Opis
Przedmiotem dociekań autora jest antyczna Grecja – archaiczna, klasyczna i hellenistyczna – i to bynajmniej nie w całokształcie swoich fenomenów piśmiennych, ponieważ autor celowo pomija choćby praktyki religijne, a praktyki społeczno-polityczne uwzględnia jedynie w bardzo ograniczonym zakresie. Książka jest próbą ogólniejszej interpretacji dziejów kultury greckiej zgodnie z regułami teorii mediów, skonstruowania lokalnych modeli dynamiki kulturowej powstających pod wpływem środków komunikacji, w tym szczególnie praktyk piśmiennych. Praktyki piśmienne Greków są w ujęciu autora matrycą pamięci kulturowej dla całej kultury europejskiej – jest to inny sposób sformułowania powszechnie znanego i wciąż dość powszechnie podzielanego poglądu, według którego kultura Zachodu w dużej mierze wywodzi swój byt z antyku. "Respektując przyjęty podział historii starożytnej Grecji na okresy: archaiczny, klasyczny i hellenistyczny, [autor] w każdym z nich skupia uwagę na wybranych przypadkach, które jego zdaniem najwyraziściej, a niekiedy w sposób skrajny, reprezentują proces „upiśmienniania” społeczeństwa greckiego. Autor ze swobodą posługuje się ustaleniami i narzędziami filologii klasycznej, historii kultury, teorii mediów kulturowych, antropologii, filozofii i literaturoznawstwa, respektując miary i wagi każdej dyscypliny, ale jednocześnie z równą swobodą przekraczając dzielące je granice. [...] stawia sobie zadanie zbadania procesu wykształcania się kluczowych narzędzi poznawczych zachodniej kultury intelektualnej z perspektywy finalnego etapu tego procesu, etapu zaawansowanej piśmienności. [...] jednym z [...] owoców jest daleko idąca rewizja obrazu osiągnięć kulturowych Greków i ich przesłanek tkwiących w złożonym procesie rozwoju starożytnej piśmienności." Z recenzji Grzegorza Godlewskiego Spis treściWstęp. O piśmie mowa, o mowie pismo 7 Rozdział I – Sofiści i inni, czyli eksperymentowanie z zapisem. Od Archilocha do Kalliasa 19 Problem początku. Jak myśleć o genezie praktyk piśmiennych 19 Dać wam to na piśmie? Najstarsi lirycy i presokratycy 48 Dekontekstualizacja przekazu. Sofiści 69 Ciało literą się stało. Kallias 87 Rozdział II – Logografowie. Alkidamas – starożytny McLuhan. O regułach praktyk retorycznych. Jeszcze raz o Platonie. Arystoteles a pismo 97 Obcość pisma 97 Kilka uwag o dziejopisarstwie greckim 106 Starożytny McLuhan – przypadek Alkidamasa 118 Retoryka – regulowanie mowy. Słowo o stenografii 135 Przyczynek do Platona. Grafocentryzm i fonocentryzm w Kratylosie 179 Stagiryta pisze i mówi – zagłuszanie głosu w Poetyce 194 Wejście do biblioteki 216 Rozdział III – Oko za ucho – o piśmienności hellenistycznej. Narodziny literatury Zachodu w Aleksandrii 236 Praktyki piśmienne i tekstowe – carmen figuratum, technopaegnia, poetyka Kallimacha 237 Praktyki interpretacyjne – działalność filologów aleksandryjskich 262 Rozwój gramatyki – zaawansowane formy refleksji tekstocentrycznej 290 Zakończenie. „Tak wiele trzeba zrobić…” 319 Bibliografia 331 Indeks nazwisk 344