Opis
Odrodzenie myśli teologicznej, które dokonało się w kręgu emigracji rosyjskiej w połowie XX w., sprawiło, że rosyjska – i prawosławna w ogóle – refleksja religijna zaczęła się rozwijać zgodnie z hasłem G. Fłorowskiego – „powrotu do Ojców Kościoła”. Ten ruch w stronę ortodoksyjnej, bizantyjskiej myśli filozoficzno-teologicznej umożliwił prawosławnym myślicielom współczesną recepcję ich bizantyjskich źródeł i odnowienie dyskursu wschodniochrześcijańskiego w jego czystej formie. Wybitnymi reprezentantami tego nurtu są Siergiej Chorużyj i Władimir Bibichin. Pierwszy stworzył – i do dziś rozwija – koncepcję „antropologii synergicznej”. Drugi, konsekwentnie wracając „do źródeł”, uznał, że myślenie odzyska autentyczny kształt tylko wtedy, gdy do myśli współczesnej wróci starożytność. Łukasz Leonkiewicz – doktor filozofii, absolwent Instytutu Filozofii UW oraz Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, filozof i teolog prawosławny. Od 2010 roku wykładowca w Prawosławnym Seminarium Duchownym, nauczyciel filozofii i etyki, od 2015 roku pracownik nieetatowy Instytutu Filozofii UW, diakon w cerkwi św. Jana Klimaka w Warszawie. Autor licznych artykułów i tłumaczeń w czasopismach naukowych i popularnych, dotyczących filozofii rosyjskiej i teologii prawosławnej. Tłumacz z języka rosyjskiego Imperium peryferii B. Kagarlickiego oraz albumu Ikony rosyjskie. Spis treściSpis treści Wstęp 7 Część I Ciągłość tradycji Tradycja bizantyjska w myśli rosyjskiej Rozdział I. Myśl prawosławna a rosyjska filozofia religijna 19 1. Prawosławny charakter myśli rosyjskiej 22 2. Synteza neopatrystyczna 33 3. Dyskurs wschodniochrześcijański 46 Rozdział II. Raczej Zachód niż Wschód – filozoficzny charakter myśli rosyjskiej 60 1. Neoplatonizm 62 2. (Neo)platoński charakter myśli prawosławnej? 67 Rozdział III. Postrenesans 73 Część II Między neoplatonizmem a palamizmem Rozdział I. Neoplatonizm a chrześcijaństwo w aspekcie praktycznym 84 1. Plotyn i jego następcy 88 2. Julian Apostata 91 3. Pseudo-Dionizy 93 4. „Anatematyzowanie filozofii” 96 Rozdział II. Plotyn i Palamas 112 1. Bog Plotyna i Bog Palamasa 113 Rozdział III. Neoplatonizm Fłorienskiego i Bułgakowa a teologia hezychastyczna 150 1. Bog w kulcie 151 2. Sofia czy energie? 155 3. Pożegnanie z neoplatonizmem 160 Rozdział IV. Co, jeśli nie neoplatonizm? 164 1. Zwrot w stronę arystotelizmu 164 2. Od marzeń do myślenia 168 Rozdział V. Filozofia i teologia ortodoksyjna 172 Część III Postrenesans rosyjski Rozdział I. Filozofia rosyjska czy filozofia w ogóle? 183 1. Stosunek do filozofii Srebrnego Wieku 185 Rozdział II. Filozofia Siergieja Chorużyja w perspektywie teologicznej 189 1. Rosyjski Diogenes 190 2. Antropologia synergiczna 205 Rozdział III. Władimir Bibichin i rosyjski postheideggeryzm 218 1. Świat Bibichina 222 2. Srogość filozofii 225 3. Arystoteles – Rozanow 226 4. Świat 228 5. Obecność i wydarzenie 231 6. Własność 232 7. Energia 235 Zakończenie 249 Dodatki Siergiej Chorużyj, Dość niespodziewane pokrewieństwo: praktyka duchowa i analityka egzystencjalna 255 Siergiej Chorużyj, Antropologia transformacyjna oczami antropologii synergicznej (ku kwestii Postczłowieka) 271 Władimir Bibichin, Heidegger 288 Bibliografia 301 Indeks osób 311