Opis
Kompleksowy podręcznik akademicki dotyczący zagadnień psychologii sądowej. Zawiera nie tylko refleksję nad statusem psychologii sądowej jako nauki, jej przedmiotem, celem, warstwą metodologiczną i etyczną, ale także przejrzyste omówienie psychologicznych i socjologicznych koncepcji przestępczości. Szczególną zaletą książki jest szczegółowa analiza psychologicznych struktur i mechanizmów zachowań (procesy poznawcze, rozwój moralny, regulacja emocji, procesy motywacji, osobowość, postawy, stres psychologiczny) wpływających na możliwość zaistnienia zachowań dewiacyjnych. Rozbudowana część podręcznika dotyczy asocjalności i zachowań przestępczych wśród młodzieży wraz z opisem autorskiej koncepcji ułomnej regulacji osobowości osób socjalnych. Spis treściPrzedmowa XVII Wstęp XXV Część 1. Psychologiczne struktury i mechanizmy zachowań 1 Rozdział 1. Założenia ogólne 3 1.1. „Człowiek w sytuacji” – paradygmat psychologii poznawczej Tadeusza Tomaszewskiego 3 1.1.1. Struktura sytuacji 4 1.1.2. Funkcje sytuacji 4 1.2. Niespecyficzne i specyficzne cechy sytuacji 6 Rozdział 2. Rozwój procesów poznawczych i dorastanie społeczno-moralne a regulacja zachowania 10 2.1. Pojęcie rozwoju psychicznego 10 2.2. Rozwojowy charakter standardów i mechanizmów poznawczych. Epistemologiczno-psychologiczna teoria rozwoju Jeana Piageta (1896–1980) 15 2.2.1. Stadia rozwoju umysłowego 15 2.2.2. Rozwój moralno-społeczny 19 2.3. Teoria rozwoju społeczno-moralnego Lawrence’a Kohlberga (1927–1986) 24 2.3.1. Perspektywa aplikacji teorii Kohlberga na grunt psychologii sądowej w sprawach nieletnich 32 2.4. Rozwój i funkcjonowanie struktur poznawczych według Piageta i Kohlberga w kontekście współczesnego modelu Kennetha Dodge’a 35 2.5. Teoria rozwoju tożsamości ego Erika H. Eriksona (1902–1994) 37 2.6. Teoria zadań rozwojowych Roberta J. Havighursta (1900–1991) 48 2.6.1. Założenia ogólne 48 2.6.1.1. Zadania rozwojowe a kryzysy rozwojowe 56 2.6.2. Negatywne skutki niepowodzenia w realizacji NZR – refleksje własne 57 2.7. Internalizacja wartości moralnych i norm postępowania a regulacja zachowania 61 2.7.1. Pojęcia wartości i standardów wartości 61 2.7.2. Normy postępowania a normy moralne 64 2.7.3. Sens podmiotowy normy moralnej a język 66 2.7.4. Co to znaczy „działanie normy”? 67 2.7.5. Geneza osobowościowej regulacji moralnej 69 2.7.5.1. Koncepcja normocentrycznego rozwoju regulacji społeczno-moralnej Janusza Reykowskiego 70 2.7.5.2. Symboliczne opanowanie norm 71 2.7.5.3. Koncepcja regulacji społeczno-moralnej związanej z Ja (poczuciem własnej wartości) Shaloma Schwartza i Jerzego Karyłowskiego 72 2.8. Ułomne skutki desocjalizacyjne w internalizacji norm moralnych 75 2.8.1. Ułomne skutki desocjalizacyjne w świetle koncepcji Shaloma H. Schwartza 75 2.8.2. Ułomne skutki desocjalizacyjne na tle koncepcji Lawrence’a Kohlberga w świetle badań empirycznych 76 Rozdział 3. Funkcjonowanie emocji jako regulatora zachowania 79 3.1. Wprowadzenie 79 3.2. Pojęcie emocji 80 3.3. Cechy (komponenty) emocji 82 3.3.1. Pobudzenie emocjonalne 82 3.3.2. Znak emocji 86 3.3.3. Treść emocji 88 3.4. Poznawcze reprezentacje emocji 89 3.5. Kognitywistyczno-językoznawczy model uczuć 92 3.6. Anatomiczno-fizjologiczne generatory i transmitery emocji 97 3.7. Społeczne mechanizmy powstawania i funkcjonowania emocji 99 3.8. Lęk i mechanizmy jego funkcjonowania 100 3.9. Gniew i agresja a problematyka asocjalności 105 3.10. Nastroje 108 Rozdział 4. Procesy i mechanizmy motywacji 110 4.1. Wprowadzenie 110 4.2. Ewolucjonistyczne podejście do problematyki motywacji 111 4.3. Psychoanalityczne teorie motywacji 112 4.4. Behawiorystyczne teorie motywacji 115 4.5. Problematyka motywacji w koncepcjach opartych na pojęciach potrzeb i wartości 117 4.6. Poznawcze koncepcje motywacji 124 Rozdział 5. Postawy: struktura i funkcje regulacyjne 128 5.1. Pojęcie postaw 128 5.2. Mechanizm regulacyjny postaw 129 5.2.1. Postawy a spostrzeganie społeczne. Percepcja i ocena w mechanizmie regulacyjnym postaw 129 5.2.2. Poziom ogólności postaw a zachowanie 130 5.3. Wrogość jako postawa 131 5.3.1. Struktura postawy wrogości 136 Rozdział 6. Osobowość jako centralny system integracji i regulacji zachowania 146 6.1. Wprowadzenie 146 6.2. Pojęcie i geneza osobowości w ujęciu psychologii poznawczej 147 6.2.1. Założenia ogólne 147 6.2.2. Obraz własnej osoby (OWO) oraz jego funkcje integracyjne i regulacyjne 153 6.2.3. Psychologiczne automatyzmy w regulacji zachowań 155 6.3. Kształtowanie się osobowości w świetle teorii społecznego uczenia się Alberta Bandury 163 Rozdział 7. Psychologiczne mechanizmy zachowania w warunkach stresu psychologicznego 170 7.1. Wprowadzenie 170 7.2. Psychologiczne koncepcje stresu 173 7.3. Radzenie sobie ze stresem 177 7.4. Konsekwencje stresu psychologicznego 183 7.5. Możliwości psychologicznego diagnozowania stylów radzenia sobie ze stresem 184 Część 2. Socjologiczne i psychologiczne koncepcje przestępczości 187 Wprowadzenie 189 Rozdział 8. Wybrane socjologiczno-kryminologiczne koncepcj