Opis
[...] współczesny człowiek czuje się zdezorientowany i coraz bardziej przygnębiony. Pracuje i dokłada starań, ale jest mgliście świadomy daremności swoich działań. Chociaż jego władza nad światem materialnym wzrasta, czuje się on bezsilny w swoim życiu indywidualnym i w społeczeństwie. Tworząc nowe i lepsze środki do opanowania natury, dał się pochwycić w ich pułapkę i stracił z pola widzenia cel, który mógłby nadać im sens – zagubił samego człowieka. Erich Fromm Co zrobić kiedy człowiek zagubi samego siebie? Czy psychoterapia i filozofia mogą być pomocne? W jaki sposób te dwie dziedziny wspierają się na drodze do zrozumienia człowieka? Psychoterapia odczytana na nowo. Konteksty filozoficzne to książka opisująca relacje między psychoterapią a filozofią. Wojciech Stefaniak podejmuje refleksję nad tym, jak filozofia może wspomagać psychoterapię w kluczowych dla niej zagadnieniach, takich jak: • cel i definicja psychoterapii, • kodeks etyczny psychoterapeuty, • różnica między neutralnością światopoglądową a neutralną postawą psychoterapeuty podczas terapii. Czytelnik w trakcie lektury zmierzy się z pytaniami o naukowość, metodę i przedmiot psychoterapii oraz znaczenie cierpienia i nadziei w procesie terapeutycznym. Książka będzie cennym źródłem wiedzy dla psychoterapeutów, którzy poprzez coraz wnikliwsze rozumienie rzeczywistości chcą rozwijać się na swojej terapeutycznej drodze. Konsekwencją refleksji filozoficznej w psychoterapii i nad psychoterapią może być wieloaspektowe spojrzenie na człowieka jako podmiot i przedmiot psychoterapii. To zaś wydaje się być szczególnie cenne w perspektywie pomocy człowiekowi w zrozumieniu siebie i poszukiwaniu sensu życia. Psychoterapia jest tą aktywnością człowieka, która w sposób nieunikniony zanurzona jest w refleksji filozoficznej. Psychoterapia jest w stałym dialogu z filozofią, a dialog ten toczy się na wielu poziomach. Ich dookreślenie jest pierwszym zadaniem, z jakim należy się zmierzyć, chcąc adekwatnie mówić o filozoficznej interpretacji psychoterapii. Z tekstu Spis treściWstęp IX CZĘŚĆ I FILOZOFIA W PSYCHOTERAPII, CZYLI DLACZEGO BEZ FILOZOFII NIE DA SIĘ UPRAWIAĆ PSYCHOTERAPII 1 1. Ile filozofii jest w psychoterapii? 3 1.1. Dostrzec ważność filozofii z perspektywy psychoterapii? 4 1.2. Wyjaśnianie filozoficzne i wyjaśnianie psychologiczne 12 2. Zbieżne i rozbieżne drogi dialogu filozofii, psychologii i psychoterapii 25 2.1. Psychologia na drodze ku naukowości 26 2.2. Dylematy wyboru drogi naturalistycznej i antynaturalistycznej w psychologii 32 3. Paradygmaty filozoficzne w psychologii i psychoterapii 39 3.1. Czym jest paradygmat filozoficzny? 41 3.2. Historyczne tło kształtowania się paradygmatów uprawiania sztuki pomagania 45 3.3. Paradygmaty filozoficzne naturalistycznej i antynaturalistycznej koncepcji naukowego uprawiania psychologii 48 3.4. Dziedzictwo paradygmatów filozoficznych psychologii obecne we współczesnej psychoterapii 54 3.5. Kryzys paradygmatyczny w psychoterapii? 77 4. Filozofia psychoterapeutów 83 4.1. Światopogląd filozoficzny psychoterapeutów 84 4.2. Neutralność światopoglądowa psychoterapeutów a zajmowanie neutralnej postawy podczas terapii 89 4.3. Kłopoty z kodeksami etycznymi 95 4.4. Obiektywność wyników badań i subiektywne wybory w psychoterapii 102 4.5. Trendy współczesnej kultury a światopogląd filozoficzny psychoterapeutów 109 4.6. Emotywizm w światopoglądzie filozoficznym psychoterapeutów 119 5. Psychoterapia filozoficzna jako koncepcja bezpośredniego włączenia filozofii w proces pomagania 129 5.1. Charakterystyka metodologiczna psychoterapii filozoficznej 132 5.2. Psychoterapia filozoficzna a psychoterapia kliniczna 138 CZĘŚĆ II FILOZOFIA PSYCHOTERAPII, CZYLI CZYM W ISTOCIE JEST PSYCHOTERAPIA 149 6. Status metodologiczny psychoterapii 151 6.1. Klasyfikacje psychoterapii 154 6.2. W poszukiwaniu sensu definiowania 157 6.3. Jakiej definicji potrzebuje psychoterapia? 160 6.4. Zawartość i charakter definicji psychoterapii 162 6.5. Transteoretyczna definicja psychoterapii? 170 7. Kontrowersje wokół celu psychoterapii 175 7.1. Zasadniczy cel psychoterapii 177 7.2. Zastosowanie filozoficznego rozumienia pojęcia „cel” w psychoterapii 180 7.3. Fenomen niezgodności celów w procesie terapeutycznym 182 7.4. Perspektywa osobowa i podmiotowa w formułowaniu celów w psychoterapii 186 7.5. Perspektywa aksjologiczna w formułowaniu celów w psychoterapii 191 8. Kontrowersje wokół metody psychoterapii – praktyka wspierania czy leczenie? 199 8.1. Być terapeutą paradygmatu? 201 8.2. A może jednak dwie psychoterapie? 203 8.3. Wieloaspektowość pomocy psychoterapeutycznej 206 9. Kontrowersje wokół przedmiotu psychoterapii 209 9.1. Przyczyny filozoficzne wyodrębniania leczniczego i wsparciowego paradygmatu psychoterapii 210 9.2. Człowiek jako przedmiot materialny psychoterapii 213 9.3. W kierunku integracji psychoterapii wokół podmiotu ludzkiego 215 10. Psychoterapia – teoria, nauka czy sztuka? 219 10.1. Czego potrzebowałaby psychoterapia, aby być nauką? 221 10.2