Opis
Pierwszy numer rocznika Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN skupia się na zagadnieniu stosunków polsko – żydowskich w okresie niemieckiej okupacji. Znalazły się tu zarówno omówienia dokonań polskiej i zagranicznej socjologii oraz historiografii na temat Zagłady, jak i studia poświęcone zagadnieniom szczegółowym. Autorzy tych publikacji reprezentują różne generacje i podejścia badawcze. Wspólnym mianownikiem łączącym ich teksty jest waga, jaką poświęcają sprawie traktowania i krytyki źródeł historycznych. Same prezentowane w tym numerze materiały źródłowe są nieco nietypowe. Obok odnalezionych niedawno listów Emanuela Ringelbluma pisanych w okresie ukrywania się przez niego po „aryjskiej stronie” Warszawy, zamieszczamy wywiady z trzema wybitnymi historykami zajmującymi się Zagładą i stosunkami polsko-żydowskimi. Dotyczą one jednak nie spraw zawodowych, lecz ich wspomnień pochodzących z okresu okupacji. Ważną częścią pisma jest rozbudowany dział omówień i recenzji. Mamy do czynienia ze specyficznym paradoksem. Prace na temat Zagłady czy stosunków polsko-żydowskich, nawet te najbardziej wybitne albo przechodzą bez echa, lub też są skutecznie i natrętnie zagłuszane przez produkcje pseudonaukowe, lub prezentujące daleki od obiektywizmu punkt widzenia. Tendencję tę należy odmienić. Nie chodzi nam jednak tylko o funkcję informacyjną. Zależy nam tak na popularyzacji najnowszej literatury ukazującej się w kraju i za granicą dotyczącej Zagłady co na inicjowaniu krytycznej wymiany poglądów pomiędzy poszczególnymi badaczami czy środowiskami naukowymi. W numerze między innymi: * Andrzej Zbikowski o uciekinierach z masowwego grobu w Poniatowej * Dariusz Libionka o dekonstrukcji źródeł na temat Żydowskiego Związku Wojskowego * Alina Skibińska i Jakub Petelewicz o zbrodniach na Żydach w świetla powojennych procesów sądowych * Nieznane listy Emanuela Ringelbluma * Rozmowy z Israelem Gutmanem, Feliksem Tychem i Jerzym Tomaszewskim * Barbara Engelking i Jan Grabowski o Szwajcarii zamkniętej dla polskich Żydów uciekających przed Zagładą oraz inne w działach: STUDIA MATERIAŁY Z WARSZTATÓW BADAWCZYCH PUNKTY WIDZENIA RECENZJE I PRZEGLĄDY Z KSIĄŻEK I CZASOPISM OBCOJĘZYCZNYCH WYDARZENIA Spis treści Od Redakcji STUDIA Jacek Leociak, Literatura dokumentu osobistego jako źródło do badań nad Zagładą Żydów. (Rekonesans metodologiczny). Havi Ben-Sasson, Prasa getta warszawskiego na temat Polski i Polaków. Natalia Aleksiun, Polska i zagraniczna historiografia na temat stosunków polsko-żydowskich w okresie drugiej wojny światowej. Małgorzata Melchior, Zagłada i stosunki polsko – żydowskie w opracowaniach socjologicznych. Andrzej Żbikowski, Teksty pogrzebane w niepamięci. Relacje dwóch uciekinierek z masowego grobu Poniatowa Alina Skibińska, Jakub Petelewicz, Udział Polaków w zbrodniach na Żydach: casus region świętokrzyski. Aleksandra Bańkowska, Obraz polskiej partyzantki w przekazach żydowskich. Dariusz Libionka, Apokryfy z dziejów Żydowskiego Związku Wojskowego i ich autorzy. Materiały Listy Emanuela Ringelbluma – oprac. Israel Gutman O tym jak z wewnątrz warszawskiego getta patrzono na stronę aryjską z profesorem Izraelem Gurmanem rozmawia Barbara Engelking O ukrywaniu się po „aryjskiej stronie” z Feliksem Tychem rozmawia Barbara Engelking Jak Polacy patrzyli na getto z zewnątrz z Jerzym Tomaszewskim rozmawia Jakub Petelewicz Patrząc na getto: Stanisław Śreniowski, z księgi obłędu i ohydy – oprac. Jacek Leociak Z warsztatów badawczych Jan Grabowski, Polscy zarządcy powierniczy majątku żydowskiego - zarys problematyki. Barbara Engelking, Jan Grabowski, Żydowscy uchodźcy z Warszawy wydaleni ze Szwajcarii w 1940 roku. Studium przypadku. Punkty widzenia Romuald Jakub Weksler Waszkinel, Jak Pawłowski ukrywał Grinera [Sługa Mesjasza. Z ks. Grzegorzem Pawłowskim/Jakubem Herszem Grinerem rozmawia Lucyna Montusiewicz, Lublin, wyd. Gaudium 2005] Omówienia, recenzje, noty o książkach Christopher Browning, The Origins of the Final Solution [Andrzej Żbikowski] Goetz Aly, Hitlers Volksstaat. Raub, Rassenkrieg und nationaler Sozialismus [Andrzej Żbikowski] Gunnar S. Paulsson, Secret City: the Hidden Jews of Warsaw 1940-1945 [Joanna Nalewajko-Kulikow] Jan Grabowski, Ja tego Żyda znam! Szantażowanie Żydów w Warszawie, 1939-1943 [Jerzy Jedlicki] Marcin Kula, Uparta sprawa [Jacek Leociak] Małgorzata Melchior, Zagłada a tożsamość, Warszawa 2004 [Marta Pietrzykowska] Joanna Nalewajko-Kulikow, Żydzi po aryjskiej stronie Warszawy, Strategie przetrwania. [Ewa Koźmińska-Frejlak] Paweł Kendziorek, Antysemityzm a społeczeństwo mieszczańskie [August Grabski] The Encyclopedia of the Righteous Among the Nations: Rescuers of Jews during the Holocaust – Poland, Yad-Vashem, Jerusalem 2005 [Marta Jaczewska] The Jews are Coming Back: The Return of the Jews to their countries of origin after WW II, edited by David Bankier,[Witold Mędykowski] Jan Marek Chodakiewicz, After the Holocaust [David Engel] Omówienia najnowszej literatury na temat Zagłady Żydów: Francja [Karo