Opis
Bodaj najdziwniejsza z książek Helga, a także dotycząca najbardziej fundamentalnych zagadnień, które autor określa jako nauki o bycie, istocie i pojęciu. Po z górą 50. latach przedstawiamy czytelnikowi wydanie drugie tego wręcz legendarnego dzieła. Nie jest to proste wznowienie, a tekst starannie przejrzany i skolacjonowany, unowocześniony i odświeżony. Klasyczny przekład Adama Landmana, tak zakorzeniony w polskiej recepcji Hegla, zyskuje tu na jasności i ożywa. Formy myślenia przejawiają się i utrwalają przede wszystkim w języku ludzkim. W naszych czasach nie można za często przypominać, że tym, co różni człowieka od zwierzęcia, jest myślenie. Język przeniknął we wszystko, co staje się stroną wewnętrzną człowieka, wyobrażeniem w ogóle, we wszystko, co człowiek czyni czymś własnym. A to, co człowiek ujmuje w języku i w nim wypowiada, zawiera w sposób ukryty i pogmatwany lub wyraźny jakąś kategorię – tak bardzo naturalny jest dla człowieka moment logiczny, albo – tak bardzo moment ten jest samą jego swoistą naturą. Jeśli jednak naturę w ogóle jako to, co fizyczne, przeciwstawimy temu, co duchowe, będziemy musieli powiedzieć, że moment logiczny jest raczej czynnikiem nadnaturalnym, który wciska się w całe życie naturalne człowieka, w jego uczucia, poglądy, pragnienia, potrzeby i popędy, przeobrażając je w ten sposób – choć tylko od strony formalnej – w coś ludzkiego, w wyobrażenia i cele. (Fragment z tekstu) Spis treściKsięga druga - Nauka o istocie 1 Dział pierwszy: Istota jako pozór w sobie samej 9 Rozdział pierwszy: Pozór 10 A. To, co istotne, i to, co nieistotne 10 B. Pozór 12 C. Refleksja 18 1. Refleksja ustanawiająca 20 2. Refleksja zewnętrzna 24 Uwaga 26 3. Refleksja określająca 28 Rozdział drugi: Istotności, czyli określenia refleksyjne 34 Uwaga. Określenia refleksyjne w formie twierdzeń 35 A. Tożsamość 38 Uwaga 1. Tożsamość abstrakcyjna 38 Uwaga 2. Pierwsze pierwotne prawo myślenia, prawo tożsamości 41 B. Różnica 46 1. Różnica absolutna 46 2. Różność 48 Uwaga. Zasada różności 54 3. Przeciwieństwo 58 Uwaga. Wielkości przeciwstawne w arytmetyce 64 C. Sprzeczność 69 Uwaga 1. Jedność pozytywności i negatywności 76 Uwaga 2. Zasada wyłączonego środka 80 Uwaga 3. Zasada sprzeczności 82 Rozdział trzeci: Podstawa i racja 89 Uwaga. Zasada racji 92 A. Podstawa absolutna 94 a) Forma i istota 94 b) Forma i materia 99 c) Forma i treść 106 B. Podstawa określona 108 a) Podstawa formalna 108 Uwaga. Formalny sposób wyjaśniania oparty na podstawach tautologicznych 111 b) Podstawa realna 116 Uwaga. Formalny sposób wyjaśniania wychodzący od podstaw różnych od tego, co ma w nich zostać ufundowane 119 c) Podstawa pełna 125 C. Warunek 129 a) Względne nieuwarunkowanie 129 b) Absolutna bezwarunkowość 133 c) Przejście rzeczy w egzystencję 137 Dział drugi: Zjawisko 143 Rozdział pierwszy: Egzystencja 145 A. Rzecz i jej własności 150 a) Rzecz sama w sobie i egzystencja 150 b) Własność rzeczy 155 Uwaga. Rzecz sama w sobie transcendentalnego idealizmu 157 c) Wzajemne oddziaływanie rzeczy na siebie 160 B. Składanie się rzeczy z różnych materii 162 C. Rozwiązanie się rzeczy 166 Uwaga. Porowatość materii 168 Rozdział drugi: Zjawisko 173 A. Prawo zjawiska 175 B. Świat zjawiskowy i świat istniejący sam w sobie 183 C. Rozwiązanie się zjawiska 189 Rozdział trzeci: Stosunek istotny 193 A. Stosunek między całością a częściami 195 Uwaga. Nieskończona podzielność 201 B. Stosunek między siłą a jej uzewnętrznianiem się 203 a) Uwarunkowanie siły 205 b) Pobudzanie siły 207 c) Nieskończoność siły 211 C. Stosunek tego, co zewnętrzne, do tego, co wewnętrzne 212 Uwaga. Bezpośrednia tożsamość tego, co wewnętrzne, z tym, co zewnętrzne 216 Dział trzeci: Rzeczywistość 221 Rozdział pierwszy: Absolut 223 A. Wykładnia tego, co absolutne 224 B. Absolutny atrybut 228 C. Modus absolutu 230 Uwaga. Filozofia Spinozy i Leibniza 233 Rozdział drugi: Rzeczywistość 240 A. Przypadkowość, czyli formalna rzeczywistość, możliwość i konieczność 242 B. Konieczność względna albo realna rzeczywistość, możliwość i konieczność 249 C. Konieczność absolutna 255 Rozdział trzeci: Stosunek absolutny 261 A. Stosunek substancjalności 262 B. Stosunek przyczynowości 267 a) Przyczynowość formalna 267 b) Stosunek przyczynowości określony 270 c) Działanie i przeciwdziałanie 280 C. Oddziaływanie wzajemne 285 Księga trzecia - Nauka o pojęciu 291 Uwagi wstępne 293 O pojęciu w ogólności 296 Podział 325 Dział pierwszy: Podmiotowość 329 Rozdział pierwszy: Pojęcie 331 A. Pojęcie ogólne 333 B. Pojęcie szczegółowe 340 Uwaga. O zwykłych gatunkach pojęć 350 C. Jednostkowość 359 Rozdział drugi: Sąd 367 A. Sąd istnienia 378 a) Sąd pozytywny 379 b) Sąd negatywny 386 c) Sąd nieskończony 395 B. Sąd refleksji 397 a) Sąd singularny 399 b) Sąd partykularny 400 c) Sąd uniwersalny 402 C. Sąd konieczności 407 a) Sąd kategoryczny 408 b) Sąd hipotetyczny 410 c) Sąd dysjunktywny 412 D. Sąd pojęcia 418 a) Sąd asertoryczny 420 b) Sąd problematyczny 422 c) Sąd apodyktyczny 424 Rozdział trzeci: Wnioskowanie 428 A. Wn