Opis
Prezentujemy trzecie wydanie podręcznika akademickiego „Geologia kontynentów”. Obecna wersja została znacznie wzbogacona zarówno w tekst, jak i nowe ilustracje, uwzględniające współczesny poziom wiedzy na temat budowy i ewolucji geologicznej kontynentów w nawiązaniu do współczesnych poglądów geotektonicznych. Książka przeznaczona jest głównie dla studentów i wykładowców, jednak jej prosty i zrozumiały język sprawia, że mogą sięgnąć po nią wszyscy zainteresowani budową i historią geologiczną konkretnego kontynentu, bądź jego fragmentu, czemu sprzyja układ książki. Spis treściPrzedmowa do wydania trzeciego 15 CZĘŚĆ I Ewolucja kontynentów 19 1. Od Wegenera do tektoniki płyt 20 LITERATURA POLECANA 37 2. Od Kenorlandu do Pangei 38 LITERATURA POLECANA 44 3. Rozpad Pangei 45 LITERATURA POLECANA 48 4. Kontynenty przyszłości 49 CZĘŚĆ II Budowa geologiczna kontynentów 51 1. Afryka 52 1.1. Główne jednostki geologiczne 52 1.2. Megakraton afrykański 56 1.2.1. Cykle geotektoniczne 56 1.2.2. Kraton zachodnioafrykański 57 1.2.2.1. Tarcza liberyjska 58 1.2.2.2. Rów Wolty 59 1.2.2.3. Synekliza Taudeni 60 1.2.2.4. Tarcza regibacka 61 1.2.2.5. Synekliza Tinduf 61 1.2.3. Orogen transsaharyjski 62 1.2.3.1. Tarcza Ahaggaru 62 1.2.3.2. Tarcza Tibesti 62 1.2.3.3. Tarcza nigeryjska i tarcza dahomejska 63 1.2.3.4. Synekliza algiersko-libijska 64 1.2.3.5. Synekliza nigeryjska 65 1.2.3.6. Synekliza Czadu 66 1.2.3.7. Rowy (ryfty) Benue i Nigru 67 1.2.4. Kraton Sahary Wschodniej–Nilu 68 1.2.4.1. Tarcza Dżabal al-Uwajnat 68 1.2.4.2. Płyta nubijska 68 1.2.4.3. Monoklina egipska 69 1.2.5. Kraton Konga 69 1.2.5.1. Budowa fundamentu kratonu 70 1.2.5.1.1. Masywy archaiczne 70 1.2.5.1.2. Proterozoiczne pasma fałdowe 70 1.2.5.2. Pokrywa osadowa 72 1.2.5.2.1. Synekliza Konga 72 1.2.6. Kraton Kalahari 74 1.2.6.1. Budowa fundamentu kratonu 74 1.2.6.2. Pokrywa osadowa 75 1.2.7. Orogen damarski 76 1.2.8. Orogen wschodnioafrykański 77 1.3. Wschodnioafrykański system ryftowy 80 1.4. Góry Przylądkowe i niecka Karroo 84 1.4.1. Góry Przylądkowe 84 1.4.2. Niecka Karroo 84 1.5. Atlas 86 1.5.1. Antyatlas 87 1.5.2. Strefa środkowa Atlasu 87 1.5.3. Rif i Atlas Telski 88 ĆWICZENIA 89 PYTANIA KONTROLNE 90 TEST 90 LITERATURA POLECANA 91 2. Ameryka Południowa 92 2.1. Główne jednostki geologiczne 92 2.2. Kraton południowoamerykański 95 2.2.1. Prekambryjskie cykle geotektoniczne 95 2.2.2. Główne jednostki tektoniczne 96 2.2.2.1. Tarcza gujańska 97 2.2.2.2. Tarcza środkowobrazylijska 98 2.2.2.3. Tarcza