Opis
Przywiązywanie się jest zjawiskiem uniwersalnym kulturowo oraz typowym nie tylko dla gatunku homo sapiens. To dzięki niemu potomstwo poszukuje opieki rodziców, zaś rodzice tę opiekę zapewniają. To również w dużej mierze dzięki niemu możliwe jest poznawanie świata, uczenie się i stawanie się samodzielnie funkcjonującą jednostką. Katarzyna Lubiewska opisuje przywiązanie i rodzicielstwo oraz ich kontekstualne, w tym kulturowe, uwarunkowania. Prezentuje rozwój przywiązania i występujące w jego zakresie różnice indywidualne, przybliża metody pomiaru przywiązania. Ostatnia część książki zawiera raport z przeprowadzonych przez autorkę badań nad domenami socjalizacji oraz międzypokoleniową transmisją przywiązania. Spis treściWprowadzenie 9 Część I 19 Rozdział 1. Ramy teoretyczne książki 21 1.1. Założenia paradygmatu relacyjnych systemów rozwojowych 22 Rozdział 2. Kluczowe hipotezy teorii przywiązania 29 Rozdział 3. Przywiązanie 32 3.1. Organizacja przywiązania. Od systemów behawioralnych do podstawowych potrzeb psychologicznych 34 3.1.1. Systemy behawioralne 35 3.1.2. Podstawowe potrzeby psychologiczne 43 3.2. Różnice indywidualne w jakości przywiązania 46 3.2.1. Sytuacyjna aktywizacja behawioralnego systemu przywiązania 48 3.2.2. Strategia podstawowa 50 3.2.3. Strategie wtórne 51 3.2.4. Strategia zdezorganizowana 52 3.2.5. Stabilność strategii przywiązania w czasie 53 3.3. Rozwój przywiązania 54 3.3.1. Wczesnodziecięce fazy rozwoju przywiązania w ciągu życia 55 3.3.2. Przywiązanie w okresie dzieciństwa, adolescencji i dorosłości 60 3.4. Przywiązanie jako więź 65 3.5. Wewnętrzne modele robocze. Przywiązanie jako wymiar osobowości 69 3.5.1. Przywiązanie a cechy osobowości 50 3.6. Model podsumowujący przywiązanie 74 Rozdział 4. Rodzicielskie uwarunkowania rozwoju przywiązania 79 4.1. Problemy terminologiczne: rodzicielstwo, opieka i wychowanie 80 4.2. Znaczenie genetycznych uwarunkowań podatności dziecka na oddziaływania rodzicielskie 85 4.3. Ekologiczny model międzypokoleniowej transmisji przywiązania 87 4.3.1. Związek pomiędzy wczesnodziecięcym przywiązaniem rodzica i jego wrażliwością rodzicielską 89 4.3.2. Związek pomiędzy przywiązaniem rodzica i dziecka 90 4.3.3. Mediacyjna rola wrażliwości rodzicielskiej . 92 4.3.4. Ekologiczny wymiar modelu międzypokoleniowej transmisji przywiązania 95 4.3.5. Podsumowanie ekologicznego modelu międzypokoleniowej transmisji przywiązania 99 4.4. System opieki i znaczenie wrażliwej responsywności 100 4.4.1. Konstrukt wrażliwości rodzicielskiej 100 4.4.2. Behawioralny system opieki 104 4.4.3. Systemy neuronalne zaangażowane w opiekę 105 4.4.4. Model systemu wykonawczego opieki w kontekście wrażliwej responsywności 106 4.4.5. Efekt wrażliwości na przywiązanie dziecka 119 4.4.6. Efekt braku wrażliwości 121 4.5. Socjalizacja. Rodzinne uwarunkowania jakości przywiązania 125 4.5.1. Domeny socjalizacji 126 4.5.2. Domeny socjalizacji ważne w rozwoju przywiązania 129 4.6. Model podsumowujący rodzicielstwo w ważnych dla przywiązania domenach socjalizacji 141 Rozdział 5. Kontekstualne i kulturowe uwarunkowania związku pomiędzy rodzicielstwem a przywiązaniem 147 5.1. Kontekst relacji pomiędzy rodzicem i dzieckiem 148 5.1.1. Modele kontekstualne rozwoju 148 5.1.2. Nisza rozwojowa przywiązania 151 5.2. Wpływ czynników kulturowych na strategie socjalizacji 162 5.2.1. Kultura i kryteria jej różnicowania 163 5.2.2. Globalne trendy różnic międzykulturowych w strategiach socjalizacyjnych 165 5.2.3. Uwarunkowania zróżnicowania i zmiany kultur 169 5.2.4. Zakres wpływu czynników kulturowych na przywiązanie, rodzicielstwo oraz związek pomiędzy nimi 174 5.3. Wewnątrzkulturowe uwarunkowania różnic w strategiach socjalizacji na przykładzie Polski 180 5.3.1. Polska kultura w perspektywie międzykulturowej 182 5.3.2. Różnice wewnątrzkulturowe 184 5.4. Model podsumowujący kulturę polską i jej wewnętrzne zróżnicowanie jako kontekst socjalizacji 193 Rozdział 6. Kulturowy model rodzicielstwa jako socjalizacyjnej niszy rozwoju przywiązania 195 6.1. Od modelu teoretycznego do modelu empirycznego 199 Część II 203 Rozdział 7. Domeny socjalizacji, międzypokoleniowa transmisja przywiązania w okresie adolescencji oraz jej kulturowe uwarunkowania. Badania własne 205 7.1. Projekt Value of Children and Intergenerational Relations 206 7.1.1. Próba badawcza w Polsce 210 7.1.2. Procedura badania 210 7.1.3. Narzędzia pomiarowe 211 7.2. Kalibracja głównych skal pomiarowych 211 7.2.1. Analiza teoretyczna i empiryczna skali AAS oraz jej właściwości psychometryczne 212 7.2.2. Analiza teoretyczna i empiryczna struktury skróconej wersji skali kontroli Rohnera oraz jej właściwości psychometryczne 219 7.2.3. Wnioski dotyczące restrukturyzacji konstruktów przywiązania i zachowań rodzicielskich z perspektywy użytych skal pomiarowych 222 7.3. Badanie 1: domeny socjalizacji 224 7.3.1. Hipotezy badawcze w Badaniu 1 225 7.3.2. Analiza właściwości psychometrycznych skal użytych w Badaniu 1 227 7.3.3. Wyniki Badania 1 229 7.3.4. Dyskusja wyni