Opis
Jak dotąd tylko nieliczni historycy powstania upominali się o pamięć o wkładzie Żydów w czyn zbrojny walczącej Warszawy. Niewielu autorów poświęcało swoją uwagę tym z nich, którzy znaleźli się wśród ludności cywilnej. Niniejsza książka wypełnia tę lukę. Składa się ona z dwóch zasadniczych części. Pierwsza dotyczy udziału Żydów w walce, druga zaś losu ludności cywilnej w ogarniętej powstaniem Warszawie oraz tych, którzy po kapitulacji zdecydowali się pozostać w gruzach miasta. Obie te perspektywy „wojskowa“ i „cywilna“ choć w wielu miejscach krzyżują się ze sobą, przynoszą odmienne problemy Aby możliwie najwierniej odtworzyć losy Żydów w powstańczej Warszawie autorzy wykorzystali wszelkie dostępne rodzaje źródeł, zarówno ze strony polskiej, jak i żydowskiej, w wielu miejscach oddając głos swoim bohaterom, wykorzystując ich wspomnienia, pamiętniki i relacje. Autorzy zebrali cały rozproszony materiał archiwalny w Polsce i w Izraelu, dotarli do wielu nieznanych dotąd relacji, zgromadzili większość znanej literatury.Zmierzyli się z problemem badawczym, który do tej pory był częściej materią emocjonalengo sporu publicystów niż rozważań naukowców. Powstało dzielo, które uzupełnia obraz (...) Powstania Warszawskiego. Książka pokazuje wielki fenomen społeczny i militarny Powstania Warszawskiego, (...) pokazując, że przez próbę tę przeszli rownież Żydzi, walcząc u boku Polaków. Książka ta w istocie jest opowieścią nie tylko o zaangażowaniu się Żydów w wielkie narodowe Powstanie, ale w dużej mierze, a może nwet przede wszystkim, o relacjach Polaków i Żydow w czasie dwóch miesięcy lata 1944 r. Autorzy (...) starannie rekonstruują fakty, zbierając rozproszone relacje i dokumenty. Do racji podnoszonych dotąd przez polską historiografię odnoszą się z szacunkiem, choć wykazują też wielkie zrozumienie dla cierpienia żydowskiego. Nie są jednak niewolnikami jednej wizji, nie dają się uwieść opowieściom niektórych ocalonych, weryfikują relacje i zeznania zgodnie z warsztatem historyka i możliwościami chwili. Z recenzji Janusza Marszalca Spis treści Wstęp 9 Rozdział I. Przed powstaniem 19 Żydzi i Polacy po powstaniu w getcie 19 Żydowska Organizacja Bojowa po powstaniu 30 Rozdział II. Żydzi w szeregach powstańczych 41 Żydowska Organizacja Bojowa w powstaniu 41 Żydzi w oddziałach AK 58 Zaprzysiężeni przed powstaniem żołnierze AK 58 Problemy z identyfikacją 68 Kobiety w AK 72 Ochotnicy 73 Problem tożsamości 81 Niedobitki Żydowskiego Związku Wojskowego 97 Dzieci w szeregach powstańczych 101 Pracownicy powstańczej służby zdrowia 106 Ochotnicy spośród uwolnionych więźniów Gęsiówki 108 Żydzi i Polacy pochodzenia żydowskiego w Armii Ludowej i Polskiej Armii Ludowej 147 Polska Armia Ludowa 154 Rozdział III. Kontrowersje 159 Zatrzymania pod zarzutem szpiegostwa 160 Przypadki agresji wobec Żydów towarzyszy broni 168 Postrzeganie Żydów walczących w szeregach powstańczych 176 Przestępstwa kryminalne na ludności cywilnej 181 Rozdział IV. Żydzi cywile w powstaniu warszawskim 195 Od euforii do rozpaczy 195 Warszawa prawobrzeżna 206 Z Woli na Starówkę 209 Stare Miasto 215 Powiśle 225 Mokotów 231 Żoliborz 242 Śródmieście 247 Rozdział V. Warszawscy robinsonowie 259 Zakończenie 321 Wykaz skrótów 327 Bibliografia 329 Indeks osobowy 345 Fotografie 359