Opis
Niniejsze opracowanie przedstawia teoretyczne podstawy koncepcji wirtualizacji łańcuchów dostaw oraz założeń wprowadzania do nich zasad społecznej odpowiedzialności biznesu. Rozważania teoretyczne wsparto badaniami empirycznymi doświadczeń polskich firm w tym zakresie. Badania prowadzono w ramach projektu „Logos”, finansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w latach 2013-2015. Projekt ten miał następujący tytuł: Model koordynacji wirtualnych łańcuchów dostaw spełniający wymogi społecznej odpowiedzialności biznesu. Podstawowym założeniem przeprowadzonych badań było dociekanie, czy przedsiębiorstwa, które potencjalnie mogą tworzyć wirtualne łańcuchy dostaw, są przygotowane do stosowania koncepcji społecznej odpowiedzialności. Nie oznacza to, że badaniu poddano kompletne wirtualne łańcuchy dostaw. Analizowane relacje przedsiębiorstw nie zawsze cechują się wirtualnością, choć firmy funkcjonują w różnych konfiguracjach. Zatem najczęściej badane przedsiębiorstwa są elementami klasycznych łańcuchów dostaw. Na podstawie studiów literaturowych i wcześniejszych doświadczeń badawczych w zakresie wirtualnych łańcuchów dostaw oraz ich społecznej odpowiedzialności w łańcuchach dostaw, skonstruowano podstawowy instrument badawczy w postaci rozbudowanej ankiety. Badania ankietowe przeprowadzone zostały w okresie maj-czerwiec 2013 r. przez profesjonalnych ankieterów Centrum Badań i Ekspertyz Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Spis treściWprowadzenie (Danuta Kisperska-Moroń) 9 Rozdział 1. Koncepcja wirtualnego łańcucha dostaw (Artur Świerczek) 17 1.1. Sieciowy charakter powiązań we współczesnych łańcuchach dostaw 17 1.2. Rola podejścia sieciowego w tworzeniu wirtualnych łańcuchów dostaw 22 1.3. Wirtualny charakter relacji międzyorganizacyjnych w łańcuchach dostaw 26 1.4. Rola informacji w funkcjonowaniu wirtualnych łańcuchów dostaw 30 1.5. Idea masowej indywidualizacji jako siła napędowa wirtualnych łańcuchów dostaw 38 1.6. Relacje koopetycji w wirtualnych łańcuchach dostaw 50 Rozdział 2. Społeczna odpowiedzialność firm w łańcuchach dostaw 59 2.1. Podstawy społecznej odpowiedzialności biznesu (Danuta Kisperska-Moroń) 59 2.1.1. Geneza koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu 59 2.1.2. Istota koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu 61 2.1.3. Społecznie odpowiedzialny łańcuch dostaw 65 2.1.4. Standardy społecznej odpowiedzialności biznesu w logistyce 68 2.2. Główne obszary społecznej odpowiedzialności firm w łańcuchach dostaw 73 2.2.1. Zarządzanie organizacyjne (organizational governance) (Danuta Kisperska-Moroń) 73 2.2.1.1. Organizacje gospodarcze i zarządzanie organizacyjne 73 2.2.1.2. Zarządzanie organizacyjne a kwestia społecznej odpowiedzialności 75 2.2.1.3. Przestrzeganie zasad społecznej odpowiedzialności organizacji gospodarczych 77 2.2.1.4. Skuteczność systemów zarządzania organizacyjnego w zakresie społecznej odpowiedzialności 87 2.2.2. Prawa człowieka oraz prawa pracownicze (Edyta Klosa) 91 2.2.2.1. Podstawy kształtowania koncepcji poszanowania praw człowieka i praw pracowniczych 91 2.2.2.2. Przestrzeganie przepisów prawa pracy 94 2.2.2.3. Praktyki w zakresie wynagrodzeń 102 2.2.2.4. Podejście do zdrowia oraz bezpieczeństwa pracowników 108 2.2.2.5. Zapewnianie pracownikom organizacji funkcjonujących w łańcuchach dostaw odpowiednich warunków socjalnych 112 2.2.2.5.1. Ogólne kwestie związane z zapewnieniem pracownikom odpowiednich warunków socjalnych w miejscu pracy 116 2.2.2.5.2. Przestrzeganie ogólnie obowiązujących przepisów oraz zaangażowanie w opracowywanie i stosowanie dodatkowych wewnętrznych standardów dotyczących warunków socjalnych 120 2.2.2.6. Zapewnianie warunków do dialogu społecznego z pracownikami organizacji funkcjonujących w łańcuchach dostaw 125 2.2.2.7. Dbałość o rozwój kwalifikacji pracowników 131 2.2.2.8. Podejście do problemu redukcji pracowników 137 2.2.2.9. Dbałość o zabezpieczenie interesów grup wymagających szczególnej troski 143 2.2.2.10. Zaangażowanie podmiotów funkcjonujących w łańcuchach dostaw w akcje społeczne 152 2.2.2.11. Zachęcanie dostawców w łańcuchach dostaw do przestrzegania praw człowieka i praw pracowniczych oraz uczestnictwa w akcjach społecznych 158 2.2.2.12. Wnioski dla przedsiębiorstw funkcjonujących w wirtualnych łańcuchach dostaw w zakresie poszanowania praw człowieka i praw pracowniczych 163 2.2.3. Problemy środowiska w łańcuchach dostaw (Ryszard Piniecki) 166 2.2.3.1. Zapobieganie zanieczyszczeniom w łańcuchach dostaw 167 2.2.3.2. Zrównoważone wykorzystanie zasobów w wirtualnych łańcuchach dostaw 175 2.2.3.2.1. Strategie ogólnobiznesowe a środowisko 182 2.2.3.2.2. Struktura organizacyjna zarządzania a wymogi wynikające z polityki środowiskowej 187 2.2.3.3. Łagodzenie skutków oraz adaptacja do zmian klimatu 195 2.2.3.3.1. Zmiany klimatyczne 195 2.2.3.3.1.1. Efekt cieplarniany 195 2.2.3.3.1.2. Degradacja ozonosfery 198 2.2.3.3.2. Adaptacja do zmian klimatu 200 2.2.3.4. Ochrona środowiska, różnorodność biologiczna i przywracanie siedlisk przyrodn