Opis
Hölderlin w świetle swoich – w sumie niewielu i też niezbyt długich – tekstów teoretycznych jawi się jako jeden z prekursorów niemieckiego idealizmu, wytrawny teoretyk poezji, ale nade wszystko twórca starający się wykroczyć poza jedynie systemotwórczy charakter myślenia, i to dzięki namysłowi nad naturą i rolą liryki, dramatu i eposu. Hölderlin swobodnie porusza się pomiędzy filozofią a poezją, zwłaszcza w tej drugiej – specyficznie przy tym rozumianej – widząc istotny czynnik kształtowania człowieka. Jakkolwiek gest to do pewnego stopnia typowy dla wczesnej fazy rozwoju idealizmu niemieckiego, to jednak Hölderlinowska wersja pozostaje osobna, także ze względu na niepowtarzalny język, nierzadko trudny do zrozumienia, bo na bieżąco kształtowany jako narzędzie wyrazu rodzących się dopiero intuicji. Równorzędnym źródłem inspiracji i punktem odniesienia są tu z jednej strony Platon, Kant, Fichte, z drugiej – Homer, Sofokles i Pindar. Friedrich Hölderlin (1770–1843) – poeta, jeden z najważniejszych liryków niemieckojęzycznych, którego twórczość wykracza poza opozycję klasycyzmu i romantyzmu, także dzięki oryginalnej recepcji dziedzictwa antycznego. Poza utworami lirycznymi napisał powieść epistolarną Hyperion (pol. 1976), niedokończony dramat Śmierć Empedoklesa (pol. 2014); autor słynnych przekładów tragedii Sofoklesa. Spis treściWprowadzenie do Pism teoretycznych Hölderlina (Mateusz Falkowski) VII Nota edytorska XIX Aneks. Komunizm duchów XXI Bibliografia XXV PISMA TEORETYCZNE Istnieje pewien naturalny stan wyobraźni… 3 O pojęciu kary 5 Bycie, sąd, … 8 Hermokrates do Kefalosa 10 Fragment listów filozoficznych 11 Mędrcy zaś… 18 Aforyzmy 19 Notatka do czasopisma 23 Perspektywa, z której powinniśmy traktować starożytność 24 [Notatki do listów o Homerze] 26 Do planu listów o Homerze 26 Cieszy mnie… (O Achillesie 1) 26 Najbardziej jednak… (O Achillesie 2) 26 Słowo o Iliadzie 28 O różnych sposobach uprawiania poezji 30 Oda tragiczna… (Podstawa Empedoklesa) 35 Niknąca ojczyzna… 49 Gdy tylko poeta opanuje ducha… 55 [Notatki poetologiczne] 79 Doznanie przemawia w wierszu… 79 Wyraz, to, co charakterystyczne… 80 Czyż idealna katastrofa… 80 Schematy poetologiczne 82 Tragiczny poeta czyni dobrze… 83 Wiersz liryczny, na pozór… 84 Recenzja Heroiny Siegfrieda Schmida 90 Znaczenie tragedii… 94 [Uwagi o Sofoklesie] 95 Uwagi do Edypa 95 Uwagi do Antygony 103 O fabule starożytnych 111 Fragmenty o Pindarze 112 Uwagi i przypisy 119 Indeks osób 145