Opis
Publikacja z psychologii różnic indywidualnych, poświęcona pozaintelektualnym wyznacznikom sprawności wykonywania operacji umysłowych (czynności myślenia), zwanych wytwarzaniem dywergencyjnym i konwergencyjnym, a kojarzonych z twórczością (w tym przypadku nieco na wyrost) oraz z inteligencją. Autor omawia i bada indywidualne, w pewnym zakresie zaś też środowiskowe, czynniki powodzenia takich operacji. Rozważane są ich konteksty osobowościowo-afektywne, w tym znaczenie poczucia własnej skuteczności, rola samooceny, jak również wpływ oceny zewnętrznej dotychczasowych wyników myślenia, racjonalność–intuicyjność jako styl myślenia, waga sytuacyjnej i dyspozycyjnej potrzeby domknięcia poznawczego oraz – już tylko na gruncie teoretycznym – uwarunkowania biologiczne. Główna konkluzja to stwierdzenie daleko idącej specyficzności myślenia dywergencyjnego i konwergencyjnego – wyraża to między innymi ich odmienna wrażliwość na działanie tych samych czynników, potencjalnie korzystnych dla przebiegu operacji umysłowych. Jednymi z ciekawszych spostrzeżeń szczegółowych są zaś następstwa manipulacji eksperymentalnej obniżającej stan potrzeby domknięcia poznawczego. Książka adresowana jest do badaczy zdolności, uzdolnień lub twórczości oraz studentów zainteresowanych tą problematyką. W książce Autor przedstawia solidną analizę problematyki determinant różnicujących czynności myślenia dywergencyjnego i konwergencyjnego. [...] Język książki, styl przeprowadzonego wywodu są bardzo dobre. [...] Autor prowadzi swój wywód w spójny, myślowo zdyscyplinowany sposób. Praca jest napisana z pazurem i dobrze skonstruowana w ogólnym sensie [...] cała strona metodologiczna pracy jest bez zarzutu. Z recenzji prof. dr. hab. Czesława Nosala Zdolności ludzkie [...] winny być opisywane w całokształcie psychiki, zwłaszcza podmiotowych korelatów wykraczających poza charakterystyki umysłu. Tym holistycznym ujęciem wpisuje się Badacz w nurt coraz bardziej popularnych badań, zorientowanych na integrowanie "umysłu i serca". [...] Przegląd piśmiennictwa [...] wyczerpujący, erudycyjny, systematyzujący wiedzę nagromadzoną od wielu dziesięcioleci. [...] Wkład własny Autora trudny do przecenienia: opracowany oraz zweryfikowany własny model teoretyczny. Z recenzji dr hab. Marii Ledzińskiej, prof. UW Spis treściPodziękowania 7 Wstęp 9 Część I – DWIE OPERACJE MENTALNEGO WYTWARZANIA 11 Rozdział 1. Struktura, pomiar i znaczenie wytwarzania (myślenia) dywergencyjnego i konwergencyjnego 13 1.1. Wytwarzanie dywergencyjne 13 1.2. Wytwarzanie konwergencyjne 35 1.3. Wzajemny stosunek dwóch operacji wytwarzania 50 1.4. Twórcza aktywność człowieka a wytwarzanie dywergencyjne i konwergencyjne 60 Rozdział 2. Czynniki powodzenia wytwarzania dywergencyjnego i konwergencyjnego 73 2.1. Efektywność wytwarzania dywergencyjnego 73 2.2. Efektywność wytwarzania konwergencyjnego 115 Rozdział 3. Problematyka badań własnych 135 Część II – OPERACJE WYTWARZANIA DYWERGENCYJNEGO I KONWERGENCYJNEGO A NASTRÓJ LUB POCZUCIE WŁASNEJ SKUTECZNOŚCI: WPŁYW OCENY I POTRZEBY DOMKNIĘCIA POZNAWCZEGO 143 Rozdział 4. Wielokrotna Klasyfikacja Form Rysunkowych 145 Rozdział 5. Wpływ oceny na zmiany nastroju i poziom wytwarzania dywergencyjnego 151 5.1. Skrótowy zarys problemu 151 5.2. Metoda 152 5.3. Rezultaty 154 5.4. Komentarz 160 Rozdział 6. Wpływ oceny na poziom wytwarzania dywergencyjnego oraz poczucie własnej skuteczności w jego zakresie; rola samooceny ogólnej 161 6.1. Skrótowy zarys problemu 161 6.2. Metoda 163 6.3. Rezultaty 164 6.4. Komentarz 169 Rozdział 7. Trafność poczucia własnej skuteczności w zakresie wytwarzania dywergencyjnego jako funkcja osobowości i nastroju 171 7.1. Zarys problemu 171 7.2. Metoda 176 7.3. Rezultaty 178 7.4. Komentarz 189 Rozdział 8. Zmiany poziomu wytwarzania dywergencyjnego oraz intuicyjności–racjonalności pod wpływem oceny i potrzeby domknięcia poznawczego 193 8.1. Skrótowy zarys problemu 193 8.2. Metoda 194 8.3. Rezultaty 198 8.4. Komentarz 215 Rozdział 9. Zmiany poziomu wytwarzania konwergencyjnego oraz intuicyjności–racjonalności pod wpływem oceny i potrzeby domknięcia poznawczego 217 9.1. Skrótowy zarys problemu 217 9.2. Metoda 219 9.3. Rezultaty 222 9.4. Komentarz 229 Rozdział 10. Trafność poczucia własnej skuteczności w zakresie wytwarzania konwergencyjnego jako funkcja osobowości i nastroju 231 10.1. Zarys problemu 231 10.2. Metoda 235 10.3. Rezultaty 237 10.4. Komentarz 247 Część III – PODSUMOWANIE I OGÓLNA DYSKUSJA 251 Rozdział 11. Podsumowanie głównych wyników 253 Rozdział 12. Ogólna dyskusja rezultatów cyklu badań 263 Zakończenie 271 Bibliografia 273