Opis
Autorka błyskotliwie i jasno rekonstruuje, jak definiowano emocje oraz w jaki sposób umieszczano je w szerszym myśleniu na temat świata i moralności; jakie prezentowano typologie emocji; jak tłumaczono ich pochodzenie; jak opisywano ich związek z rozumem. To wielka praca i wielki wyczyn autorki (...), potrafiła na trzystu stronach swej opowieści przeprowadzić czytelnika po szlakach i bezdrożach myśli Platona i Tukidydesa, Jamesa i Darwina, Hobbesa i Spinozy, pokazując niuanse, paradoksy, konsekwencje ich teorii. Wędrujące pojęcie emocji i jego niepewny związek z sentymentem, afektem, wolą, kaprysem, intelektem – oto właściwy bohater tej książki. (…) Problem postawiony w książce jest kluczowy dla zrozumienia klasycznych i współczesnych stanowisk w zakresie polityki, antropologii i socjologii emocji. Autorka słusznie szuka „emocji” w etyce i polityce i znakomicie argumentuje na rzecz tego, że emocja nie eliminuje racjonalności, lecz ją konstytuuje. Z recenzji prof. dr. hab. Szymona Wróbla Karolina Wigura podjęła próbę zmierzenia się z ideą, której imienia nie potrafię znaleźć, ale o której wiem, że działa, niekiedy jawnie, innym razem w ukryciu, wzruszając podstawy naszej chłodnej racjonalności, wstrząsając gruntem racji, na którym budujemy schematy codziennego wnioskowania, miażdżąc siłą zbiorowych lęków, łudząc nadziejami możliwego szczęścia. (…) Autorka przygotowała monografię, w której idea ta żyje, oddziałuje i ma swoją własną historię, opowiedzianą precyzyjnie i systematycznie. Z recenzji hab. dr. hab. Jolanty Żelaznej Karolina Wigura jest adiunktem w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Członkini Zarządu Fundacji „Kultura Liberalna”. W latach 2016–2018 współdyrektorka programu „Knowledge Bridges: Poland – Britain – Europe” w St. Antony’s College na Uniwersytecie Oksfordzkim. Studiowała na Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie Ludwiga Maximiliana w Monachium. Stypendystka m.in. wiedeńskiego IWM, GMF oraz Leadership Academy for Poland. Opublikowała książkę Wina narodów. Przebaczenie jako strategia prowadzenia polityki (2011), wyróżnioną nagrodą im. J. Tischnera, oraz, wraz z Jarosławem Kuiszem i Wojciechem Sadurskim, Trudne rozliczenia z przeszłością (t. I i II, 2018). Spis treściSpis treści Wstęp. Wynalazek nowoczesnego serca 11 Charakter XVII stulecia 12 XVII stulecie i emocje 13 Namiętności, afekty i emocje 15 Badania historyka idei 17 Struktura pracy 18 Podziękowania 20 Część I Emocje jako przedmiot zainteresowania historyka idei Rozdział pierwszy Metodyka pracy 25 1. Historia idei 28 2. Historia emocji 42 3. Historia idei emocji 46 4. Analiza refleksji na temat emocji w filozofii klasycznej 50 5. Literatura 56 Rozdział drugi Podstawowe pojęcia i definicje 58 1. Definicja emocji 58 2. O kwestii metapojęcia 61 3. Tradycja, doktryna, paradygmat 63 4. Uwagi na temat wyboru i tłumaczenia terminów 64 Część II Trzy tradycje myślenia o emocjach od starożytności po XVII stulecie. Zarys problematyki Rozdział trzeci Tradycja starożytna 71 1. Ukształtowanie się starożytnej tradycji myślenia o emocjach 72 2. Namiętności jako biernie odczuwane siły lub doznania 74 3. Pochodzenie namiętności u Platona i Arystotelesa 75 4. Doktryny postępowania z namiętnościami u Platona i Arystotelesa 80 5. Wymiar zbiorowy namiętności u Tukidydesa 83 6. Podsumowanie 85 Rozdział czwarty Tradycja hellenistyczna 87 1. Narodziny hellenistycznej tradycji filozoficznej myślenia o emocjach 87 2. Podstawy fizyki i metafizyki u stoików. Nauka o człowieku 88 3. Rozum jako źródło namiętności 90 4. Dwie typologie emocji u stoików: namiętności i afekty 92 5. Alternatywna wersja tradycji hellenistycznej w filozofii epikurejskiej 94 6. Podsumowanie 98 Rozdział piąty Tradycja scholastyczna 100 1. Pochodzenie emocji i ich rola w koncepcji antropologicznej św. Tomasza 101 2. Budowa duszy zmysłowej i umysłowej a struktura emocji 104 3. Typologie emocji. Namiętności i afekty 109 4. Doktryna postępowania z namiętnościami 110 5. Podsumowanie 114 Część III Emocje jako problem filozoficzny na przykładzie pism wybranych myślicieli siedemnastowiecznych Rozdział szósty Geneza społeczno-polityczna i tło światopoglądowe zainteresowania emocjami w XVII stuleciu. Najważniejsze aspekty 119 1. Powstanie nowożytnego państwa, społeczeństwo dworskie i nowa emocjonalność 122 2. Upadek etosu rycerskiego jako przyczyna poszukiwania nowych filozoficzno- -politycznych koncepcji emocji 125 3. Związek odczarowania świata z nowym rozumieniem pracy nad emocjami 127 4. Podstawy „nowej filozofii”: stosunek do odziedziczonych tradycji, nowe pytania i presja nowoczesnej nauki 130 5. Znaczenie programu jedności metody nauki dla refleksji o emocjach 134 6. Podsumowanie 137 Rozdział siódmy René Descartes jako filozof emocji 139 1. Jedność duszy i pluralizm natury ludzkiej 141 2. Namiętności, emocje i inne pojęcia 144 2.1. Definicja namiętności duszy 144 2.2. Typologia namiętności u Descartes’a 146 2.3. Zastane tradycje: krytyka, przebudowanie, integracja 151 3. Emo