Opis
Monografia przedstawia pogłębioną analizę przyczyn mogących prowadzić do niepoczytalności i poczytalności ograniczonej oraz ich następstw w postaci zniesienia albo ograniczenia w znacznym stopniu zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem przez sprawcę czynu zabronionego. W pracy omówiono także zagadnienia nierozerwalnie związane z problematyką niepoczytalności i poczytalności zmniejszonej: stan odurzenia sprawcy, działanie w afekcie, zaburzenia osobowości czy zaburzenia preferencji seksualnych. Wnioski przedstawione w opracowaniu stanowią również rezultat badań aktowych, które jego autorka przeprowadziła w wybranych sądach okręgowych w Polsce. Adresaci: Publikacja jest adresowana przede wszystkim do prawników, zarówno praktyków, jak i teoretyków prawa karnego. Będzie także pomocna innym osobom biorącym udział w pracy wymiaru sprawiedliwości, np. biegłym psychiatrom i psychologom sądowym. Spis treściWykaz skrótów str. 9 Podziękowania str. 13 Wstęp str. 15 Rozdział I Istota poczytalności str. 21 1. Próby definicyjnego ujęcia poczytalności str. 22 2. Spojrzenie na problematykę zaburzeń psychicznych z historycznego punktu widzenia str. 26 Rozdział II Niepoczytalność str. 33 1. Niepoczytalność w świetle uregulowań innych państw str. 43 2. Ujęcie niepoczytalności w polskim prawie karnym str. 53 3. Metody analitycznego określania stanu niepoczytalności str. 63 4. Źródła niepoczytalności według metody psychiatrycznej str. 71 4.1. Choroba psychiczna str. 82 4.2. Upośledzenie umysłowe str. 111 4.3. Inne zakłócenia czynności psychicznych str. 124 5. Następstwa psychologiczne niepoczytalności str. 151 5.1. Zniesienie zdolności rozpoznania znaczenia czynu przez sprawcę str. 167 5.2. Zniesienie zdolności pokierowania swoim postępowaniem przez sprawcę czynu zabronionego str. 177 6. Niepoczytalność jako okoliczność wyłączająca winę str. 188 Niepoczytalność jako okoliczność uzasadniająca stosowanie środka zabezpieczającego str. 200 Rozdział III Poczytalność w znacznym stopniu ograniczona str. 223 1. Istota poczytalności ograniczonej str. 223 2. Prawne usankcjonowanie poczytalności zmniejszonej str. 239 2.1. Pierwsze próby rozwiązania problemu "stanów pośrednich" na drodze legislacyjnej str. 239 2.2. Ujęcie poczytalności zmniejszonej w kodeksach karnych wybranych państw str. 243 2.3. Poczytalność w znacznym stopniu ograniczona w polskim kodeksie karnym (art. 31 § 2 k.k.) str. 249 2.4. Poczytalność ograniczona sprawców przestępstw w świetle badań aktowych str. 257 3. Znaczny stopień ograniczenia poczytalności str. 271 4. Konsekwencje w sferze odpowiedzialności karnej sprawcy z ograniczoną poczytalnością str. 280 4.1. Poczytalność w znacznym stopniu ograniczona (art. 31 § 2 k.k.) jako podstawa nadzwyczajnego złagodzenia kary str. 280 4.2. Poczytalność w znacznym stopniu ograniczona jako uzasadnienie stosowania środka zabezpieczającego (art. 95 k.k.) str. 294 Rozdział IV Problem stanu nietrzeźwości lub odurzenia sprawcy przestępstwa i ich wpływ na ocenę jego poczytalności str. 300 1. Kształtowanie się w polskim prawie karnym regulacji dotyczących odpowiedzialności sprawcy za czyn popełniony w związku z użyciem alkoholu i innych substancji odurzających str. 300 2. Modele odpowiedzialności karnej sprawców popełniających czyn w stanie odurzenia spowodowanego alkoholem lub innymi środkami odurzającymi str. 306 3. Podstawowe założenia odpowiedzialności sprawcy, który popełnił przestępstwo w stanie nietrzeźwości lub odurzenia według kodeksu karnego z 1997 r. (art. 31 § 3 k.k.) str. 322 4. Stan nietrzeźwości (art. 115 § 16 k.k.) albo odurzenia za pomocą innych środków odurzających jako przesłanka odpowiedzialności karnej sprawcy przestępstwa str. 331 5. Pozostałe przesłanki odpowiedzialności karnej wynikające z art. 31 § 3 k.k. w odniesieniu do problematyki poczytalności sprawcy przestępstwa str. 362 Rozdział V Stany wyjątkowe i szczególne przypadki wpływające na zniesienie lub zmniejszenie poczytalności sprawcy czynu zabronionego str. 376 1. Nietypowe formy upojenia jako uzasadnienie wyłączenia lub zmniejszenia poczytalności sprawcy czynu zabronionego str. 377 2. Problem tzw. psychopatii a charakteropatie str. 392 3. Afekt patologiczny i działanie pod wpływem silnego wzburzenia (afekt fizjologiczny) oraz ich znaczenie w prawie karnym str. 414 3.1. Istota afektu str. 414 3.2. Silne wzburzenie jako kategoria prawna str. 448 3.3. Silne wzburzenie a poczytalność ograniczona - problematyka wymiaru kary str. 459 4. Zaburzenia preferencji seksualnych jako "inne zakłócenie czynności psychicznych" str. 471 Podsumowanie i wnioski końcowe str. 491 Wykaz tabel str. 501 Bibliografia str. 503 Wykaz orzeczeń str. 547