Opis
Edukacja społeczno-przyrodnicza jako jeden z obszarów zintegrowanej edukacji dzieci przedszkolnych i w młodszym wieku szkolnym obejmuje wiele różnorodnych treści: biologicznych, społecznych, geograficznych, historycznych, fizycznych, związanych z higieną i bezpieczeństwem i wiele innych. Nauczyciel dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, chcąc w sposób rzetelny wprowadzić podstawy wiedzy z wymienionych dziedzin i przygotować fundament dla kształcenia systematycznego, winien odpowiednio przygotować się do swej pracy. Ze względu na rozległość treści edukacji społeczno-przyrodniczej, obejmującej tak wiele różnorodnych zagadnień z – czasem bardzo odległych – dyscyplin wiedzy, przygotowanie nauczyciela dzieci w wieku 3-10 lat wymaga uwzględnienia w programie studiów równie wszechstronnego materiału merytorycznego i metodycznego. Niniejszy podręcznik, opracowany z myślą o studentach kierunków pedagogicznych, przygotowujących się do pracy z dziećmi przedszkolnymi i wczesnoszkolnymi, podręcznik zawiera zagadnienia teoretyczne, obejmujące podstawy nauczania o otaczającym dziecko środowisku (przyrodniczym, geograficznym, społecznym i in.) oraz propozycje metodyczne związane z przedszkolną i wczesnoszkolną edukacją środowiskową. Zakres materiału kształcenia studentów obejmuje w sposób uporządkowany zagadnienia teoretyczne poznane w trakcie realizacji różnorodnych przedmiotów kształcenia w szkole średniej, z punktu widzenia ich przydatności w pracy wychowawczej i dydaktycznej z dziećmi w wieku 3-10 lat, prezentację tych informacji w takich powiązaniach, by jako nauczyciel mógł je wykorzystać w kształtowaniu u dzieci zintegrowanego obrazu świata; ponadto w podręczniku zawarto metodyczne podstawy edukacji środowiskowej dzieci. Z e względu na założony cel podręcznika – konieczność połączenia zarówno podstaw nauczania o środowisku, jak i metodyki przedszkolnej i wczesnoszkolnej edukacji środowiskowej treści pomieszczone w podręczniku dotyczą obu zakresów przygotowania studentów do zawodu nauczycielskiego: merytorycznego i metodycznego. Po wyjaśnieniu i scharakteryzowaniu komponentów środowiska człowieka, tekst podręcznik przybliża zagadnienia związane z poznawaniem przyrody przez dzieci: podstawowe cele, zasady, metody i formy poznawania przyrody, omawia treści edukacji środowiskowej realizowane w przedszkolu i klasach początkowych, planowanie zajęć zintegrowanych uwzględniających edukację środowiskową oraz wykorzystywanie mediów dydaktycznych. Dalsza część podręcznika przybliża kolejne zakresy treści edukacji środowiskowej takie, jak: higiena i bezpieczeństwo dziecka, zagadnienia geograficzne, ekologiczne i sozologiczne, historyczne, zawodoznawcze, fizyczne i inne, omawiając zarówno zagadnienia programowe realizowane w pracy z dziećmi przedszkolnymi i w młodszym wieku szkolnym, jak i ich znaczenie w edukacji dziecka. Praktyczne przygotowanie studentów do pracy z dziećmi przedszkolnymi i w młodszym wieku szkolnym będzie się opierało na zawartych w niniejszym podręczniku zagadnieniach teoretycznych w trakcie ćwiczeń, podczas których studenci będą opracowywać metodyczne przykłady, praktyczne rozwiązania i zadania dotyczące poszczególnych tematów (niektóre pomysły ćwiczeń metodycznych zamieszczone zostały w postaci Zadań do wykonania w poszczególnych rozdziałach podręcznika). Podręcznik kieruję do nauczycieli dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym szkolnym oraz studentów kierunków pedagogicznych, szczególnie pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej. Spis treściWstęp 9 Rozdział 1. Środowisko i człowiek 17 1.1. Środowisko – wyjaśnienie pojęć 17 1.2. Składniki środowiska i ich charakterystyka 19 1.3. Środowisko a zdrowie 30 Zadania 31 Rozdział 2. Poznawanie przyrody – edukacja o środowisku, w środowisku i dla środowiska 33 2.1. Poznawanie przyrody przez dzieci 33 2.2. Fazy poznawania przyrody 37 2.3. Zasady nauczania o środowisku 42 Zadania 43 Rozdział 3. Cele, zadania i treści edukacji środowiskowej. Planowanie zajęć zintegrowanych 45 3.1. Cele edukacji społeczno-przyrodniczej w przedszkolu i klasach początkowych 45 3.2. Zadania edukacji środowiskowej 53 3.3. Porównanie tradycyjnej i holistycznej edukacji środowiskowej 54 3.4. Przygotowanie nauczyciela do zajęć 57 3.5. Planowanie zajęć edukacji środowiskowej 58 3.6. Sytuacje edukacyjne i ich elementy składowe 61 3.7. Treści edukacji przyrodniczej jako czynnik integrujący w edukacji początkowej 66 Zadania 72 Rozdział 4. Metody edukacji środowiskowej i ich charakterystyka. Formy aktywności dzieci w kontaktach ze środowiskiem. Pomoce dydaktyczne w edukacji społeczno-przyrodniczej 75 4.1. Metody edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej 75 4.2. Wybrane klasyfikacje metod 77 4.3. Strategia wielostronnego kształcenia 78 4.4. Cechy charakterystyczne wybranych metod edukacji społeczno-przyrodniczej 80 4.5. Formy zajęć edukacji środowiskowej wykorzystywane w przedszkolu i klasach I–III 85 4.6. Wycieczka i spacer w edukacji przyrodniczej i społecznej 87 4.7. Prace domowe o tema