Opis
Monografia "Zagadnienia lingwistyki przekładu" systematyzuje niektóre spośród podstawowych zagadnień przekładoznawstwa, oferując propozycje spojrzenia na przekład z wyraźnie określonych pozycji lingwistycznych, w ujęciu funkcjonalno-komunikacyjnym. Ukazując lingwistyczne korzenie współczesnego przekładoznawstwa, książka przynosi także propozycje uporządkowania jego aparatu pojęciowego, co oznacza krytyczną rewizję niektórych definicji podstawowych dla przekładoznawstwa terminów wraz z próbą ich zdefiniowania na nowo. Książka prof. dr. hab. R. Lewickiego napisana jest, niezależnie od teoretycznej złożoności, językiem jasnym i precyzyjnym. Autor bardzo dobrze (także z punktu widzenia czytelnika-adepta przekładoznawstwa) prowadzi dyskusję pełną zwrotów do czytelnika, zadając szczegółowe pytania i udzielając na nie klarownych odpowiedzi, niepozbawionych miejscami emocjonalności. [Z recenzji prof. dr hab. Doroty Urbanek] Spis treściWstęp 9 1. O obiekcie przekładoznawstwa, czyli o definicji przekładu 13 1.1. Definicje potoczne: przekład, tłumaczenie 13 1.2. Definicje potoczne a definicja naukowa 17 1.3. Pośrednictwo językowe a przekład 21 1.4. Typologia przekładu 27 2. O przekładoznawstwie i o lingwistyce przekładu 37 2.1. Dwa źródła i dwa nurty współczesnego przekładoznawstwa 37 2.2. Lingwistyka przekładu i jej źródła 42 2.3. Działy współczesnego przekładoznawstwa 53 2.4. Zadania przekładoznawstwa teoretycznego 60 3. Komunikacja przekładowa 65 3.1. Schemat komunikacji językowej 65 3.2. Schemat komunikacji przekładowej 67 3.3. Substytucja i interpretacja 70 4. Języki, teksty, przekład 75 4.1. Co podlega tłumaczeniu? 75 4.2. Znaczenie, oznaczanie, sens, treść 79 4.3. Wartość komunikacyjna 84 4.4. Przekład: asymetryczna konfrontacja funkcjonowania języków 85 4.5. Język docelowy w przekładzie 89 4.6. O jednostkach tłumaczenia 98 5. Status przekładu i jego podwójne uwarunkowanie 107 5.1. Przekład wśród innych tekstów 107 5.2. Przekład oczami tłumacza a przekład oczami odbiorcy 109 5.3. Sytuacja funkcjonowania przekładu 112 5.4. Podwójne uwarunkowanie przekładu 119 5.5. Status przekładu 121 6. Ekwiwalencja przekładowa 127 6.1. Źródła i ewolucja treści terminu „ekwiwalencja” w przekładoznawstwie 127 6.1.1. Treść pojęcia 127 6.1.2. Zakres stosunku ekwiwalencji: ekwiwalencja całości tekstów i ich części 139 6.2. Podstawa ekwiwalencji: transfer czy dobór? 144 6.3. Typologia ekwiwalencji 146 7. Adekwatność przekładu 151 7.1. Źródła i ewolucja treści terminu „adekwatność” w przekładoznawstwie 151 7.2. Adekwatność przekładu w ujęciu komunikacyjnym 156 7.3. Adresat przekładu 158 7.3.1. Adresat a odbiorca przekładu 158 7.3.2. Wiedza uprzednia i przesłanki rozumienia 159 7.3.3. Poglądy i system wartości 163 7.3.4. Ograniczony bilingwizm i bikulturyzm 169 7.3.5. Projektowanie adresata 171 8. Wariantywność przekładu, czyli czy istnieje przekład optymalny? 173 8.1. Pojęcie wariantu przekładowego i jego źródła teoretyczne 173 8.2. Wariantywność przekładu w kategoriach ekwiwalencji i adekwatności 178 8.3. Wariantywność przekładu w perspektywie synchronicznej i diachronicznej 181 8.3.1. Wariantywność przekładu w perspektywie synchronicznej 181 8.3.2. Wariantywność przekładu w perspektywie diachronicznej 184 9. Transformacje przekładowe 193 9.1. O pojęciu transformacji przekładowych 193 9.2. Transformacje obligatoryjne i opcjonalne 198 9.3. Strukturalne typy transformacji przekładowych 200 9.4. Transformacje semantyczne 209 9.4.1. Generalizacja 210 9.4.2. Konkretyzacja 211 9.4.3. Przesunięcie semantyczne (przekład przybliżony, aproksymacja) 212 9.4.4. Zamiana metonimiczna (modulacja) 214 9.4.5. Przekład opisowy (peryfraza) 217 9.4.6. Przekład konwersyjny (zamiana wektorowa) 218 9.4.7. Przekład antonimiczny 220 9.4.8. Kompensacja 225 10. Nazwy realiów i ich tłumaczenie 227 10.1. Realia i nazwy realiów 227 10.2. Typy nazw realiów 232 10.3. Nazwy realiów a ekwiwalencja 240 10.4. Zadania przekazu nazw realiów i ich funkcje w przekładzie 242 10.4.1. Funkcja egzotyzacyjna 244 10.4.2. Funkcja poznawcza 247 10.4.3. Funkcja emotywna 248 10.5. Techniki tłumaczenia nazw realiów 249 10.5.1. Ekwiwalent 249 10.5.2. Barbaryzm 250 10.5.3. Neologizm tłumacza 251 10.5.4. Tłumaczenie opisowe (peryfraza) 252 10.5.5. Przypis tłumacza 253 10.5.6. Tłumaczenie przybliżone (aproksymacja) 255 10.5.7. Generalizacja 258 10.5.8. Tłumaczenie kontekstualne 260 10.5.9. Opuszczenie 261 11. Nazwy własne jako problem translatorski 265 11.1. Dlaczego to jest problem? 265 11.2. Nazwy własne i ich typologia 268 11.3. Ekwiwalencja w obszarze nazw własnych 272 11.4. Funkcje przekazu nazw własnych w przekładzie 277 11.4.1. Funkcja identyfikacji obiektu 278 11.4.2. Funkcja wyrażenia emocjonalnego stosunku do obiektu 280 11.4.3. Funkcja charakteryzująca nazw znaczących 281 11.4.4. Specyficzne funkcje przekładowe 286 11.5. Techniki tłumaczenia nazw własnych 288 12. Krytyka przekładu, czyli jak oceniać przekład? 295 12.1. Wybrane koncepcje krytyki przekładu 295 12.2. Ocena przek