Opis
Pierwszy tom przełomowej trylogii Johna Bowlby’ego „Przywiązanie i strata”, dotychczas funkcjonował w serii Biblioteka Klasyków Psychologii. John Bowlby omawia oryginalną, klasyczną już teorię przywiązania, wyjaśniającą jak relacje dziecka z osobami znaczącymi wpływają na jego dalsze funkcjonowanie psychiczne i społeczne. Obserwacja zachowania bardzo małego dziecka w stosunku do matki, w jej obecności, a szczególnie wtedy, kiedy jest ona nieobecna, może w znacznym stopniu przyczynić się do naszego zrozumienia rozwoju osobowości. Przyjęta tutaj perspektywa wychodzi od pewnej klasy wydarzeń – utraty figury matczynej w niemowlęctwie lub we wczesnym dzieciństwie – a następnie próbuje śledzić procesy psychologiczne i psychopatologiczne będące zwykle ich skutkiem. Z tekstu Zgodnie z intencjami autora, który określał siebie przede wszystkim jako klinicystę, jego prace na temat skutków separacji dziecka od matki (lub osoby pełniącej rolę matki) oraz nowatorska koncepcja przywiązania, wywarły trudny do przecenienia wpływ na rozwój praktyki społecznej w zakresie opieki nad dziećmi, pomocy psychologicznej oraz psychoterapii. Podkreślenie przez Bowlby’ego roli stałości i wrażliwej reaktywności opiekuna jako kluczowych elementów prawidłowego środowiska rozwoju zapewniającego dziecku poczucie bezpieczeństwa, wraz z opisaniem negatywnych skutków ograniczonej wrażliwości opiekuna oraz skutków zerwania więzi, w istotny sposób wpłynęło na ukształtowanie społecznych wyobrażeń i standardów prawidłowej opieki nad dzieckiem. Dr Tomasz Czub *** Bowlby wykroczył poza teoretyczne spory w obrębie samej psychoanalizy i stworzył alternatywne ramy pojęciowe pozwalające w nowym świetle ukazać początki rozwoju osobowości oraz czynniki decydujące o jego prawidłowym przebiegu. Przełomowy charakter pierwszego tomu Przywiązania i straty polegał na tym, iż autor […] przedstawił w nim oryginalną, przełamującą monopol tradycyjnych pojęć i poglądów psychoanalitycznych koncepcję przywiązania, oferującą nowatorskie wyjaśnienie źródeł symptomów psychopatologicznych. Wykorzystując pojęcia z zakresu etologii, cybernetyki oraz psychologii procesów poznawczych, Bowlby wykroczył poza teoretyczne spory w obrębie samej psychoanalizy i stworzył alternatywne ramy pojęciowe pozwalające w nowym świetle ukazać początki rozwoju osobowości oraz czynniki decydujące o jego prawidłowym przebiegu. Za punkt wyjścia [Bowlby] przyjął dane pochodzące z obserwacji reakcji dzieci znajdujących się w sytuacjach uważanych za potencjalnie patogenne, na podstawie tych danych opisał odpowiadające im zakłócenia w rozwoju osobowości, a następnie starał się na ich bazie „dokonać ekstrapolacji dotyczącej przyszłości”. Uważał, iż badanie podstaw rozwoju osobowości oraz genezy symptomów psychopatologicznych powinno być oparte na solidnych podstawach obserwacji wyprzedzającej moment pojawienia się symptomów, a nie tylko na zawodnej retrospekcji. Oddawana z poważnym opóźnieniem do rąk polskiego czytelnika książka Johna Bowlby’ego zajmuje wyróżnione miejsce nie tylko w dorobku samego autora. Choć należy już niewątpliwie do kanonu współczesnej psychologii i psychiatrii, to jednak wciąż nie stała się martwym pomnikiem przeszłości. Nadal często cytowana, będąc żywym punktem odniesienia dla wielu autorów i badaczy, jest prawdziwym kamieniem milowym na drodze do poznania prawdziwych podstaw rozwoju psychicznego człowieka. Dr Tomasz Czub