Opis
Szczególnym problemem współczesnej medycyny perinatalnej jest ciąża wielopłodowa. W ostatnich kilkudziesięciu latach jej częstość istotnie wzrosła m. in. w konsekwencji wprowadzenia technik wspomaganego rozrodu. Ciąża wielopłodowa nie jest ciążą fizjologiczną w rozrodzie człowieka. Wysoka umieralność i zachorowalność zarówno płodów, noworodków, jak i ciężarnych definiuje ją jako ciążę wysokiego ryzyka. To duże i wymagające wyzwanie w praktyce lekarza ginekologa. Czytelnicy oprócz zagadnień medycznych takich jak diagnostyka, terapia, zasady opieki nad ciężarną i noworodkiem, znajdą w książce tematy społeczne np. przygotowanie rodziców do porodu wieloraczków, czy ich rozwój fizyczny i emocjonalny. Książka jest skierowana do ginekologów – położników, neonatologów, pielęgniarek i położnych. Będzie również przydatną lekturą dla osób przygotowujących się do egzaminu specjalizacyjnego z dziedziny ginekologii i położnictwa oraz perinatologii. Spis treściPrzedmowa 1 1. Ciąża wielopłodowa ciążą wysokiego ryzyka – Grzegorz H. Bręborowicz 3 2. Rys historyczny – Witold Malinowski 5 2.1. Bliźnięta w mitologiach i wierzeniach 5 Mitologia mezopotamska 5 Mitologia grecka 7 Mitologia rzymska 9 Mitologia Słowian 10 Indonezja – wyspa Bali 14 Mitologia afrykańska 14 2.2. Troje, czworo i więcej… 18 Siedmioro i więcej 18 Sześcioro i mniej 20 3. Epidemiologia – Grzegorz H. Bręborowicz, Witold Malinowski 25 3.1. Częstość ciąż wielopłodowych 26 3.2. Płeć dzieci z ciąż wielopłodowych 28 3.3. Stan zdrowia i długość życia osób z ciąż wielopłodowych 29 3.4. Rozwój intelektualny i socjalny 31 3.5. Czynniki wpływające na częstość ciąż wielopłodowych oraz ich wynik 31 Wiek kobiety 31 Czynnik geograficzny 33 Czynniki etniczne 34 Dieta matki 34 Czynniki genetyczne – tendencje rodzinne 36 4. Mechanizmy powstawania ciąży wielopłodowej – Witold Malinowski 41 4.1. Ciąża dwuzygotyczna – DZ 42 Czynniki wpływające na powstawanie ciąży bliźniaczej dwuzygotycznej (DZ) 42 Nadpłodnienie 46 Dodatkowe zapłodnienie 50 4.2. Bliźnięta dwuzygotyczne jednokosmówkowe dwuowodniowe (DZJKDO) 53 4.3. Bliźnięta jednozygotyczne dwuplemnikowe lub łtorazygotyczne (polar body twins, sesquizygotic twinning) 59 4.4. Ciąża bliźniacza jednozygotyczna (JZ) 61 Wrodzona skłonność oocytów do podziału 65 Podział blastomerów w trakcie wylęgania zygoty 65 Osłabienia połączenia między blastomerami 66 Zmiany w obrębie osłonki przejrzystej 67 Apoptoza komórki/komórek w obrębie tarczy zarodkowej 67 Przeszczep komórek tarczy zarodkowej w trakcie procesu zapadnięcia się blastocysty 68 Techniki wspomaganego rozrodu a jednozygotyczne ciąże bliźniacze 69 5. Genetyczne podłoże ciąż bliźniaczych – Karolina Gruca-Stryjak, Anna Latos-Bieleńska 73 5.1. Analiza rodowodów w badaniach genetycznej predyspozycji do ciąż bliźniaczych 75 5.2. Poszukiwania genów kandydatów 76 Gen FSHB 77 Gen SMAD3 78 Gen PIAS1 78 Gen SKOR1 79 Gen CALML4 79 Gen SERPINA1 79 6. Techniki rozrodu wspomaganego a ciąża wielopłodowa – Michał Radwan 81 6.1. Niepłodność w XXI wieku – nowe trendy w terapii 81 6.2. Ciąża wielopłodowa po ART 84 Wyniki perinatalne ciąży pojedynczej po ART w porównaniu z ciążą bliźniaczą po ART 87 Wyniki perinatalne ciąży bliźniaczej po IVF w porównaniu z naturalną bliźniaczą 87 Ciąża wielopłodowa po dawstwie komórek jajowych (ED) 87 Ciąża jednozygotyczna 88 7. Zmiany w ustroju ciężarnej w ciąży wielopłodowej – Elżbieta Ronin-Walknowska, Tomasz Płonka, Marek Bilar 91 7.1. Zmiany anatomiczne 92 7.2. Układ krążenia 93 7.3. Układ oddechowy 94 7.4. Układ pokarmowy 94 7.5. Skóra 95 7.6. Krew 95 7.7. Zmiany psychiczne 96 8. Diagnostyka stanu płodu w ciąży wielopłodowej 99 8.1. Aktywność ruchowa płodów – Grzegorz H. Bręborowicz 99 8.2. Ocena częstości serca płodów – kardiotokografia – Grzegorz H. Bręborowicz 102 Aspekty techniczne kardiotokografii w ciąży wielopłodowej 102 Analiza zapisów kardiotokograficznych 103 Kliniczne aspekty badania kardiotokograficznego w ciąży wielopłodowej 103 8.3. Ocena ultrasonograficzna ciąż wielopłodowych – Agata Szpera-Goździewicz 107 Ocena ultrasonograficzna wieku ciążowego 108 Ocena ultrasonograficzna położenia płodów 109 Zjawisko okołoporodowej zamiany (the perinatal switch phenomenon) 109 Ocena ultrasonograficzna kosmówkowości i owodniowości 110 Nadzór ultrasonograficzny nad ciążami wielopłodowymi 113 Badanie prenatalne I trymestru 115 Nieinwazyjna diagnostyka prenatalna (NIPT, noninvasive prenatal testing) 117 Ocena ryzyka wystąpienia aneuploidii w ciąży trojaczej 117 Znaczenie rozbieżności w pomiarach NT lub CRL oraz obecności odwróconej fali a w przewodzie żylnym w I trymestrze ciąży 118 Badanie ultrasonograficzne ze szczegółową oceną anatomii płodu 119 Ocena ryzyka wystąpienia porodu przedwczesnego 120 Badanie dopplerowskie 121 8.4. Badanie echokardiograficzne u płodów z ciąży wielopłodowej – Maria Respondek-Liberska 124 Definicje 127 Rozpoznania 128 Wady i ograniczenia badania echokardiograficznego w ciąży wielopłodowej 142 8.5. Wady wrodzone i anomalie chromosomowe