Opis
Jest to nowoczesny, zmieniony i uaktualniony podręcznik etyki i deontologii lekarskiej. Omówiono w nim problematykę prawno-etyczną dotyczącą między innymi prokreacji, transplantologii, tanatologii, eksperymentów medycznych (głównie z zakresu genetyki), błędu lekarskiego oraz tajemnicy lekarskiej. Przedstawiono także najważniejsze współczesne dokumenty polskie i międzynarodowe związane z etyką lekarską. Zakres zmian jest spory, gdyż od czasu pierwszego wydania podręcznika, w czasie kilku lat uległy zmianom lub uzupełnieniom prawie wszystkie krajowe przepisy prawne. W mniejszym stopniu dotyczy to dokumentów międzynarodowych. Autor dołożył starań, aby nasycenie podręcznika odwołaniami do ustaw, rozporządzeń czy konwencji nie przysłoniło jego humanistycznego charakteru. Książkę wzbogacają przykłady z praktyki zawodowej samego autora oraz innych lekarzy i pielęgniarek. Publikacja przeznaczona przede wszystkim dla lekarzy i studentów medycyny, ale może być przydatna także innym pracownikom służby zdrowia. Spis treściRozdział 1. Wprowadzenie do etyki 1 1.1. Podstawowe pojęcia etyki ogólnej, niezbędne do zrozumienia zasad etyki lekarskiej i bioetyki 1 1.2. Pojęcia dobra i zła i ich zastosowanie w praktyce lekarskiej 8 1.3. Bioetyka 16 Rozdział 2. Zarys dziejów etyki lekarskiej 21 2.1. Dwa modele kształtowania postaw lekarzy w starożytności 21 2.2. Etyka lekarska w średniowiecznej Europie 25 2.3. Początki etyki lekarskiej w Polsce 29 2.4. Izby lekarskie i pierwsze kodeksy deontologiczne 31 2.5. Rozwój myśli deontologicznej w Polsce na przełomie XIX/XX wieku 32 2.6. Etyka lekarska jako problem międzynarodowy po II wojnie światowej 36 2.7. Problemy etyki lekarskiej w Polsce po II wojnie światowej 38 Rozdział 3. Prawa pacjenta 45 3.1. Paternalizm czy partnerstwo. Stosunek lekarz-pacjent w przeszłości i w dobie współczesnej 45 3.2. Karta praw pacjenta 48 3.3. Europejska konwencja bioetyczna 51 3.4. Dokumenty wzorcowe dotyczące praw pacjenta 51 3.5. Stosunek lekarz-pacjent w świetle podstawowych praw pacjenta 54 3.6. Ndzór nad przestrzeganiem praw pacjenta 59 3.7. Godność lekarza i jego prawa 60 3.8. Dodatkowe informacje o regulacjach prawnych i związanych z tym zagrożeniach 63 Rozdział 4. Tajemnica zawodowa lekarza 67 4.1. Tajemnica lekarska w tradycjach historycznych 67 4.2. Zakres tajemnicy lekarskiej 70 4.3. Zwolnienie od obowiązku zachowania tajemnicy 71 4.3.1. Ustawowe zwolnienia z zachowania tajemnicy 72 4.3.2. Postępowanie w przypadku badania na żądanie uprawnionych ustawami organów i instytucji 76 4.3.3. Postępowanie, gdy nieujawnienie tajemnicy stanowi niebezpieczeństwo dla zdrowia lub życia pacjenta lub innych osób 78 4.3.4. Ujawnienie tajemnicy za zgodą pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego 79 4.3.5. Udzielanie informacji innemu lekarzowi lub personelowi medycznemu 81 4.3.6. Tajemnica zawodowa a praktyczna nauka zawodów medycznych 83 4.3.7. Wykorzystanie wiadomości objętych tajemnicą do celów naukowych 84 4.4. Tajemnica dotycząca dokumentacji lekarskiej 85 4.5. Tajemnica wobec pacjenta, którego informacje dotyczą 87 4.6. Odpowiedzialność za naruszenie zasad zachowania tajemnicy lekarskiej 88 Rozdział 5. Obowiązek i prawo udzielania pomocy 91 5.1. Lekarz jako przymusowy samarytanin 92 5.2. Lekarz a samobójstwo 96 5.3. Zgoda na zabieg diagnostyczny i leczniczy 102 5.3.1. Przesłanki ważności zgody 104 5.3.2. Zakres zgody 109 5.3.3. Postępowanie w przypadku braku zgody na określony rodzaj leczenia 111 5.4. Działanie lekarza bez zgody osoby poddanej zabiegom medycznym 114 5.4.1. Działanie lekarza przy braku porozumienia się z chorym lub przy braku zgody przedstawiciela ustawowego lub opiekuna faktycznego osoby nieletniej lub ubezwłasnowolnionej 114 5.4.2. Działanie bez zgody ze względu na dobro społeczne 115 5.5. Lekarz w kontaktach z wymiarem sprawiedliwości 118 5.6. Postępowanie lekarza wobec chorych psychicznie 121 5.7. Działanie lekarza w warunkach wojny 123 Rozdział 6. Ryzyko diagnostyczne i terapeutyczne 129 6.1. Pojęcie ryzyka i zakres jego dopuszczalności 131 6.1.1. Ryzyko w diagnostyce 132 6.1.2. Ryzyko w terapii farmakologicznej 134 6.1.3. Ryzyko w terapii chirurgicznej 137 6.2. Lekarz a metody medycyny niekonwencjonalnej 140 6.3. Ryzyko w postępowaniu profilaktycznym 142 6.4. Słowo lekarza jako czynnik ryzyka 144 Rozdział 7. Problemy etyczne prokreacji 147 7.1. Przemiany obyczajowe w odniesieniu do życia seksualnego 147 7.2. Zapobieganie ciąży 148 7.3. Sterylizacja 153 7.4. Dziecko niechciane i jego losy 155 7.5. Przerywanie ciąży 159 7.6. Sztuczna inseminacja 169 7.7. Zapłodnienie pozaustrojowe 173 7.8. Instytucja matki zastępczej 177 7.9. Diagnostyka prenatalna 178 7.10. Odchylenia od normy współżycia seksualnego a etyka lekarska 179 Rozdział 8. Problemy etyczne transplantologii 183 8.1. Historyczne aspekty rozwoju transplantologii 183 8.2. Transplantologia a kolejne modyfikacje definicji śmierci 186 8.3. Pobieranie komórek, tkanek i narządów od żywego dawcy 189 8.4. Stosunek do transplantacji