Opis
W książce przedstawiono patofizjologię, diagnostykę i terapię zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej zgodnie z najnowszymi osiągnięciami medycyny. Autorzy kładą nacisk na takie zjawiska, jak rozmaite postaci odwodnienia i przewodnienia (m.in. obrzęki) oraz metabolizm podstawowych dla życia pierwiastków chemicznych; wiele miejsca poświęcają różnego typu kwasicom i zasadowicom; szczegółowo omawiają rolę układów i narządów w gospodarce kwasowo-zasadowej. Gruntowna znajomość tych zagadnień daje niezmierne korzyści lecznicze, takie jak ograniczenie śmiertelności z powodu biegunki wśród dzieci do wartości poniżej 1%; pozwala na uniknięcie jatrogennych powikłań sercowo-naczyniowych u pacjentów, którzy przyjmują diuretyki, kortykosteroidy, leki nefrotoksyczne lub wpływające na przezbłonowy transport elektrolitów. Obecnie nie można już wyobrazić sobie zwalczania wstrząsu, dializoterapii lub transplantacji serca i wątroby bez opanowania podstawowych praw rządzących homeostazą wodno-elektrolitową i kwasowo-zasadową. Publikacja jest adresowana do internistów, lekarzy rodzinnych, nefrologów i endokrynologów. Spis treściPrzedmowa IX Wstęp XI Wykaz skrótów XIII 1. Zagadnienia ogólne 1 Podstawowe prawa rządzące gospodarką wodno-elektrolitową i kwasowo-zasadową 1 Powiązanie równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Diagram Gamble’a 2 2. Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej 5 Przestrzenie wodne – ich wielkość i skład jonowy 5 Zawartość wody w ustroju 5 Skład elektrolitowy płynów ustrojowych 7 Regulacja składu i objętości płynów ustrojowych 8 Regulacja izotonii płynów ustrojowych 9 Regulacja fizjologicznych wielkości przestrzeni wodnych 10 Zagęszczanie i rozcieńczanie moczu 16 Przemiana wody 17 Pobór wody 17 Utrata wody 18 Przemiana sodu 20 Hiponatremia 22 Hipernatremia 39 Kliniczne postacie zaburzeń gospodarki wodnej i sodowej 44 Uwagi ogólne 44 Patofizjologia, objawy kliniczne i terapia poszczególnych postaci zaburzeń gospodarki wodnej 46 Odwodnienie izotoniczne 46 Odwodnienie hipertoniczne (niedobór „wolnej” wody) 49 Odwodnienie hipotoniczne (zespół niedoboru sodu) 52 Przewodnienie izotoniczne 53 Kliniczne postacie obrzęków 53 Przewodnienie hipertoniczne 70 Przewodnienie hipotoniczne (zatrucie wodne) 70 Przemiana potasu 71 Uwagi ogólne 71 Hipokaliemia 74 Hiperkaliemia 84 Przemiana wapnia 93 Zawartość wapnia w ustroju 93 Regulacja kalcemii 94 Wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego 94 Wydalanie wapnia z moczem 95 Odkładanie lub uruchomienie wapnia w kościach 97 Udział parathormonu, kalcytoniny, 1,25(OH)2D oraz fosforanów nieorganicznych w homeostazie wapniowej 97 Rola wapnia i fosforanów w kalcyfikacji naczyń 101 Prawidłowe stężenie wapnia w surowicy 101 Czynniki wpływające na stężenie wapnia w surowicy 102 Rola wapnia w ustroju 103 Hiperkalcemia 103 Hipokalcemia 113 Przemiana magnezu 119 Zawartość magnezu w ustroju, przemiana i rola fizjologiczna 119 Hipomagnezemia 121 Hipermagnezemia 127 Przemiana fosforu 129 Zawartość fosforu w ustroju, wchłanianie i wydalanie fosforanów 129 Wchłanianie fosforanów z przewodu pokarmowego 130 Wydalanie fosforanów z moczem 131 Rola fosforu w ustroju 133 Nowe ogniwa regulacji gospodarki fosforanowej – czynnik wzrostowy fibroblastu FGF-23 i białko Klotho 134 Stany niedoboru białka Klotho 136 Aspekty diagnostyczne i lecznicze białka Klotho i FGF-23 138 Hipofosfatemia 139 Hiperfosfatemia 147 Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej u chorych z przewlekłą chorobą nerek 150 Ograniczanie podaży fosforanów u chorego 153 Wiązacze fosforanów nieorganicznych w przewodzie pokarmowym 154 Glinowe wiązacze fosforanów 154 Wapniowe wiązacze Pi 155 Magnezowe wiązacze fosforanów nieorganicznych 155 Węglan lub chlorowodorek sewelameru 156 Węglan lantanu 156 Sole żelaza 156 Inhibitory kotransportera sodowo-fosforanowego IIa 157 Inne sposoby obniżenia fosfatemii 157 Przemiana chloru 158 Hipochloremia 159 Hiperchloremia 160 3. Zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej 161 Definicja kwasu i zasady 161 Stężenie jonów wodorowych w warunkach fizjologicznych 161 Mechanizmy uczestniczące w utrzymywaniu izohydrii 162 Układy buforowe krwi i tkanek 162 Równanie Hendersona–Hasselbalcha 163 Rola płuc w gospodarce kwasowo-zasadowej 165 Rola nerek w gospodarce kwasowo-zasadowej 165 Rola wątroby w regulacji gospodarki kwasowo-zasadowej 166 Rola układu kostnego w równowadze kwasowo-zasadowej 166 Rola przewodu pokarmowego w homeostazie kwasowo-zasadowej 167 Wpływ pośredniej przemiany materii na gospodarkę kwasowo-zasadową 168 Wskaźniki oceny równowagi kwasowo-zasadowej 168 Luka anionowa osocza i moczu 173 Luka osmolalna osocza (LosmP) i moczu (LosmM) 175 Podział zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej 175 Zaburzenia oddechowe równowagi kwasowo-zasadowej 177 Kwasice oddechowe 177 Ostra kwasica oddechowa 177 Przewlekła kwasica oddechowa 181 Zasadowica oddechowa 184 Nieoddechowo („metabolicznie”) uwarunkowane zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej 185 Kwasice nieoddechowe („metaboliczne”) – częś