Opis
Psychologia edukacyjna to niezbędna pozycja w bibliotece każdego psychologa zatrudnionego w szkole, przedszkolu lub innej placówce edukacyjnej, a także studenta, który przygotowuje się do tej roli. Zespół specjalistów pod kierunkiem Doroty Bednarek i Hanny Bednarek opracował kompendium wiedzy na temat zadań psychologa pracującego w sektorze edukacji. W podręczniku ujęto trzy obszary tematyczne związane z psychologią edukacji: Zagadnienia podstawowe. Autorzy wyjaśniają, na czym polega rola psychologa w polskim systemie edukacji, jakie ramy prawne, organizacyjne, etyczne i praktyczne go obowiązują. Osobne rozdziały poświęcono tożsamości zawodowej psychologa edukacyjnego, praktyce opartej na dowodach naukowych oraz roli szkoły w zakresie dbania o zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży. Specjalne potrzeby edukacyjne – wybrane zagadnienia (diagnoza i interwencja). Autorzy opisują tu praktyczne zadania psychologa w kontekście diagnozy i interwencji związanych ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Przybliżają podstawowe typy specjalnych potrzeb edukacyjnych, jak zaburzenie rozwoju językowego, dysleksja rozwojowa, dyskalkulia czy spektrum autyzmu, opisują prawidłowy przebieg procedury diagnostycznej, dostępne narzędzia oraz potencjalne trudności w diagnozie. Czytelnik znajdzie tu także wiedzę na temat interwencji opartych na dowodach naukowych. Różnorodność zastosowań psychologii edukacyjnej. W tej części zawarto rozdziały wzbogacające wiedzę i warsztat psychologa, którego zadaniem jest nie tylko troska o ucznia, lecz także współpraca z nauczycielami i dbanie o klimat placówki edukacyjnej. Czytelnik znajdzie tu m.in. informacje na temat przekazywania informacji zwrotnej, tutoringu i mentoringu, edukacji seksualnej i międzykulturowej, stymulowania kreatywności uczniów oraz projektowania doświadczeń. Spis treściWprowadzenie IX Część I. Zagadnienia podstawowe 1 1. Psychologia edukacyjna jako specjalność psychologiczna – Dorota Bednarek 3 1.1. Dlaczego „psychologia edukacyjna”? 4 1.2. Czym jest psychologia edukacyjna 8 1.3. Czym są „modele teoretyczne” i „ramy praktyczne” w psychologii edukacyjnej 10 1.4. Podejście pragmatyczne odpowiedzią na różnorodność zadań 13 2. Tożsamość zawodowa psychologa edukacyjnego – Dorota Bednarek 17 2.1. Czym jest tożsamość zawodowa? 18 2.2. Tożsamość zawodowa psychologów edukacyjnych 20 2.3. Kształcenie i organizacje zawodowe psychologów edukacyjnych 24 2.4. Autonomia zawodowa w zawodach zaufania publicznego 25 3. Organizacja pomocy psychologicznej w systemie edukacji w Polsce – Katarzyna Mazur 33 3.1. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna 34 3.2. Nadzór i kierowanie poradniami i jednostkami systemu oświaty 43 3.3. Standardy zatrudnienia psychologów w publicznych placówkach edukacyjnych 45 4. Różnorodność ram praktycznych w psychologii edukacyjnej – Dorota Bednarek 47 4.1. Modele organizacyjne w psychologii edukacyjnej 48 4.2. Przegląd ram praktycznych w psychologii edukacyjnej 51 4.3. Użyteczność ram praktycznych w psychologii edukacyjnej 59 5. Psychologia edukacyjna jako praktyka oparta na dowodach – Dorota Bednarek 63 5.1. Między metodą naukową a praktyką – idea praktyki opartej na dowodach 64 5.2. Praktyka oparta na dowodach w psychologii i psychoterapii 66 5.3. Perspektywy praktyki opartej na dowodach w edukacji 72 5.4. Czy psychologia edukacji jest praktyką opartą na dowodach? 77 6. Etyczne i prawne aspekty praktyki psychologicznej w edukacji – Dorota Bednarek 83 6.1. Dobro dziecka obowiązkiem państwa i systemu edukacji 84 6.2. Kto jest klientem w usługach psychologa edukacyjnego 85 6.3. Prawa dziecka – kluczowe wartości w praktyce psychologicznej w edukacji 87 6.4. Prawa i obowiązki opiekunów prawnych 99 6.5. Prawa i obowiązki placówki oświatowej (poradnia/szkoła/przedszkole) 103 6.6. Prawa i obowiązki psychologa edukacyjnego 104 7. Zdrowie psychiczne z perspektywy psychologii edukacji – Ewa Trzebińska, Tomasz Kuźmicz 111 7.1. Zdrowie psychiczne 112 7.2. Kompetencja w zakresie zdrowia psychicznego 118 7.3. Rola szkoły w podnoszeniu poziomu zdrowia psychicznego 119 7.4. Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży a opieka psychologiczno-pedagogiczna 121 8. Specjalne potrzeby edukacyjne, projektowanie uniwersalne i racjonalne usprawnienia – Dorota Bednarek 139 8.1. Czym są specjalne potrzeby edukacyjne 140 8.2. SPE w świetle Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych 142 8.3. Regulacje prawne dotyczące SPE w Polsce 144 8.4. Niebezpieczeństwa utożsamiania problemu z osobą 145 8.5. Zapotrzebowanie na wiedzę o SPE a „psychopedagogiczne mity” 147 9. Modele diagnozy psychologicznej w edukacji – Dorota Bednarek 153 9.1. Status modeli diagnozy psychologicznej w edukacji 154 9.2. Kto jest odpowiedzialny za diagnozę psychologiczną w systemie edukacji 156 9.3. Standardy i klasyfikacje 156 9.4. Przegląd modeli diagnozy psychologicznej w edukacji 159 Część II. Specjalne potrzeby edukacyjne – wybrane zagadnienia (diagnoza i interwencja) 175 10. Diagnozowanie inteligencji – trudności diagnostyczne ora