Opis
Głównym celem monografii jest określenie wpływu zasobów wiedzy na wzrost efektywności polskiej gospodarki, ze szczególnym uwzględnieniem korzyści wynikających z procesów dyfuzji wiedzy. Analizowane procesy dyfuzji wiedzy obejmują zarówno procesy zachodzące wewnątrz gospodarki, jak i absorpcję wiedzy ze źródeł zewnętrznych. W publikacji zaprezentowano badania nad źródłami wzrostu efektywności polskiej gospodarki. Zastosowane na szeroką skalę metody input-output pozwoliły na skonstruowanie narzędzia, za pomocą którego stało się możliwe określenie ścieżek dyfuzji krajowych zasobów wiedzy w polskiej gospodarce, przy założeniu, że proces ten odbywa się poprzez przepływy surowców i materiałów pochodzenia krajowego. Dzięki temu badaniu wskazano gałęzie gospodarki, które są głównymi dostarczycielami innowacji dla pozostałych gałęzi, a także te, które są głównymi beneficjentami tego procesu. Uwzględnienie krajowych i zagranicznych zasobów wiedzy w modelach objaśniających poziom i dynamikę łącznej produktywności czynników produkcji dla poszczególnych gałęzi polskiej gospodarki umożliwiło identyfikację źródeł wzrostu jej efektywności zarówno w długim, jak i krótkim okresie. Spis treściWstęp 9 Rozdział 1. Wiedza, innowacje i ich dyfuzja 17 1.1. Wiedza i jej rodzaje. Cechy wiedzy 18 1.2. Znaczenie wiedzy we współczesnych gospodarkach – paradygmat gospodarki opartej na wiedzy 23 1.3. Wiedza a innowacje. Klasyfikacja innowacji 27 1.4. Dyfuzja wiedzy i innowacji 33 1.4.1. Typologia procesów dyfuzji wiedzy 33 1.4.2. Dyfuzja innowacji 37 1.4.3. Wybrane modele dyfuzji wiedzy 41 1.5. Podsumowanie i wnioski 45 Rozdział 2. Wiedza z perspektywy teorii wzrostu gospodarczego 47 2.1. Wiedza z perspektywy klasyków ekonomii 48 2.2. Teoria innowacji Josepha A. Schumpetera 52 2.3. Wiedza we współczesnych teoriach wzrostu gospodarczego 53 2.3.1. Wiedza i innowacje w ujęciu neoklasycznym – model wzrostu Solowa 54 2.3.2. Wiedza i innowacje w modelach z endogenicznym postępem technicznym 58 2.4. Bariery dyfuzji wiedzy i innowacji, czyli o niedoskonałościach teorii endogenicznego wzrostu 63 2.5. Podsumowanie i wnioski 67 Rozdział 3. Zasoby wiedzy w polskiej gospodarce w świetle danych statystycznych 69 3.1. Problemy pomiaru zasobów wiedzy w gospodarce 71 3.2. Pozycja innowacyjna Polski w rankingach międzynarodowych 74 3.3. Zasoby wiedzy w polskiej gospodarce z perspektywy makroekonomicznej 77 3.4. Zasoby wiedzy i innowacyjność gospodarki na szczeblu gałęziowym 92 3.4.1. Aktywność innowacyjna przedsiębiorstw przed 2008 r. 93 3.4.2. Aktywność innowacyjna gałęzi polskiej gospodarki po 2007 r. 97 3.5. Podsumowanie i wnioski 107 Rozdział 4. Dyfuzja wiedzy i innowacji wewnątrz gospodarki – casus Polska 109 4.1. Wybrane metody pomiaru dyfuzji wiedzy i innowacji na szczeblu gałęziowym 110 4.2. Podstawy modelowania input-output 112 4.2.1. Budowa tablic przepływów międzygałęziowych i ich rodzaje 113 4.2.2. Podstawowe relacje w modelu input-output 116 4.3. Mnożniki krajowych nakładów na działalność badawczo-rozwojową (B+R) 119 4.3.1. Konstrukcja mnożnika B+R 119 4.3.2. Mnożniki B+R dla Polski 121 4.3.3. Źródła zmian mnożników B+R – wyniki dekompozycji strukturalnej 125 4.4. Macierze przepływu innowacji dla polskiej gospodarki 130 4.5. Klastry innowacyjne w polskiej gospodarce 133 4.5.1. Metoda minimalnego przepływu MFA 135 4.5.2. Klastry innowacyjne – wyniki analizy ilościowej 138 4.6. Podsumowanie i wnioski 140 Rozdział 5. Dyfuzja wiedzy i innowacji na szczeblu międzynarodowym w teorii i badaniach empirycznych 143 5.1. Metody oceny efektywności gospodarki w kontekście efektów postępu technicznego 144 5.2. Kanały dyfuzji wiedzy i innowacji z zagranicy 148 5.2.1. Handel zagraniczny w procesie dyfuzji wiedzy 149 5.2.2. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne jako źródło wiedzy dla gospodarki 151 5.2.3. Międzynarodowe przepływy patentów 153 5.2.4. Migracje wykwalifikowanej siły roboczej 154 5.2.5. Znaczenie technologii cyfrowych w procesie dyfuzji wiedzy 155 5.3. Znaczenie dyfuzji wiedzy i innowacji z zagranicy dla wzrostu efektywności gospodarki i jej sektorów 157 5.4. Podsumowanie i wnioski 174 Rozdział 6. Rola wiedzy we wzroście efektywności sektorów polskiej gospodarki 177 6.1. Źródła zmian łącznej produktywności czynników produkcji w polskiej gospodarce w świetle dotychczasowych badań 178 6.2. Dynamika produktywności czynników produkcji w gałęziach polskiej gospodarki 188 6.3. Specyfikacja modelu 194 6.4. Źródła wzrostu łącznej produktywności czynników produkcji – wyniki estymacji 198 6.5. Podsumowanie i wnioski 203 Zakończenie 207 Diffusion of knowledge in the Polish economy. A sectoral approach (Summary) 213 Bibliografia 217 Spis tabel i rysunków 235 Aneks 1. Wizualizacje wybranych klastrów innowacyjnych w latach 2000, 2005 i 2010 237 Aneks 2. Dynamika wydajności pracy, technicznego uzbrojenia pracy oraz łącznej produktywności czynników produkcji według sekcji i działów w latach 2005–2014 i w podokresach 247 Aneks 3. Skróty i pełne nazwy sekcji i dział