Opis
Niniejsza monografia prezentuje zagadnienia z zakresu ekonomii miejskiej i ekonomii sektora publicznego, a w warstwie metodyki badań stanowi próbę wykorzystania i rozwijania narzędzi stosowanych w ekonomii eksperymentalnej. W ramach rozważań omówiono dorobek naukowy dotyczący dóbr wspólnych, w szczególności przybliżając pojęcia i najważniejsze modele teoretyczne, ukierunkowane na wymiar ekonomiczny wiodącego zagadnienia, a także podejmując próbę wkomponowania koncepcji miejskich dóbr wspólnych w modele ekonomii miejskiej. Przedstawiono propozycję typologii miejskich dóbr wspólnych, uwzględniającą m.in. rodzaje współdzielonych zasobów, typy wspólnot miejskich i ich motywacje oraz przestrzenny zasięg oddziaływania i rangę dóbr. Dokonano przeglądu doświadczeń w zakresie różnych inicjatyw w formie kolektywnych działań w miastach. Ponadto przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych przy wykorzystaniu eksperymentów terenowych oraz międzynarodowych badań sondażowych. Interdyscyplinarny charakter zagadnienia poruszanego w publikacji sprawia, że może być ona skierowana nie tylko do przedstawicieli nauk ekonomicznych i nauk o zarządzaniu, ale również do osób zajmujących się geografią społeczno-ekonomiczną i gospodarką przestrzenną, a także architekturą i urbanistyką oraz socjologią miasta. Spis treściWprowadzenie 7 Rozdział 1. Dobra wspólne w naukach ekonomicznych 13 1.1. Pojęcie dóbr wspólnych 13 1.2. Dobra wspólne w klasyfikacji dóbr 24 1.3. Typologia dóbr wspólnych 30 1.4. Dylematy dóbr wspólnych 36 1.5. Zasady gospodarowania dobrami wspólnymi 46 1.6. Odkrywanie na nowo dobra wspólnego w naukach ekonomicznych 51 Rozdział 2. Dobra wspólne w ekonomii miasta 58 2.1. Dobra wspólne jako element uzupełniający modele ekonomii miasta 58 2.2. Współczesne koncepcje rozwoju miast i ich powiązanie z ideą „prawa do miasta” 63 2.3. Pojęcie miejskich współdzielonych zasobów (urban common-pool resources) 74 2.4. Pojęcie miejskich dóbr wspólnych (urban commons) 79 2.5. Różnice pomiędzy miejskimi dobrami wspólnymi a tradycyjnymi dobrami wspólnymi 91 2.6. Typologia miejskich dóbr wspólnych 97 2.7. Dylematy miejskich dóbr wspólnych 107 2.8. Od miejskich dóbr wspólnych do koncepcji miasta jako dobra wspólnego 115 Rozdział 3. Wybrane formy kolektywnego działania w miastach – przegląd doświadczeń 123 3.1. Rodzaje kolektywnego działania w miastach 123 3.2. Ogrody społecznościowe (community gardens) i parki miejskie 126 3.3. Przestrzenie współpracy – coworking, makerspaces, hackerspaces i fablabs 133 3.4. Business Improvement District (BID) 138 3.5. Mieszkaniowe miejskie dobra wspólne – Community Land Trusts (CLT), kooperatywy mieszkaniowe 144 Rozdział 4. Gospodarowanie miejskimi dobrami wspólnymi w świetle badań 150 4.1. Założenia dotyczące gospodarowania miejskimi dobrami wspólnymi 150 4.2. Eksperyment jako metoda badań dóbr wspólnych 154 4.3. Wyniki eksperymentów terenowych 162 4.4. Wyniki badań sondażowych 177 Zakończenie: Zasady gospodarowania miejskimi dobrami wspólnymi 191 Literatura 205 Spis rysunków 221 Spis tabel 222 Spis wykresów 223 Załącznik 224