Opis
Skrypt opracowany z myślą o studentach I roku Wydziału Prawa i Administracji UŁ. Zawiera materiał z dziesięciu dziedzin prawa, w tym: prawa osobowego, małżeńskiego, rodzinnego, opiekuńczego, spadkowego, rzeczowego, zobowiązań, pracy, karnego i procesowego. Każda z owych dziedzin została przedstawiona w osobnym rozdziale, przy zastosowaniu układu problemowego. Przeznaczenie opracowania do celów dydaktycznych skłoniło autorów poszczególnych części do poruszenia tylko pewnych wybranych zagadnień, które umożliwią młodym adeptom prawa zapoznanie się z podstawowymi instytucjami prawa prywatnego i publicznego oraz nabycie umiejętności sprawnego i świadomego posługiwania się podstawowymi pojęciami prawnymi. Głównym zadaniem skryptu jest przedstawienie prawa feudalnego w opozycji do prawa nowożytnego. Wraz z notatkami z ćwiczeń i wykładów ma ułatwić studentom przygotowanie się do egzaminu. Spis treściSłowo wstępne 5 Rozdział I. Prawo osobowe (Michał Pyziak) 9 1. Przedmiot prawa osobowego 9 2. Osoby fizyczne 9 2.1. Początek osoby fizycznej 9 2.2. Koniec osoby fizycznej 10 2.2.1. Wywołanie (proskrypcja), śmierć cywilna 10 2.2.2. Śmierć domniemana 11 2.2.3. Śmierć klasztorna 11 2.2.4. Zasada reprezentacji w prawie spadkowym 11 3. Zdolność prawna 12 3.1. Pojęcie 12 3.2. Czynniki wpływające na zakres zdolności prawnej 12 3.2.1. Niewola 12 3.2.2. Stan 12 3.2.3. Cześć 13 3.2.4. Cudzoziemskość (obce pochodzenie) 14 3.2.5. Religia 15 4. Zdolność do czynności prawnych 16 4.1. Pojęcie 16 4.2. Czynniki wpływające na ograniczenie zdolności do czynności prawnych 16 4.2.1. Wiek 16 4.2.2. Płeć 18 4.2.3. Zdrowie 18 4.2.4. Przynależność stanowa 20 5. Osoby prawne 20 5.1. Kształtowanie się koncepcji osoby prawnej 20 5.1.1. Koncepcja osoby prawnej według Kościoła katolickiego 20 5.1.2. Średniowieczna świecka koncepcja osoby prawnej – miasta włoskie 21 5.1.3. Naturalnoprawna koncepcja osoby prawnej 21 5.2. Rodzaje osób prawnych 22 5.2.1. Korporacje 22 5.2.2. Fundacje 22 5.3. Powstanie osoby prawnej 22 5.3.1. Tryb koncesyjny 22 5.3.2. Tryb zgłoszeniowy (rejestracyjny) 23 5.3.3. Tryb normatywny (erekcyjny) 23 5.4. Osobowość prawna państwa 23 Rozdział II. Prawo małżeńskie (Dorota Wiśniewska-Jóźwiak) 25 1. Zagadnienia wstępne 25 2. Definicja małżeństwa 26 2.1. Agamia i poligamia jako etapy wykształcenia się małżeństwa monogamicznego 26 2.2. Małżeństwo monogamiczne 26 3. Zawarcie małżeństwa 26 3.1. Świecka forma małżeństwa 26 3.1.1. Wspólne zamieszkanie i pożycie 26 3.1.2. Porwanie 27 3.1.3. Kupno 27 3.1.4. Umowa formalna 27 3.1.4.1. Zmówiny 27 3.1.4.2. Zdawiny 28 3.2. Kanoniczna forma małżeństwa 28 3.2.1. Istota małżeństwa kanonicznego 29 3.2.2. Etapy zawarcia małżeństwa 29 3.2.3. Zapowiedzi 30 3.3. Przeszkody małżeńskie 31 3.4. Małżeństwa tajne (matrimonia claudestina) 33 4. Relaicyzacja małżeństwa 34 5. Formy małżeństwa na ziemiach polskich w XIX w. 34 5.1. Forma świecka (laicka) 34 5.2. Forma mieszana 35 5.3. Forma wyznaniowa 35 6. Formy małżeństwa w II Rzeczypospolitej 36 7. Ustanie małżeństwa 36 7.1. Śmierć małżonka 36 7.2. Ustanie małżeństwa za życia małżonków 37 7.2.1. Prawo świeckie 37 7.2.1.1. Oddalenie żony 37 7.2.1.2. Zawarcie kolejnego małżeństwa 37 7.2.1.3. Rozwód 37 7.2.1.3.1. Przesłanki rozwodu 37 7.2.1.3.2 Rozwód za zgodną wolą stron 38 7.2.1.3.3. Skutki rozwodu 38 7.2.2. Ustanie małżeństwa zgodnie z prawem kanonicznym 39 7.2.2.1. Rozwiązanie małżeństwa 39 7.2.2.2. Separacja 39 7.2.2.3. Unieważnienie małżeństwa 39 8. Stosunki osobiste małżonków 40 9. Majątek małżeński 40 10. Regulacja stosunków majątkowych między małżonkami 40 10.1. Ustrój ustawowy 40 10.2. Ustrój umowny 40 11. Majątkowe skutki zawarcia małżeństwa 41 12. Zarząd majątkiem 42 13. Majątek żony 42 13.1. Wyprawa (szczebrzuch) 42 13.2. Posag 42 13.3. Wiano 43 13.4. Podarunek poranny 44 13.5. Podarunek poślubny 44 14. Skutki majątkowe ustania małżeństwa 44 Rozdział III. Prawo rodzinne (Joanna Machut-Kowalczyk) 45 1. Pokrewieństwo naturalne i sztuczne 45 1.1. Pokrewieństwo naturalne 45 1.2. Pokrewieństwo sztuczne 47 2. Rodzaje dzieci 48 3. Władza rodzicielska 49 Rozdział IV. Prawo opiekuńcze (Joanna Machut-Kowalczyk) 51 1. Opieka 51 1.1. Przyczyny ustanowienia opieki 51 1.2. Sposoby ustanowienia opieki 52 1.3. Kwalifikacje opiekuna 53 1.4. Prawa i obowiązki opiekuna 53 1.4.1. Obowiązki o charakterze majątkowym 53 1.4.2. Obowiązki o charakterze osobistym 55 1.4.3. Uprawnienia procesowe 55 1.5. Wygaśnięcie opieki, złożenie opiekuna 55 1.6. Kierunek rozwoju instytucji opieki w prawie nowożytnym 55 2. Kuratela 57 2.1. Ustanowienie kurateli 57 2.2. Obowiązki kuratora 57 2.3. Ustanie kurateli 58 2.4. Kierunek rozwoju instytucji kurateli w prawie nowożytnym 58 Rozdział V. Prawo spadkowe (Justyna Bieda) 61 1. Własność pospólnej ręki (niedział) 61 2. Rozwój prawa spadkowego – do końca XVIII w. 62 3. Systemy dziedziczenia 63 3.1. Dziedziczenie ustawowe (ab intestato) 63 3.1.1. Porządek dziedziczenia 64 3.1.2. Pozbawienie dziedzica praw spadkowych 65 3.2. Dziedziczenie testame