Opis
Czy przyczyny wojen i konfliktów zbrojnych zawsze są takie same? Jaką rolę pełnią współcześnie siły zbrojne państw? W jaki sposób instytucje międzynarodowe mogą wpływać na utrzymanie pokoju? Czy porozumienia dotyczące kontroli zbrojeń oraz środki budowy zaufania i bezpieczeństwa skutecznie zapewniają bezpieczeństwo międzynarodowe? Istnienie różnic interesów między państwami, grupami społecznymi, organizacjami i innymi podmiotami gry politycznej jest rzeczą naturalną i nieusuwalną. (...) Bez względu na to jaką z licznych teorii uznamy za właściwą, pozostaje faktem, iż spory i konflikty międzynarodowe towarzyszą ludzkości od początku jej dziejów i jako takie muszą być uznane za naturalne. Nie każda jednak różnica interesów musi wieść do sporu, a nie każdy spór do wojny. Wojna jest zatem zjawiskiem szczególnym – jak pisał Carl von Clausewitz – jest „jedynie kontynuacją polityki innymi środkami”. Na przestrzeni dziejów zmieniała oczywiście swe formy, zarówno z uwagi na postęp technologiczny, jak i cywilizacyjny, kształtujące metody i cele jej prowadzenia. (fragment tekstu) Spis treściWstęp 11 CZĘŚĆ I. Bezpieczeństwo militarne 23 Rozdział 1. Rola i modele sił zbrojnych we współczesnym świecie 25 Role armii 26 Modele armii 29 Armie wybranych państw 32 Rozdział 2. Wojny i konflikty zbrojne 42 Definicja wojny 43 Teorie przyczyn wojen 45 Klasyfikacja wojen i jej kryteria 47 Konflikty asymetryczne 63 Globalny Indeks Pokoju – GPI 73 Wnioski do części I 76 CZĘŚĆ II. Organizacje bezpieczeństwa międzynarodowego 81 Rozdział 3. Liga Narodów 83 Historia i okoliczności powstania Ligi Narodów 83 Okres prenatalny (1915–1918) 84 Narodziny Ligi Narodów, wykształcenie instytucji i zasad prawnych (1919–1920) 91 Paryska konferencja pokojowa 92 Struktura instytucjonalna Ligi Narodów 95 System mandatowy Ligi Narodów 99 System ochrony mniejszości 102 System przeciwdziałania wojnie i utrzymania pokoju 106 Teoria 106 Praktyka 108 Grecko-bułgarski incydent graniczny pod Demir-Kapu z 1925 r. – apogeum prestiżu Ligi Narodów 109 Japońska inwazja na Mandżurię z 1931 r. – obnażenie nieskuteczności procedur ligowych 110 Włoska agresja na Abisynię z 1935 r. – kompromitacja i upadek powagi Ligi Narodów 111 Wojna o Gran Chaco 113 Podsumowanie 114 Rozdział 4. Organizacja Narodów Zjednoczonych 117 Historia i tło międzynarodowe powstania ONZ 117 Narodziny koncepcji powołania nowej światowej organizacji bezpieczeństwa 117 Konferencja w San Francisco (25 kwietnia–26 czerwca 1945) 127 Struktura Organizacji Narodów Zjednoczonych 129 Rada Bezpieczeństwa 129 Pomocnicze struktury ONZ odpowiedzialne za bezpieczeństwo międzynarodowe 135 Operacje pokojowe 137 Podstawy prawne i polityczne 137 Typy operacji pokojowych 139 Zadania i organizacja misji 145 Porażki misji pokojowych ONZ 155 Podsumowanie 162 Rozdział 5. Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie 166 Początki procesu KBWE – tło międzynarodowe 166 Etap przygotowawczy – koszyki KBWE 172 Wprowadzenie w życie idei Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (1973–1975) 173 Trzy fazy KBWE 173 Akt końcowy KBWE 174 KBWE w okresie drugiej eskalacji zimnej wojny (1975–1986) 177 KBWE w erze Gorbaczowa 181 KBWE po zakończeniu zimnej wojny 184 Paryska konferencja KBWE (19–21 listopada 1990) 184 Rada ministrów spraw zagranicznych państw KBWE (Praga 30–31 stycznia 1992) 186 Konferencja przeglądowa i szczyt KBWE w Helsinkach (24 marca–8 lipca 1992) 186 Powstanie Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie 188 Konferencja przeglądowa i szczyt w Budapeszcie (10 października–6 grudnia 1994) 188 Konferencja przeglądowa OBWE w Lizbonie (2–3 grudnia 1996) 189 Przełom roku 1999 i spadek znaczenia OBWE 192 Szczyt OBWE w Stambule (18–19 listopada 1999) 192 Rady Ministerialne w Bukareszcie (2001) i w Porto (2002) 195 Szczyt OBWE w Astanie (1–2 grudnia 2010) 196 Struktura instytucjonalna KBWE/OBWE 197 Organy decyzyjne 197 Organy wykonawcze 199 Instytucje OBWE 200 Polityczne mechanizmy antykryzysowe 202 Obszar bezpieczeństwa 202 Wymiar humanitarny 205 Zasada nienaruszalności granic w Europie 207 Podsumowanie 208 Rozdział 6. Sojusz Północnoatlantycki 212 Geneza 212 Rozwój terytorialny 217 Argumenty za rozszerzeniem NATO i przeciw jego rozszerzeniu 217 Cele, zasady działania i struktura Sojuszu Północnoatlantyckiego 221 Struktura instytucjonalna NATO 224 Struktura cywilna 224 Struktura wojskowa 225 Zintegrowana Struktura Dowodzenia NATO 225 Strategia NATO 226 Struktury współpracy NATO z krajami partnerskimi 235 Siły zbrojne NATO 237 Centrum Doskonalenia Obrony przed Cyberatakami 238 Siły pod przewodem NATO 239 Podsumowanie: NATO w teorii neorealistycznej i neoliberalnej 240 Rozdział 7. Integracja europejska w dziedzinie bezpieczeństwa (od prób wspólnej obrony do instrumentu eksportu stabilizacji) 243 Początki integracji europejskiej w dziedzinie bezpieczeństwa 243 Europejska Wspólnota Obronna 244 Unia Zachodnioeuropejska i Europejska Współpraca Polityczna – autonomiczne struktury bezpieczeństwa Europy Zachodnie