Opis
Jakościowe metody badań społecznych – podejście aplikacyjne to kompleksowy przewodnik po tym jak planować i prowadzić badania jakościowe w obszarze nauk społecznych, a także jak wyciągać z nich prawidłowe wnioski i przekładać je na praktyczne rozwiązania problemów społecznych. Autorka prowadzi Czytelnika przez wszystkie etapy procesu badawczego z zastosowaniem metod jakościowych, swój wywód ilustrując barwnymi przykładami z praktyki. Jakościowe metody badań nie są metodą ani lepszą, ani gorszą od badań ilościowych. Każda z nich służy innym celom, odpowiada na inne pytania badawcze, każda daje możliwość uzyskania innego typu informacji. Dlatego obie metody znakomicie się uzupełniają i dopiero wykorzystywane razem dają pełen obraz badanych przez nas zjawisk. Wynikami badań ilościowych możemy całkiem dobrze opisać człowieka, ale nie jesteśmy w stanie go w pełni zrozumieć – to dają nam właśnie wyniki badań jakościowych. We współczesnym świecie zadaje się coraz więcej pytań dotyczących wpływu społecznego, czyli o to, jak zmienić różne zachowania ludzi: co zrobić, żeby ludzie jeździli bezpieczniej samochodami, nie stosowali przemocy w rodzinie, żyli w zdrowszy sposób, uprawiali więcej sportu, jedli wartościowe jedzenie, bardziej dbali o planetę czy pomagali słabszym lub biedniejszym. Są to typowe przykłady pytań, na które odpowiedzi poszukujemy w tzw. aplikacyjnych badaniach społecznych – badaniach z pogranicza psychologii i socjologii odpowiadających na pytania o psychologiczną i społeczną naturę obserwowanych zjawisk. W naukowych badaniach psychologicznych podstawową metodą badawczą są eksperymenty, z których wnioskuje się o związkach przyczynowo-skutkowych. Badania eksperymentalne dobrze testują teorie naukowe, dają dosyć precyzyjną odpowiedź na temat zależności między kilkoma wyodrębnionymi zmiennymi, jednak zazwyczaj nie przystają do złożoności realnych problemów, których rozwiązania oczekujemy w aplikacyjnych badaniach społecznych. Jeżeli chcemy rozwiązać konkretny życiowy problem, np. pomóc organizacji społecznej w osiągnięciu jej celu, musimy sięgnąć po odmienne narzędzia badawcze, często pochodzące z tradycji badań socjologicznych i marketingowych, takie jak sondaże czy właśnie metody jakościowe. Z tekstu Praca jest interesująca, zwięzła, dobrze napisana, dotyczy ważnych problemów w zakresie metodologii jakościowych aplikacyjnych badań społecznych. Z recenzji prof. dr hab. Piotra T. Kwiatkowskiego Opracowanie zawiera ciekawe i ważne spostrzeżenia, oparte nie tylko na ogromnym doświadczeniu badawczym Autorki, ale też na dobrze dobranych, adekwatnych i uzasadnionych nawiązaniach literaturowych. Z jednej strony w książce znajdujemy więc odniesienia do tła teoretycznego, z drugiej zaś wyraźne i konkretne wskazówki (wręcz know-how) jak krok po kroku stworzyć dobry projekt i nie popełnić błędów, które mogłyby sprawić, że badanie nie będzie poprawne metodologicznie i nie zrealizuje zakładanych celów badawczych. Z recenzji dr Katarzyny Archanowicz-Kudelskiej Spis treściWprowadzenie XI Rozdział 1. Co to są badania jakościowe i kiedy je stosować? 1 1.1. Aplikacyjne badania społeczne 2 1.2. Ilościowe vs. jakościowe – główne żnice między metodami 3 1.2.1. Cel badania i pytania badawcze 3 1.2.2. Rodzaj próby do badania 4 1.2.3. Wielkość próby 7 1.2.4. Narzędzie badawcze 7 1.2.5. Analiza wyników 8 1.2.6. Jaką metodę wybrać? 11 1.3. Przykładowe obszary badawcze w jakościowych badaniach społecznych 15 1.3.1. Badania motywów i barier 17 1.3.2. Badania postaw, przekonań, opinii 18 1.3.3. Badania segmentacyjne 21 1.3.4. Badanie doświadczeń 25 1.3.5. Badania konceptów proponowanych rozwiązań 27 1.3.6. Badania komunikacji i reklamy 30 1.3.7. Badania z obszaru zarządzania – badania przedsiębiorczości, pracowników i zachowań w miejscu pracy 34 Rozdział 2. Metody badań jakościowych – nie tylko wywiady indywidualne i grupowe 37 2.1. Ewolucja metod jakościowych – kierunki zmian 38 2.1.1. Od wywiadów grupowych do indywidualnych – od słuchania grupy do zrozumienia człowieka 38 2.1.2. Kierunek poszukiwania informacji – od wertykalnych do horyzontalnych 39 2.1.3. Więcej wykorzystywanych technik projekcyjnych i wspomagających 40 2.1.4. Wydłużenie czasu trwania wywiadów 41 2.1.5. Redukcja liczby uczestników wywiadu grupowego 42 2.1.6. Zmniejszanie liczby wywiadów w projekcie 44 2.1.7. Warunki testowania 45 2.2. Klasyka badań jakościowych: pogłębiony wywiad indywidualny (IDI) i zogniskowany wywiad grupowy (FGI/FGD) 47 2.2.1. Pogłębiony wywiad indywidualny 48 2.2.2. Zogniskowany wywiad grupowy (fokus) 49 2.2.3. Wybór między wywiadem indywidualnym a grupowym 49 2.3. Diady – kompromis między wywiadem indywidualnym a grupowym 55 2.4. Inne jakościowe metody badań: mniej, dłużej, inaczej 57 2.4.1. Minigrupa 58 2.4.2. Grupa wydłużona (extended group) 59 2.4.3. Grupa powtarzana/powracająca/panelowa (reconvened group) 60 2.4.4. Grupa prowadzona dynamicznie (concept lab) 62 2.4.5. Grupa ze znającymi się osobami (affi nity groups) 65 2.4.6. Grupy