Opis
Etyka zawodu psychologa. Wydanie nowe to poszerzony i zaktualizowany podręcznik porządkujący wiedzę z zakresu etycznych aspektów działalności psychologa: • prowadzącego działalność naukową oraz dydaktyczną – Autorzy omówili standardy postępowania wobec osób badanych, etyczne aspekty najbardziej kontrowersyjnych eksperymentów w historii psychologii oraz powinności psychologa jako członka społeczności naukowej. W tej części Czytelnik znajdzie także informacje dotyczące zasad nauczania etyki zawodu psychologa oraz etycznych aspektów nauczania psychologii i prowadzenia szkoleń dla przedstawicieli innych profesji • prowadzącego działalność praktyczną jako diagnosta – w podręczniku zawarto informacje na temat standardów prowadzenia diagnozy, ochrony dokumentacji i stosowania testów psychologicznych oraz formułowania opinii i orzeczeń • udzielającego pomocy psychologicznej – Autorzy uporządkowali standardy udzielania pomocy psychologicznej (także osobom chorym, w podeszłym wieku oraz niepełnoletnim), dylematy etyczne w pracy psychologa sądowego oraz zasady, jakimi powinien się kierować psycholog wypowiadający się w środkach masowego przekazu. Najważniejszą zmianą wprowadzoną w nowym wydaniu jest dodatkowa część podręcznika – pierwsze w Polsce opracowanie prezentujące opisy przypadków naruszenia przez psychologów standardów etycznych. Wszystkie case studies opracowane zostały na podstawie wieloletniej praktyki dr Zuzanny Toeplitz oraz dr Małgorzaty Toeplitz-Winiewskiej. Przygotowując ten podręcznik, myśleliśmy o tym, aby mógł być on użyteczny jako pomoc dydaktyczna zarówno na zajęciach z etyki zawodu psychologa, jak i na zajęciach kształtujących wiedzę i umiejętności w zakresie metodologii badań psychologicznych, diagnostyki psychologicznej, pomocy psychologicznej czy działalności nauczycielskiej i ekspertalnej. Ponadto uznaliśmy, że w podręczniku etyki zawodu psychologa nie można pominąć ważnych zagadnień z podstaw etyki jako takiej. To na tym fundamencie można budować szczegółowe zalecenia odnoszące się do rozwiązań etycznie poprawnych w różnych sferach działalności zawodowej psychologa. Z tekstu Spis treściWprowadzenie 13 Część I. ETYKA OGÓLNA - ETYKA ZAWODOWA 19 Rozdział 1 Etyka jako filozoficzny namysł nad moralnością (Barbara Chyrowicz) 21 1.1. Sposoby badania fenomenu moralności 22 1.2. Specyfika filozoficznej refleksji nad moralnością 25 1.3. Kryteria moralnej powinności działania 31 1.3.1. Szczęście własne i szczęście społeczności 32 1.3.2. Zgoda społeczna i zgoda racjonalnych podmiotów 34 1.3.3. Szacunek dla osoby jako podstawa moralności 35 1.4. Specyfika nauczania etyki 38 1.5. Podsumowanie 39 Rozdział 2 Etyka stosowana: teoria w praktyce (Barbara Chyrowicz) 41 2.1. Moralny partykularyzm 42 2.2. Typy teorii etycznych 45 2.3. Modele etyki stosowanej 49 2.3.1. Model „od góry do dołu” 49 2.3.2. Model „od dołu do góry” 50 2.3.3. Koherentyzm 52 2.4. Problem uszczegóławiania norm moralnych 53 2.5. Etyki stosowane a moralne problemy współczesności 56 2.6. Podsumowanie 60 Rozdział 3 Etyka zawodu psychologa – etyka psychologiczna (Barbara Chyrowicz) 3.1. Psychologia a etyka 64 3.2. Zdrowie psychiczne a zdrowie moralne 67 3.2.1. Poczucie własnej wartości i szacunek dla samego siebie 72 3.2.2. Integracja i prawość 73 3.2.3. Autonomia osoby i autonomia moralna 74 3.2.4. Samorealizacja i autentyczność 76 3.2.5. Społeczne interakcje i odpowiedzialność 76 3.2.6. Realizm poznania i prawdomówność 77 3.3. Etyka dla psychologów 78 3.4. Podsumowanie 84 Rozdział 4 „Etyczna wrażliwość” psychologii i psychologów (Barbara Chyrowicz) 87 4.1. Człowiek jako „przedmiot badawczy”: „moralna anatomia” podmiotu 89 4.1.1. Moralne działanie 90 4.1.2. Moralny charakter 93 4.1.3. Wartości moralne 94 4.1.4. Rozumowanie moralne 95 4.1.5. Emocje moralne 97 4.1.6. Tożsamość moralna 98 4.1.7. Sumienie 99 4.2. Wolność czy determinizm? Moralna autonomia podmiotu 100 4.3. Moralny wymiar diagnozy psychiatrycznej 104 4.3.1. Kłopoty z „normalnością” 104 4.3.2. Nadużywanie diagnozy do celów pozaterapeutycznych 106 4.4. Problem przymusowej terapii 108 4.5. Podsumowanie 109 Rozdział 5 Psychologia moralności (Barbara Chyrowicz) 111 5.1. Specyfika psychologii moralności 112 5.2. Moralne emocje 114 5.2.1. Związek moralnych emocji z sądami moralnymi 114 5.2.2. Rodzaje moralnych emocji 116 5.3. Moralne motywacje 118 5.3.1. Cechy motywacji 118 5.3.2. Filozoficzne teorie moralnej motywacji 120 5.3.3. Neurofizjologiczne podłoże moralnej motywacji 121 5.4. Podsumowanie 122 Rozdział 6 Podstawowe zasady, które powinny być respektowane przez psychologa (Małgorzata Toeplitz-Winiewska) 125 6.1. Cechy zawodu zaufania publicznego 126 6.2. Podstawowe zasady etyczne w zawodzie psychologa 132 6.2.1. Działanie na rzecz dobra klienta i nieszkodzenie mu 133 6.2.2. Odpowiedzialność zawodowa 134 6.2.3. Integralność i uczciwość psychologa 135 6.2.4. Zasada sprawiedliwości 135 6.2.5. Respektowanie praw człowieka i poszanowanie jego godności 136 6.2.5.1. Autonomia i podmiotowość