Opis
Przedmiotem pracy jest ewolucja idei ochrony uchodźców w ramach urzędu Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR). Głównym celem jest zwrócenie uwagi na instytucjonalne problemy pomocy humanitarnej oraz kryzys motywacji pracujących w niej urzędników inspirowanych wartościami prawnymi i ogólnoludzkimi. Autor szuka odpowiedzi na liczne pytania, m.in.: dlaczego system ochrony i pomocy humanitarnej dla uchodźców nie funkcjonuje zgodnie z założeniami planistów ONZ? Dlaczego ochrona i pomoc dla uchodźców, która z założenia ma być humanitarna, zazwyczaj nie spełnia oczekiwanych standardów? Prowadząc dociekania, Autor porusza tak różnorodne kwestie, jak antropologia prawa i kontrola społeczna, obrzędy i przekonanie o wysokim morale międzynarodowych urzędników służby cywilnej, którzy mają pomagać uchodźcom i otaczać ich opieką. Urząd Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds.. Uchodźców, ustanowiony w 1950 roku w celu sprawowania nadzoru nad zachowaniem przez państwa standardów ustanowionych w międzynarodowych konwencjach, ukazany jest w książce jako rodzaj antropologicznego plemienia, zamkniętej sekty z kręgu cywilizacji McŚwiata. Opisując egzotycznego obcego, Autor koncentruje się na „plemieniu UNHCR”, mającym swój język, sposoby gospodarowania, system kontroli społecznej, wierzenia i obrzędy. Badania etnograficzne prowadzone na Północnym Kaukazie, a następnie w Azji Środkowej, Turcji, Donbasie oraz Rogu Afryki były swoistym rytuałem przejścia dla Autora rozprawy, który z prawnika stał się antropologiem stosującym metodę badawczą autoetnografii w odniesieniu do zjawiska ochrony uchodźców. The evolution of the concept of refugee protection within the office of the United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR). The aim of the publication is to portray the institutional challenges for humanitarian aid and the motivational crisis of its officials. Spis treściOd autora 9 Rozdział 1. Teoria i metodologia 13 1.1. Wprowadzenie 13 1.2. Przedmiot, cel i założenia rozprawy z perspektywy antropologicznej ewolucji idei ochrony uchodźców. Kazus Urzędu Wysokiego Komisarza ds. Uchodźców 15 1.3. Inspiracje teoretyczne 28 1.4. Etnografia wielomiejscowa i autoetnografia 37 1.5. Stan badań nad kulturą organizacyjną UNHCR-u 44 Rozdział 2. UNHCR w kontekście amerykańskiej kultury prawnej i organizacyjnej 49 2.1. UNHCR w XX wieku: „Maszyna do Drenażu Mózgów” czy „Ambasada Uchodźców”? 49 2.2. Od indywidualizmu do kolektywizmu w podejściu UNHCR-u do uchodźców 60 2.3. Budowanie relacji pomiędzy jednostką a UNHCR-em poprzez proces „rekrutacji talentów” – rytuały humanitariuszy 71 2.4. Dyktatura sprawozdawczości: kreatywna rachunkowość uchodźcza w UNHCR-ze 81 2.5. Wewnętrzne rytuały organizacyjne UNHCR-u w XXI wieku – architektura amerykańskiego Panoptykonu 86 2.6. Kodeks zachowania korporacyjnego 92 2.7. W poszukiwaniu paradygmatu podejścia do przymusowej migracji: humanitaryzm czy solidaryzm jako narzędzie ochrony międzynarodowej 98 2.8. Podsumowanie 107 Rozdział 3. Północny Kaukaz – jurydyka „żywego prawa” w Rosji 115 3.1. Wstęp 115 3.2. Czynniki decydujące o postawach wobec migracji z Północnego Kaukazu 121 3.3. „Odpowiedzialne wejście i wyjście” – kaukaskie operacje gabinetowe UNHCR-u 126 3.4. Ogólna charakterystyka warunków pobytu i pracy UNHCR-u na Północnym Kaukazie 138 3.5. Postawy wzajemne pracowników lokalnych UNHCR-u 146 3.6. Niebezpieczeństwa wiedzy o kraju pochodzenia a technologia budowania siatki wpływu na Północnym Kaukazie 152 3.7. Postawy organów władzy republik wobec UNHCR-u i jego partnerów 158 3.8. Adat i UNHCR na Północnym Kaukazie 162 3.9. Podsumowanie 171 Rozdział 4. Tadżykistan – pomiędzy basmaczami i aparatczykami 174 4.1. Wstęp 174 4.2. Uchodźcy wewnętrzni i uchodźcy z Afganistanu w Tadżykistanie 183 4.3. Oficer ds. ochrony decyduje o życiu lub śmierci uchodźcy 189 4.4. Rutynowe sprawy azylowe UNHCR-u w Duszanbe 200 4.5. Tadżycy na granicy Polski – próba skonstruowania profilu „idealnego” uchodźcy. Liminalność przejścia w stan ochrony w „świecie nasyconym mediami” 204 4.6. Bezpaństwowcy w Tadżykistanie – próba lobbingu legislacyjnego w przestrzeni pola norm kulturowych 208 4.7. Podsumowanie 211 Rozdział 5. Interwencja humanitarna na Ukrainie 215 5.1. Wstęp 215 5.2. Czynniki decydujące o mojej misji w Mariupolu i Siewierodoniecku 218 5.3. Gabinetowe operacje UNHCR-u na rzecz uchodźców wewnętrznych na Ukrainie: trudności w rozumieniu pojęcia „pomocy humanitarnej” na Ukrainie po wypadkach na kijowskim Majdanie 221 5.4. Ogólna charakterystyka sytuacji humanitarnej w Mariupolu i na Ługańszczynie od września 2014 do marca 2015 roku 229 5.5. Postawy wzajemne pracowników lokalnych 235 5.6. Metodologia pracy UNHCR-u na Donbasie 242 5.7. Postawy władz ukraińskich i separatystów wobec pomocy humanitarnej ONZ 245 5.8. UNHCR i pomoc prawna dla uchodźców wewnętrznych 250 5.9. Podsumowanie 255 Rozdział 6. Kazus Somalilandu – tradycja klanowa przeciwko wizji neokolonizacji przez Narody Zjednoczone