Opis
Praca dotyczy zjawiska przestępczości osób, które w chwili popełnienia czynu ukończyły 17 lat, ale nie osiągnęły jeszcze 21. roku życia. Autorka stara się je wyjaśnić, wykorzystując ogólną teorię napięcia Roberta Agnew i uwzględniając skutki transformacji społeczno-ustrojowej w Polsce. Książka jest interesującym studium z pogranicza socjologii i pedagogiki resocjalizacyjnej. Spis treściWprowadzenie 7 ROZDZIAŁ 1 Negatywne skutki transformacji ustrojowej w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem przestępczości młodzieży 11 1.1. Przeobrażenia społeczno-ustrojowe i ich wpływ na przestępczość młodzieży w Polsce 11 1.2. Główne tendencje we współczesnej przestępczości młodzieży polskiej 24 1.2.1. Zmiany ilościowe w przestępczości nieletnich i młodocianych w latach 1990–2007 25 1.2.2. Zmiany jakościowe we współczesnej przestępczości nieletnich i młodocianych 29 ROZDZIAŁ 2 Ogólna teoria napięcia Roberta Agnew jako próba interpretacji współczesnej przestępczości młodzieży polskiej 32 2.1. Pojęcie napięcia w teorii anomii Roberta Mertona 33 2.2. Pojęcie napięcia w teorii zablokowanych możliwości Alberta Cohena 37 2.3. Pojęcie napięcia w teorii zróżnicowanych możliwości Richarda Clowarda i Lloyda Ohlina 39 2.4. Współczesne teorie napięcia 40 2.4.1. Instytucjonalna teoria anomii Stevena Messnera i Richarda Rosenfelsa 40 2.4.2. Teoria napięcia Roberta Agnew 41 2.4.3. Empiryczna weryfikacja ogólnej teorii napięcia R. Agnew na populacji młodzieży amerykańskiej 59 2.5. Alienacja i anomia jako współczesna kategoria dezorganizacji społecznej 66 2.6. Podsumowanie 72 ROZDZIAŁ 3 Metodologiczne podstawy badań własnych 76 3.1. Przedmiot i cel badań 76 3.2. Problemy, pytania i hipotezy badawcze 78 3.3. Zmienne i wskaźniki 82 3.4. Metody, techniki i narzędzia badawcze 85 3.5. Dobór próby badawczej, sposób przeprowadzenia badań i opracowania wyników 93 3.6. Porównanie rezultatów badań metodą Roberta Agnew i Helen Raskin White w populacji młodzieży amerykańskiej i polskiej na podstawie wyników analizy czynnikowej 94 ROZDZIAŁ 4 Determinanty przestępczości młodocianych – weryfikacja głównych tez ogólnej teorii napięcia Roberta Agnew na podstawie wyników badań własnych 103 4.1. Charakterystyka badanej zbiorowości 103 4.1.1. Struktura społeczno-demograficzna badanych 104 4.1.2. Dane dotyczące czynu przestępczego popełnionego przez młodocianych sprawców 109 4.1.3. Niedostosowanie społeczne w grupach młodocianych przestępców i nieprzestępców 114 4.2. Główne predyktory przestępczości młodocianych na podstawie wyników analizy regresji wielokrotnej – porównanie wyników badań własnych z ustaleniami R. Agnew i H.R. White 115 4.3. Poczucie napięcia i czynniki ograniczające – analiza porównawcza badanych grup 121 4.3.1. Poczucie napięcia i czynniki ograniczające – analiza porównawcza grup młodocianych przestępców i nieprzestępców 122 4.3.2. Poczucie napięcia i czynniki ograniczające – analiza porównawcza grup młodocianych przestępców skazanych za popełnienie czynu agresywnego i nieagresywnego 133 4.3.3. Poczucie napięcia i czynniki ograniczające – analiza porównawcza grup młodocianych przestępców skazanych po raz pierwszy i wielokrotnie karanych 141 4.4. Poczucie alienacji – analiza porównawcza badanych grup 149 4.4.1. Poczucie alienacji w grupach młodocianych przestępców i nieprzestępców 149 4.4.2. Poczucie alienacji w grupach młodocianych przestępców skazanych za popełnienie czynu agresywnego i nieagresywnego 151 4.4.3. Poczucie alienacji w grupach młodocianych przestępców pierwszy raz karanych i wielokrotnie karanych 152 4.5. Analiza zależności między zmiennymi w grupie młodocianych przestępców oraz w grupie młodocianych przestępców i nieprzestępców 156 4.5.1. Nasilenie zachowań przestępczych a poczucie napięcia i czynniki ograniczające w grupie młodocianych przestępców 156 4.5.2. Poczucie napięcia a czynniki ograniczające w grupie młodocianych przestępców oraz w grupie młodocianych przestępców i nieprzestępców 157 4.5.3. Poczucie napięcia a poczucie alienacji w grupie młodocianych przestępców i nieprzestępców 162 4.5.4. Czynniki ograniczające a poczucie alienacji w grupie młodocianych przestępców i nieprzestępców 165 ROZDZIAŁ 5 Wnioski i podsumowanie 171 Aneks 188 Spis aneksów 210 Bibliografia 211 Summary 234