wschodniobrazylijska 100 2.2.2.4. Tarcza urugwajska 102 2.2.2.5. Synekliza Amazonki 103 2.2.2.6. Synekliza Parnaíba 104 2.2.2.7. Synekliza Sao Francisco 105 2.2.2.8. Synekliza Parany 105 2.2.2.9. Zapadlisko La Plata–Orinoko 107 2.3. Platforma patagońska 107 2.3.1. Masywy paleozoiczne 109 2.3.1.1. Masyw południowopatagoński 109 2.3.1.2. Masyw północnopatagoński 110 2.3.1.3. Falklandy 110 2.3.2. Pokrywa platformowa 112 2.3.2.1. Niecka Rio Negro 112 2.3.2.2. Niecka San Jorge 112 2.3.2.3. Niecka Santa Cruz 113 2.4. Andy 113 2.4.1. Główne fazy ewolucji i podział Andów 115 2.4.2. Andy Północne 117 2.4.3. Andy Środkowe 118 2.4.4. Andy Południowe 121 2.4.5. Łuk Scotia 121 ĆWICZENIA 122 PYTANIA KONTROLNE 123 TEST 123 LITERATURA POLECANA 124 3. Australia, Nowa Zelandia, Nowa Kaledonia i Nowa Gwinea 125 3.1. Główne jednostki geologiczne Australii 125 3.2. Kraton australijski 127 3.2.1. Cykle geotektoniczne 127 3.2.2. Fundament kratonu 129 3.2.2.1. Prowincja pilbarsko-yilgarnska 129 3.2.2.1.1. Tarcza Yilgarn 129 3.2.2.1.2. Tarcza Pilbara 131 3.2.2.1.3. Blok Kimberley 132 3.2.2.2. Prowincja aruncko-gawlerska 132 3.2.2.2.1. Blok Halls Creek 132 3.2.2.2.2. Blok Pine Creek 133 3.2.2.2.3. Blok Tennant Creek 133 3.2.2.2.4. Blok Tanami 133 3.2.2.2.5. Blok Arunta 134 3.2.2.2.6. Blok Mount Isa 135 3.2.2.2.7. Blok Georgetown 135 3.2.2.2.8. Blok Hamersley 135 3.2.2.2.9. Blok Musgrave 136 3.2.2.2.10. Aulakogen Amadeus 136 3.2.2.2.11. Blok Gawler 137 3.2.3. Jednostki pokrywy osadowej 138 3.2.3.1. Synekliza Perth 138 3.2.3.2. Synekliza Carnarvon 138 3.2.3.3. Synekliza Canning 139 3.2.3.4. Synekliza Józefa Bonapartego 140 3.2.3.5. Synekliza Officer 141 3.2.3.6. Synekliza Eucla 141 3.3. Góry Flindersa i blok Broken Hill 141 3.3.1. Góry Flindersa 141 3.3.2. Broken Hill 143 3.4. Wielkie Góry Wododziałowe 144 3.4.1. Obszar południowy 145 3.4.2. Obszar środkowy 147 3.4.3. Obszar północny 149 3.5. Platforma paleozoiczna Australii 150 3.5.1. Wielki Basen Artezyjski 150 3.5.2. Niecka Murray 151 3.5.3. Niecka Surat 151 3.5.4. Niecka tasmańska 152 3.6. Nowa Zelandia 152 3.7. Nowa Kaledonia 155 3.8. Nowa Gwinea 157 ĆWICZENIA 158 PYTANIA KONTROLNE 158 TEST 159 LITERATURA POLECANA 159 4. Antarktyda 160 4.1. Główne jednostki geologiczne 160 4.2. Kraton antarktyczny 163 4.2.1. Fundament krystaliczny 163 4.2.2. Pokrywa osadowa 165 4.3. Platforma paleozoiczna 166 4.3.1. Orogen Rossa 166 4.3.2. Orogen Ellswortha 169 4.4. Alpidy Półwyspu Antarktycznego 169 ĆWICZENIA 172 PYTANIA KONTROLNE 172 TEST 173 LITERATURA PO