Opis
Przygotowując poniższe dokumenty do druku, brano pod uwagę przede wszystkim ich wartość badawczą, choć nie bez znaczenia była nietypowość źródeł wywiadu gospodarczego i niedostateczna wiedza na ten temat historyków zajmujących się dziejami Polski w dwudziestoleciu międzywojennym. Wybrany zbiór stanowi cenny i ciekawy materiał, pogłębiający wiedzę o stosunkach gospodarczych w Wolnym Mieście Gdańsku, a przede wszystkim w Gdyni, o randze i znaczeniu której decydował nowo wybudowany port ze swą infrastrukturą handlowo-przemysłową i usługową oraz zapleczem miejskim. Dla historyka wartość prezentowanych przekazów polega nie tylko na możliwości uzyskania danych o kapitałach firm, ich koncesjach, zarządach, udziałowcach, bilansach czy zyskach i stratach, ale przede wszystkim na zobrazowaniu mechanizmów ich działania na kapitalistycznym rynku. Mamy tu głównie na myśli powiązania osobowe kierownictwa firm z decydentami politycznymi i gospodarczymi oraz ich wpływ na rentowność prowadzonych przedsiębiorstw. Siłę bodaj największą stanowiły nie tyle może kwalifikacje dyrektorów zarządów lub rad nadzorczych, ile ich tzw. układy, czyli znajomości towarzysko-zawodowe, które pozwalały im zdobyć lepsze lub gorsze kontrakty, zawrzeć korzystniejsze umowy, zdobyć nowe rynki usług, rozbudować dotychczasowe działy pracy. Rzecz warta zauważenia, iż konfidenci i informatorzy, którzy – kierując się nadrzędnym celem ochrony Skarbu Państwa – doszukiwali się nieprawidłowości w funkcjonowaniu firm, nie czynili cnoty z faktu bogacenia się oraz walki konkurencyjnej o zarobek. Spis treściSłowo wstępne 5 Dokumenty: 23 1. 1932 grudzień 20, Gdynia – Opinia Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy o pracownikach firmy „Morze Pół-nocne” Towarzystwo dla Połowu Śledzi w Gdyni 23 2. 1933 styczeń 10, Gdynia – Informacje Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy o firmie „Międzynarodowe Towarzystwo Handlowe” w Gdyni 24 3. 1933 marzec 10, Bydgoszcz – Informacje Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy dla Komendanta Straży Granicznej w Warszawie o pracownikach gdyńskich sfer handlowo-przemysłowych „Krupski i inni” 26 4. 1933 kwiecień 3, Gdynia – Informacje Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Straży Granicznej w Bydgoszczy o pracownikach gdyńskich sfer handlowo-przemysłowych „Smoleń i inni” 29 5. 1933 kwiecień 22, Gdynia – Informacje Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy o firmie „Henner B. i E. Hermann” w Gdyni 34 6. 1933 maj 15, Gdynia – Opinia Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy dotycząca wydania firmie „Atlantic” w Gdyni koncesji na załatwianie formalności celnych 35 7. 1933 lipiec 8, Gdynia – Opinia Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy dotycząca wydania firmie „Zalewski i S-ka” w Gdyni koncesji na załatwianie formalności celnych 36 8. 1933 sierpień 19, Gdynia – Opinia Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy o współpracownikach firmy „Towarzystwo Ekspedycyjno-Kontrolne Bawełny” w Gdyni 37 9. 1933 sierpień 24, Gdynia – Informacje Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy o firmie „Eksport-Import” w Gdyni 38 10. 1933 listopad 22, Gdynia – Informacje Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy o firmie „Francesco Parisi” 39 11. 1934 styczeń 30, Gdynia – Informacje Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy o przedsiębiorstwie armatorskim „Żegluga Polska” w Gdyni 41 12. 1934 luty 14, Warszawa – Pismo Komendanta Straży Granicznej w Warszawie (w oryginale kierowane do ministerstw: Przemysłu i Handlu oraz Skarbu), do wiadomości Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy o wrogim stanowisku firmy „C.W. Be-stmann” wobec portu w Gdyni 45 13. 1934 kwiecień 9, Gdynia – Opinia Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy o Józefie Wisławskim, współwłaścicielu firmy „Czesko-Polskie Towarzystwo Transportowe” w Gdyni 46 14. 1934 grudzień 22, Gdynia – Opinia Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy o firmie „Ferdynand Prowe” w Gdyni 46 15. 1935 styczeń 10, Gdynia – Opinia Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy o firmach gdyńskich starających się o koncesję na załatwianie formalności celnych 47 16. 1935 luty 14, Gdynia – Opinia Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży