Opis
Opracowane przez Jagodę Jezior studium jest rezultatem wieloletniej pracy badawczej prowadzonej na terenie województwa lubelskiego pod kątem wartości wyższego wykształcenia na rynku pracy. Podstawą opracowania jest kilkanaście projektów badawczych, w których uwzględniono opinię różnych kategorii respondentów reprezentujących pracodawców i pracobiorców. Przyjęta wieloaspektowa perspektywa badawcza, oparta na niezmiennie bogatych danych źródłowych, pozwala na uzyskanie wyważonej i niezwykle rzetelnej ekspertyzy, z czym mamy do czynienia w przedłożonej rozprawie. Autorka nie tylko analizuje, interpretuje i zestawia - z największą wnikliwością i skrupulatnością - obszerny materiał empiryczny, ale także nad prowadzonym przedsięwzięciem roztacza cenną refleksję metodologiczną, która sama w sobie stanowi wielką wartość podjętego przedsięwzięcia. Książka jest świadectwem gigantycznej pracy, jaka została wykonana, by uzyskać efekt, z którym Czytelnik ma szansę zapoznać się podczas lektury. Spis treściWstęp 11 Rozdział I Rynek pracy jako przedmiot badań 23 1. Zarys wybranych teorii rynku pracy 23 2. Rynek pracy – ogólna koncepcja i definicje 35 3. Struktura rynku pracy 42 4. Praca jako element wymiany na rynku pracy i kategoria badawcza 53 Rozdział II Badania społeczne jako podstawa wiedzy o rynku pracy 65 1. Opis źródeł informacji 65 2. Wybrane problemy badań społecznych dotyczących rynku pracy 72 2.1. Zarys właściwości badań społecznych 72 2.2. Metody i techniki badawcze – atrybuty i ograniczenia 82 2.3. Wskaźniki społeczne i wskaźniki w surveyach 89 3. Osobliwości „badań pracodawców” 98 3.1. Ogólna charakterystyka zasobów badań 98 3.2. Społeczno-kulturowe aspekty procesu badawczego 103 3.3. Poziomy analizy i jednostki analizy 112 Rozdział III Wyższe wykształcenie i rynek pracy – w świetle materiałów zastanych 121 1. Zmiany poziomu wykształcenia w polskim społeczeństwie i decyzji edukacyjnych 122 2. Funkcjonowanie szkół wyższych i relacje z kluczowymi partnerami 131 3. Potrzeby i oczekiwania strony popytu na pracę – przegląd badań 139 4. Sytuacja osób z wyższym wykształceniem na rynku pracy – województwo lubelskie na tle Polski 148 Rozdział IV Koncepcja badań własnych – wymiar substantywny 159 1. Podstawy koncepcji i podejścia porównawczego 160 2. Wartość wyższego wykształcenia jako kategoria badawcza 167 2.1. Analiza kategorii – wyższe wykształcenie, zawód, kwalifikacje 167 2.2. Konceptualizacja i implikacje badawcze 175 3. Strukturalizacja przedmiotu badań – poziom projektów 185 3.1. Cykl „badań pracodawców” 185 3.2. Projekty porównawcze 190 4. Zakres problematyki badań i opis schematów analizy 193 4.1. Problemy badawcze, schematy analizy, hipotezy 193 4.2. Kategorie analizy i zmienne 204 Rozdział V Metodologia badań własnych 215 1. Ogólna charakterystyka materiału empirycznego 216 1.1. Historia badań i opis projektów badawczych 216 1.2. Warunki zbierania danych w „badaniach pracodawców”. 222 2. Podejście badawcze i analityczne 228 2.1. Poziom projektów – założenia, metody i techniki badawcze 228 2.2. Podejście porównawcze i analiza porównawcza 232 2.3. „Badania nad badaniami” – podstawy metodologiczne, problematyka, zadania 244 3. Zasady pomiaru, analizy danych i prezentacji wyników . 261 Rozdział VI Charakterystyka badanych zbiorowości 269 1. Cykl „badań pracodawców” . 269 1.1. Podmioty gospodarki – opis cech i udział w analizie 269 1.2. Respondenci – opis cech i udział w analizie . 287 2. Projekty porównawcze. 293 Rozdział VII Zapotrzebowanie na pracowników z wyższym wykształceniem – cechy i uwarunkowania . 301 1. Stan zatrudnienia i zapotrzebowanie – właściwości, zmiany, oceny . 301 2. Analiza układów powiązań między zmiennymi . 312 3. Metodologiczny kontekst analizy i opisu wyników 319 Rozdział VIII Realizacja zapotrzebowania na pracowników z wyższym wykształceniem . 335 1. Sposoby poszukiwania nowych pracowników i pracy 335 2. Współpraca z otoczeniem instytucjonalnym – formy i oceny 342 2.1. Instytucje pośrednictwa pracy . 342 2.2. Instytucje kształcenia – szkoły wyższe . 346 3. Metody i narzędzia doboru pracowników . 349 3.1. Ważność poszczególnych metod i narzędzi 349 3.2. Metodologiczny kontekst analizy i opisu wyników 356 Rozdział IX Znaczenie wyższego wykształcenia w kontekście potrzeb i kryteriów rynku pracy 363 1. Atrybuty wykształcenia z perspektywy potrzeb rynków wewnętrznych – cykl „badań pracodawców” 363 1.1. Wykształcenie jako zasób kandydatów do pracy 363 1.2. Miejsce wykształcenia w profilu dobrego pracownika 375 1.3. Analiza układów powiązań między zmiennymi 382 2. Udział kryteriów rynku pracy w decyzjach edukacyjnych i zawodowych – projekty porównawcze 391 2.1. Przyczyny wyboru kierunku studiów, specjalności i zawodu 391 2.2. Czynniki określające decyzje o kierunku studiów – studenci 397 Rozdział X Wyższe wykształcenie jako podstawa kształtowania sytuacji pracy jednostek 411 1. Oferowane warunki pracy oraz ich determinanty – cykl „badań pracodawców” 412 1.1. Warunki pracy i oferty zatrudnien