Opis
„Kardiogeriatria” to dwutomowe, kompleksowe, praktyczne opracowanie przedstawiające różne aspekty opieki medycznej nad pacjentem geriatrycznym ze schorzeniami układu krążenia, zwracające uwagę na jej odmienność oraz konieczność dostosowania diagnostyki i terapii do specyfiki problemów medycznych i funkcjonalnych chorego. W jego powstaniu brał udział interdyscyplinarny zespół specjalistów, m.in. z zakresu geriatrii, kardiologii, chorób wewnętrznych, pulmonologii, neurologii, diabetologii, anestezjologii, farmakologii klinicznej, żywienia klinicznego i fizjoterapii, zajmujących się na co dzień leczeniem pacjentów w starszym wieku ze schorzeniami kardiologicznymi. Zawartość merytoryczna książki oparta jest na standardach diagnostycznych i terapeutycznych uznanych towarzystw medycznych, na aktualnej światowej literaturze, a także wiedzy i praktyce klinicznej autorów dzielących się nimi w poszczególnych rozdziałach. Książkę polecamy lekarzom praktykom zajmującym się starszymi pacjentami z problemami kardiologicznymi. Z pewnością nie zostały w niej wyczerpane wszystkie tematy, ale mamy nadzieję, że stanowić ona będzie dobry początek dla zgłębienia stanowiącej ciągle wyzwanie i wciąż jednak sztukę – kardiogeriatrii. Spis treściWykaz skrótów XXIII Wstęp Zyta Beata Wojszel 1 1. Epidemiologia chorób serca u osób w starszym wieku Hanna Kujawska-Danecka, Tomasz Zdrojewski 9 1.1. Wprowadzenie 9 1.2. Rozpowszechnienie i kontrola głównych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych w Polsce – aktualne dane z badania PolSenior2 11 1.2.1. Nadciśnienie tętnicze 12 1.2.2. Hipercholesterolemia 13 1.2.3. Nadwaga i otyłość 14 1.2.4. Palenie papierosów 15 1.3. Epidemiologia wybranych chorób serca u osób w starszym wieku 15 1.3.1. Niewydolność serca 15 1.3.2. Zwężenie zastawki aortalnej 17 1.3.3. Choroba niedokrwienna serca 19 1.3.4. Migotanie przedsionków 21 1.4. Struktura przyczyn zgonów osób starszych w Polsce 22 2. Anatomia i fizjopatologia układu krążenia w procesie starzenia się Tomasz Andrzej Bonda 27 2.1. Wprowadzenie 27 2.2. Ogólne komórkowe mechanizmy starzenia się 28 2.3. Starzenie się poszczególnych typów komórek 32 2.3.1. Starzenie się kardiomiocytów 32 2.3.2. Starzenie się komórek się komórek nabłonka 33 2.3.3. Starzenie się komórek mięśni gładkich i fibroblastów 34 2.4. Zmiany anatomii i czynności tętnic w przebiegu starzenia się 35 2.5. Zmiany anatomii i czynności serca w przebiegu starzenia się 37 2.6. Zmiany regulacji autonomicznej w procesie starzenia się 40 2.7. Patogeneza wybranych chorób układu krążenia w wieku podeszłym 41 2.7.1. Nadciśnienie tętnicze 41 2.7.2. Miażdżyca 43 2.7.3. Niewydolność serca 44 2.7.4. Zaburzenia funkcji zastawek serca 47 2.7.5. Zaburzenia funkcji węzła zatokowo-przedsionkowego oraz układu bodźcoprzewodzącego 48 3. Całościowa ocena geriatryczna (COG) jako podstawa opieki nad pacjentem w starszym wieku Barbara Bień 51 3.1. Wprowadzenie 51 3.2. Złożoność i specyfika pacjenta kardiogeriatrycznego jako wskazanie do COG 52 3.3. Całościowa ocena i opieka geriatryczna jako standard postępowania w geriatrii 54 3.4. Interdyscyplinarna współpraca zespołowa i strategia opieki kardiogeriatrycznej 55 3.5. Identyfikacja pacjentów wymagających COG 56 3.6. Obszary pogłębionej oceny geriatrycznej 58 3.7. Aspekt diagnostyczny COG 58 3.8. Aspekt prognostyczny COG 59 3.9. Korzyści ze stosowania COG 60 4. Badanie podmiotowe i przedmiotowe układu krążenia w starości Agnieszka Kasiukiewicz 63 4.1. Stan medyczny 63 4.1.1. Badanie podmiotowe 63 4.1.2. Badanie przedmiotowe 67 4.2. Stan funkcjonalny 73 4.2.1. Podstawowe czynności dnia codziennego 73 4.2.2. Instrumentalne czynności dnia codziennego 75 4.2.3. Ocena równowagi i ryzyka upadków 75 4.2.4. Zespół kruchości (frailty) i sarkopenia 75 4.3. Stan psychiczny 76 4.3.1. Zaburzenia funkcji poznawczych 77 4.3.2. Zaburzenia nastroju/depresyjne 77 4.4. Stan socjalno-ekonomiczny 78 5. Choroby serca w starości 81 5.1. Nieprawidłowości ciśnienia tętniczego 81 5.1.1. Nadciśnienie tętnicze Jerzy Gąsowski 81 5.1.2. Ambulatoryjne monitorowanie ciśnienia tętniczego u pacjenta w starszym wieku Barbara Wizner 100 5.2. Omdlenia 128 5.2.1. Omdlenia odruchowe u osób starszych Piotr Kułakowski 128 5.2.2. Hipotensja ortostatyczna Jan Szewieczek 138 5.3. Choroba niedokrwienna serca – specyfika w starszym wieku Marek Rajzer, Michał Terlecki, Łukasz Klima, Sebastian Janiec, Paweł Lis 160 5.3.1. Epidemiologia choroby niedokrwiennej serca – znaczenie wieku 160 5.3.2. Klasyfikacja i odrębności obrazu klinicznego choroby niedokrwiennej serca w starości. Etiologia i patogeneza choroby wieńcowej 161 5.3.3. Przewlekły zespół wieńcowy – odrębności w wieku starszym 162 5.3.4. Ostry zespół wieńcowy – odrębności w wieku starszym 176 5.4. Miażdżyca naczyń obwodowych (PAD) Anna Kabłak-Ziembicka, Tadeusz Przewłocki 189 5.4.1. Starzenie się tętnic 189 5.4.2. Rodzaje miażdżycy 192 5.4.3. Epidemiologia, czynniki ryzyka oraz przebieg kliniczny miażdżycy w określonych obszarach tętniczych pozawieńc