Opis
Książka poświęcona została niezwykle ważnej problematyce. Walory naukowe, poznawcze i edukacyjne pracy podkreślają autorskie tabele i rysunki. Podejmując ciekawą formę szkicu, Autor w sposób inspirujący skłania do refleksji, dyskusji i dalszych poszukiwań. Szkic to w istocie swej projekt czegoś, to zakreślenie ram problematyki bez wnikania w jej szczegóły. W sztuce szkic oznacza swobodny rysunek, zazwyczaj koloru czarno-białego, „podkład” pod realizację większego dzieła, później wypełnianego barwami. Przyjęcie przez Autora książki konwencji szkicu skłania nie tylko do kreatywnego pochylenia się nad niezwykle ważną problematyką, ale także inspirująco zachęca do twórczej refleksji oraz do podejmowania autorskich prób realizacji zasygnalizowanych koncepcji w praktyce wychowawczej. Z recenzji prof. zw. dr hab. Urszuli Ostrowskiej Książka Szkice do teorii wychowania kreatywnego powstawała w latach 2010–2012. Autor wykorzystał w niej artykuły lub ich fragmenty wcześniej już publikowane w innych pracach zbiorowych, na użytek niniejszej pracy zebrane, uporządkowane i zmodyfikowane. Całość została wzbogacona o fragmenty referatów wygłoszonych na konferencjach naukowych. Kreatywność, twórczość i rozwój to procesy, które nierozerwalnie wiążą się z życiem ludzkim, zarówno w wymiarze społecznym, jak i jednostkowym. Wyróżniają one człowieka spośród innych istot żywych i wynoszą go ponad świat materialny. Stanowią jednocześnie warunek sine qua non kultury ujmowanej nie socjologicznie czy etnograficznie, ale normatywnie, a więc widzianej w optyce wartościującej, która pozwala snuć refleksję o kulturze wysokiej. Może być ona udziałem i doświadczeniem wielu, nie tylko elit, jeśli wyrasta z ideałów i aspiracji do doskonalenia moralnego właściwych każdemu człowiekowi. Taka kultura jest zdolna podnieść życie ludzkie, a razem z nim i kondycję moralną społeczeństwa na wyższy poziom... Spis treściWstęp 9 Przedmowa 13 Rozdział 1 Prymarność wychowania w rodzinie 1.1. Uwarunkowania autonomii wychowawczego funkcjonowania rodziny 15 1.1.1. Rodzina jako środowisko życia i wychowania 15 1.1.2. Podmiotowy walor wychowania rodzinnego 21 1.1.3. Psychospołeczna przestrzeń rodziny 24 1.2. Rodzina jako wartość w orientacji życiowej młodzieży 26 1.2.1. Wychowanie moralne a wartości 26 1.2.2. Rodzina w hierarchii wartości. Wyniki badań 30 1.2.3. Rodzina jako wartość autoteliczna i źródło wartości 33 1.2.4. Orientacja prorodzinna 35 1.3. Nauki edukacyjne o wychowaniu do życia w rodzinie 39 1.3.1. Zadania nauk edukacyjnych a swoistość wychowania w rodzinie 39 1.3.2. Funkcja edukacyjna i demaskatorska nauk edukacyjnych 43 Rozdział 2 Rozwój moralny człowieka w aspekcie podmiotowości 2.1. Niepełnosprawność w dziedzinie moralnej z perspektywy podmiotu 47 2.1.1. Niepełnosprawność moralna zawiniona i niezawiniona 47 2.1.2. Przesłanki prakseologiczno-etyczne zjawiska niepełnosprawności 50 2.1.3. Sprawność moralna osób niepełnosprawnych 53 2.1.4. Niepełnosprawność moralna osób sprawnych 56 2.2. Podmiotowość w wychowaniu i samowychowaniu 60 2.2.1. Idea podmiotowości 60 2.2.2. Podmiotowy charakter stosunku wychowawczego 62 2.2.3. Kategorie „podmiot” i „przedmiot” w piśmiennictwie pedagogicznym 67 2.2.4. Interpretacja relacji podmiot – przedmiot w wychowaniu i samowychowaniu 70 2.2.5. Typologia wychowania w kontekście podmiotowości (zarys) 75 Rozdział 3 Trud autokreacyjny 3.1. Koncepcja samowychowania młodzieży w nauczaniu Jana Pawła II. Próba rekonstrukcji 81 3.1.1. Ogólna charakterystyka koncepcji „więcej być” 81 3.1.2. Struktura samowychowania w ujęciu Jana Pawła II 85 3.1.3. Znaczenie i aktualność samowychowania 94 3.2. O pracy studenta nad sobą 95 3.2.1. Metodologiczne ujęcie problematyki samokształcenia i samowychowania 95 3.2.2. W kierunku integracji procesów samokształcenia i samowychowania 97 3.2.3. Struktura pracy nad sobą (zarys) 99 3.2.4. Studiowanie a praca nad sobą 101 Rozdział 4 Aksjologiczne i etyczne problemy wychowania i samowychowania 4.1. Ideały i cele wychowania wobec wartości transcendentnych 105 4.1.1. Człowiek w świecie wartości 105 4.1.2. Wartości a cele życia 107 4.1.3. Wartości a cele wychowania i samowychowania 109 4.1.4. Ideał wychowania a wartości i cele 111 4.2. Idea pracy nad sobą w poglądach młodzieży 114 4.2.1. Idee pedagogiczne 114 4.2.2. Świadomość idei pracy nad sobą 117 4.3. Literatura i media w perspektywie pedagogicznej 120 4.3.1. Literatura i media wobec zagrożeń 120 4.3.2. Relacja: literatura – medium – człowiek 123 4.3.3. Literatura i media objęte stosunkiem wychowawczym 125 Rozdział 5 Literackie inspiracje autokreacji 5.1. Literacki wzór monologu kreatywnego 129 5.1.1. Monolog wewnętrzny 129 5.1.2. Warunki monologu kreatywnego 131 5.1.3. Efekty monologu kreatywnego 137 5.2. Podmiotowy charakter dialogu wychowawczego 138 5.2.1. O potrzebie dialogu 138 5.2.2. Rodzaje i odmiany dialogu 140 5.2.3. Zarys wybranych typów dialogu wychowawczego 142 5.2.4. Podmiotowy dialog wychowawczy 144 5.2.5. Spotkanie i dialog 146 5.3.