Opis
Pakistan, szósty pod względem liczby ludności kraj na świecie, jedyne muzułmańskie państwo nuklearne, stanowi główny element systemu bezpieczeństwa Azji Południowej i istotny punkt odniesienia w polityce współczesnych mocarstw, takich jak Stany Zjednoczone czy Chiny. Od początku istnienia jego cechą charakterystyczną jest rywalizacja dwóch wizerunków porządku polityczno-społecznego: walka między zwolennikami idei umiarkowanego, demokratycznego państwa muzułmańskiego a radykalnego państwa islamskiego. Na tym tle pojawia się pytanie, czy Pakistan to kraj islamski, czy muzułmański? Państwo demokratyczne czy demokracja fikcyjna, w istocie rządzona przez armię? Na ile radykalny islam ma wpływ na politykę, jakie ma to znaczenie w kontekście narastającego globalnego problemu, jakim jest islamski ekstremizm? Czy mniejszości wyznaniowe doświadczają coraz większych prześladowań? Ze wstępu Autorka ułatwia czytelnikowi zrozumienie Pakistanu poprzez bezstronną analizę jego politycznych, społecznych, ekonomicznych i kulturowych uwarunkowań. W sposób szczególny odnosi się do przyczyn i skutków procesów radykalizacji, wewnętrznych konfliktów o podłożu religijnym, zróżnicowania kulturowego i etnicznego charakteryzującego pakistańskie społeczeństwo, a także do źródeł niestabilnej sytuacji w poszczególnych prowincjach państwa oraz jego polityki wewnętrznej i zagranicznej w kontekście zmieniających się uwarunkowań bezpieczeństwa. Spis treściWykaz skrótów 7 Dlaczego warto zrozumieć Pakistan? Wprowadzenie 9 Rozdział I. Historyczne podłoże dzisiejszych problemów 19 1. Dlaczego powstał Pakistan? 19 2. Muhammad Ali Jinnah: świecki szyita twórcą państwa dla muzułmanów 22 3. Ayub Khan i pierwsza porażka demokracji 34 4. Bangladesz – utracona kolonia 42 5. Zia ul-Haq – strażnik sumień i architekt „kultury kałasznikowa” 49 6. Demokracja w cieniu bomby i aksamitny dyktator 63 Rozdział II. Pakistan dziś: problemy i zagrożenia 74 1. Kto rządzi w Pakistanie? 78 1.1. Znaczenie wywiadu i armii 90 2. Różnorodność religijna i etniczna Pakistanu 108 2.1. Sytuacja grup wyznaniowych 112 2.1.1. Sunnici i szyici 113 2.1.2. Hindusi, chrześcijanie, sikhowie 118 2.1.3. Ahmadyci 121 2.2. Wybrane mniejszości etniczne/językowe 128 2.2.1. Hazarowie 128 2.2.2. Saraikowie 131 2.2.3. Zikrowie 132 2.2.4. Kalasze 133 3. Ugrupowania terrorystyczne i radykalizacja w Pakistanie 135 3.1. Wybrane islamskie organizacje terrorystyczne 140 3.1.1. Sipah-e-Sahaba Pakistan, Lashkar-e-Jhangvi 140 3.1.2. Sipah-e-Mohammad Pakistan (SMP) 146 3.1.3. Ruch Pakistańskich Talibów – Tehrik-e-Taliban Pakistan (TTP) 147 3.1.4. Jamaat-ul-Ahrar – nowa grupa terrorystyczna 148 3.1.5. Zarb-e-Azb 2014: ofensywa pakistańskiej armii 152 3.1.6. Dżihadyści kaszmirscy na przykładzie Lashkar-e-Taiba (LeT) 155 3.2. Jak funkcjonują obozy szkoleniowe pakistańskich talibów? 160 3.3. Szkoły koraniczne w Pakistanie 165 3.4. Radykalizacja i jej źródła 178 4. Woda i energia: strategiczne wyzwania dla Pakistanu 181 5. Problemy społeczne Pakistanu 185 5.1. Przemiany demograficzne i ich reperkusje 185 5.2. Dostęp do edukacji i jej jakość 191 5.3. Obyczaje i problem równości płci 197 Rozdział III. Prowincje i inne jednostki administracyjne Pakistanu 206 1. Pendżab: serce Pakistanu 210 2. Sindh: konflikty etniczne 216 2.1. Mohadżirowie w prowincji Sindh 217 2.2. Koncepcja Sindhudeszu 222 3. Beludżystan: kolejny Bangladesz? 226 3.1. Geneza nacjonalizmu Beludży i ich relacje z Pakistanem 229 3.2. Złoża bogactw naturalnych i zyski z ich eksploatacji 236 4. Chajber Pakhtunkwa: pasztuński nacjonalizm 239 4.1. Uwarunkowania historyczno-kulturowe 240 4.2. FATA – terytoria plemienne 248 5. Pozostałe jednostki administracyjne Pakistanu 256 Rozdział IV. Polityka zagraniczna Pakistanu: wyzwania na przyszłość 269 1. Stany Zjednoczone: alians rozczarowań 271 2. Indie: Kaszmir i inne punkty sporne 276 3. Afganistan jako punkt odniesienia pakistańskiej strategii 285 4. Chiny: sojusznik „na każdą pogodę”? 295 Zakończenie 303 Słownik pojęć 325 Władze Pakistanu 330 Bibliografia 332