Opis
12. numer rocznika naukowego „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” wydawany przez Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN. Wspo´lnym mianownikiem wielu publikwanych artykuło´w jest kontekst europejski. Zamieszczone teksty dotycza? m.in. zaangaz˙owania francuskiego Kos´cioła w ukrywanie dzieci z˙ydowskich (Eliot Nidam Orvieto), akcje? wysyłania ich do Anglii (Anna M. Rosner), działania Sonderdienst w Genrelanym Gubernatoriskie (Peter Black), a takz˙e o postrzegania Z˙ydo´w przez niemieckich cywilo´w zatrudnionych w aparacie okupacyjnym (Stephan Lehnstaedt). Szczego´lnie polecamy artykuł Marty Janczewskiej, kto´ra analizując raport Ju¨rgena Stroopa, interpretuje niemiecki je?zyk urze?dowy opisujący z˙ydowską s´mierć. Przybliżamy sylwetki postacie historyczne: „Frankensteina”, sadystycznego policjanta z getta warszawskiego (Jan H. Issinger), antykwariuszy Gutnajero´w (Nawojka Cies´lin´ska-Lobkowicz) oraz działacza politycznego, Eleazara Gru¨nbauma (Jacek Dehnel). W dziale „Punkty widzenia” publikujemy m.in. artykuł interpretujący polską literaturę o Zagładzie jako horror (Przemysław Czaplin´ski), oraz teksty inspirowane lekturą Neumannowskiego Behemota (Raul Hilberg) czy porównujący w świetle tej książki faszyzm z komunizmem (Marcin Kula). W obszernym artykule omawiamy głośną książkę Mirosława Tryczyka Miasta śmierci (Krzysztof Persak). W numerze działy: Studia Sylwetki Konteksty Z warsztatów badawczych Materiały Bilanse Punkty Widzenia Omówienia, recenzje, przeglądy Wydarzenia Curiosa A w nich między innymi: Marta Janczewska o niemieckim języku urzędowym w warszawskim getcie Stephan Lehnsdaedt o zwykłych Niemcach w okupowanej Warszawie i ich wiedzy o Zagładzie Peter Black o lokalnej kolaboracji na przykładzie Sonderdienst Dagmara Swałtek-Niewińska o strategiach przetrwania w getcie w Bochni Katrin Stoll o niemieckich kolejarzach odprawiających transporty do Treblinki Agnieszka Haska i Karin Ohry o Żydach z getta warszawskiego w Bergen-Belsen Jerzy Giebułtowski o kosztach rozbiórki pozostałości po warszawskim getcie Przemysław Czapliński o przedstawianiu Zagłady w najnowszej literaturze polskiej jako horroru Badania i pamięć Zagłady na Węgrzech i w Serbii Powojenne rozliczenia w NRD Piotr Forecki, Jan Grabowski i Dariusz Libionka o muzeum w Markowej Spis treściOd redakcji Nagroda im. Israela Gutmana IN MEMORIAM Tomasz Blatt. Pamięć nie zna przedawnienia [Marek Bem] Samuel Willenberg [Mikołaj Grynberg] Imre Kertész [Kinga Piotrowiak-Junkiert] STUDIA Marta Janczewska, O śmierci w niemieckim języku oficjalnym na przykładzie raportu Jürgena Stroopa Stephan Lehnstaedt, Niemieccy cywile w Warszawie a jawność Holokaustu Peter Black, Sonderdienst w Generalnym Gubernatorstwie Kinga Piotrowiak-Junkiert, Gettoizacja Budapesztu 1944–1945. Zarys problemu Eliot Nidam Orvieto, Pomoc udzielana Żydom przez zakony we Francji podczas Zagłady. Wprowadzenie do zagadnienia WARSZTATY BADAWCZE Anna M. Rosner, Kindertransporty – brytyjskie akcje ratowania żydowskich dzieci w latach 1938–1939 Jan H. Issinger, Frankenstein w warszawskim getcie. Historia i legenda Justyna Kowalska-Leder, „Coraz to nowe żądania, coraz to nowe grymasy” – relacja władzy i podporządkowania między Polakami a Żydami w kryjówkach po aryjskiej stronie Dagmara Swałtek-Niewińska, Salomon Greiwer i Warsztaty Miejskie w Bochni Nawojka Cieślińska-Lobkowicz, Śmierć antykwariusza na Chłodnej MATERIAŁY Katrin Stoll, Rozkład jazdy tylko w jedną stronę. Przesłuchania byłych urzędników Reichsbahn na temat deportacji Żydów z Prużan do Auschwitz w 1943 r. Lista Soni Wajselfisz [Karin Ohry Lista Soni; Agnieszka Haska, „Setki znajomych osób”. Lista z Bergen-Belsen] Aleksandra Bańkowska, Agnieszka Haska, „…w podziemiach wymienionych domów zakopane są…”. Poszukiwania Archiwum Ringelbluma Jerzy Giebułtowski, Dzieje jednej faktury. Glosa do przypisu, czyli Central Park Heinricha Himmlera PUNKTY WIDZENIA Krzysztof Persak, Wydmuszka. Lektura krytyczna Miast śmierci Mirosława Tryczyka Przemysław Czapliński, Zagłada jako horror. Kilka uwag o literaturze polskiej 1985–2015 Marta Cuber-Tomczok, Demon pojednania. Dyskurs o współczesnych Sprawiedliwych w powieści popularnej Jacek Dehnel, Wszystkie procesy Eleazara Grünbauma Dan Michman, Społeczeństwo holenderskie i los Żydów: skomplikowana historia Marcin Kula, Po lekturze Behemota Raul Hilberg, O współczesnej aktualności Behemota MAŁE FORMY Tadeusz Bartoś, Wybaczyć OMÓWIENIA Kinga Piotrowiak-Junkiert, Stan badań nad Zagładą na Węgrzech Magdalena Bogusławska, Zagłada Żydów w serbskim porządku pamięci Katharina Friedla, Mit obrachunku z przeszłością. Ściganie zbrodni nazistowskich i wojennych w radzieckiej strefie okupacyjnej Niemiec i Niemieckiej Republice Demokratycznej Jurij Radczenko, Popularnonaukowa propaganda i „walka z mitami”: stosunki ukraińsko-żydowskie w XX w. w tekstach Wołodymyra Wjatrowycza Adam Kopciowski, Sefer Praga. Księga pamięci warszawskiej Pragi RECENZJE Yehuda Bauer, Przemyśleć Zagładę [Monika Adamczyk-Garbowska] Mie