Wielkomiejskość na uwięzi paradoksu tożsamości 191 9.1. Lokalnie czy globalnie? 191 9.2. Homo eligens w wielkim mieście 197 9.3. Antynomie życia miejskiego. Kontredans obcości ze swojskością 200 9.4. Ucieczka z miasta mieszczan? Stylizacje i profile 205 Rozdział 10. Wielkomiejskość w epoce „płynnej rzeczywistości” 211 10.1. Ja i ta „cała zgiełkliwa reszta” 211 10.2. Usidleni w sieciach 214 10.3. Mobilność ostoją miejskości 217 10.4. Miejskość jako przygoda, zblazowanie, nuda dziwactwa 220 10.5. W chmurze hiperrzeczywistości miasta 223 10.5.1. Virtual spotyka real. Miasto, czyli żywoty równoległe i naprzemienne 223 10.5.2. W syndromie digifrenii, czyli wielkie miasto jest wszędzie 229 10.6. Miasto – kalejdoskop, który może się rozsypać 232 Część III. Zmierzch miasta Zachodu A. Nieprzejrzysta współczesność, jej koszmary i nadzieje Rozdział 11. Siły niszczące miasto 239 11.1. Konstruowanie i destrukcja zachodzą równolegle. Skąd bierze się niedoprzestrzeń? 239 11.2. Wielkie miasto jako gniazdo przemocy 241 11.3. Kolorowy mrok wielkomiejskiego getta, czyli rzecz o bandytyzmie ulicznym 245 11.3.1. Nie tylko Molenbeek 247 11.4. Krajobraz