Opis
WSPÓŁCZESNA NAUKA SZYBKO SIĘ ZMIENIA: wczorajsze odkrycia pojutrze zostaną podważone lub tak szczegółowo uzupełnione, że o wcześniejszych doniesieniach niewielu będzie już pamiętać. Te same zjawiska wyjaśnia się za pomocą wielu konkurencyjnych hipotez lub teorii, konstruowanych w ramach rywalizujących paradygmatów, z których raz te, a raz inne zyskują największe poparcie. A nowe, coraz doskonalsze metody badawcze co rusz zmuszają do rewizji poglądów przyjmowanych dotąd niemal za oczywiste. By za tym pędzącym korowodem odkryć nadążyć, paradoksalnie, warto czasem zwolnić lub się zatrzymać. Dlatego w szóstym specjalnym wydaniu „Tygodnika Powszechnego”, które oddajemy w Państwa ręce, zebraliśmy artykuły, które nie dotyczą konkretnych, pojedynczych odkryć, ale proponują szersze, przekrojowe spojrzenie, zahaczają o filozoficzne zagadnienia (a te, jak wiadomo, nie starzeją się od ponad dwóch tysięcy lat) lub odwołują się do historii nauki. Zgromadzone tutaj teksty ukazywały się na łamach działu Nauka (wcześniej: Cywilizacja), w Temacie „Tygodnika”, w dodatkach z serii „Wielkie Pytania”, przygotowywanych w ramach projektów realizowanych przez Centrum Kopernika, i w katalogach Copernicus Festival. Rzecz jasna fragmenty artykułów, które się nieco zdezaktualizowały, przeredagowaliśmy. Przynajmniej w chwili oddania tego wydania do druku wszystkie teksty opierały się na najbardziej aktualnej wiedzy naukowej. Mam nadzieję, że także to uzasadnia tytuł tomu: „Wszystko, co wiemy”. Teksty te wyszły spod pióra znakomitych autorów – uczonych i popularyzatorów, wśród których wymieńmy kosmologa ks. Michała Hellera, filozofa Bartosza Brożka, biologa Adama Łomnickiego i członka naszej redakcji Łukasza Lamżę – a zostały wzbogacone przemyśleniami wyjątkowych rozmówców, m.in. neurobiologa Jerzego Vetulaniego, antropologa Bogusława Pawłowskiego, fizyka Krzysztofa Meissnera czy psychologa Jonathana Haidta. Piszemy o wszechświecie – skąd się wziął i jaki jest (czy istnieje odwiecznie, w nieskończonym ciągu cykli? Jeśli tak, to nic dziwnego, że się… nudzi – jak zauważa Łukasz Lamża). O człowieku – naszej ewolucyjnej historii i narosłych z jej powodu różnicach międzypłciowych i międzykulturowych, oraz o tym, dlaczego mimo tych różnic (często) potrafimy się dogadać. O umyśle – tym najbardziej wyróżniającym się (geniuszy czy sawantów) i tym zwyczajnym, naznaczonym nieporadnym majsterkowaniem doboru naturalnego. O tym, jak cywilizacja zmienia nas, nasze umysły i naszą planetę. O przełomowych ideach w historii nauki i o świecie wartości moralnych, który nauka coraz zachłanniej stara się zrozumieć i wyjaśnić. Przybliżamy też sylwetki współczesnych przewodników na drogach naukowego poznania – kilkoro wyjątkowych gości Copernicus Festival. Zawstydzająco mało piszemy o zwierzętach (różnych od człowieka). Po prostu uznaliśmy, że zasługują na osobne wydanie specjalne. Łukasz Kwiatek, redaktor wydania specjalnego „Wszystko, co wiemy” Spis treściSpis treści: PRZYPADEK Michał Heller Ewolucja i przypadek Łukasz Lamża: O tym, co możliwe, konieczne i rzeczywiste CZŁOWIEK Bartosz Brożek Klasa Bradmana Joanna Bagniewska: Płeć ma kapitalne znaczenie Michał Kuźmiński: Przez żołądek do człowieka Kasper Kalinowski: Zarazki i wartości Łukasz Lamża: Stu Polaków, którzy umrą Co praczłowiek miał na myśli – rozmowa z prof. Bogusławem Pawłowskim WSZECHŚWIAT Tomasz Płazak: Sto lat kosmologii Łukasz Lamża: Na początku była biała kartka Sebastian J. Szybka: Ciemne Wieki Michał Eckstein: Jak uwierzyłem w cykliczny wszechświat Anna Łosiak: Budowa życiodajnej planety – poradnik Nie-boska cząstka – rozmowa z prof. Krzysztofem Meissnerem UMYSŁ Magdalena Śmieja Mądrzy inaczej Mateusz Hohol, Kinga Wołoszyn-Hohol: Umysł ucieleśniony. Czyli jaki? Justyna Hobot, Michał Wierzchoń: Rebelia zmysłów Aleksandra Głos Żart rozbrojony Łukasz Kwiatek: Fałszywe wspomnienia Mirosław Szreder: Rachunki rozsądku Samotność liczb pierwszych – rozmowa z Danielem Tammetem CYWILIZACJA Jakub Mejer Pierwsi rolnicy Michał Kuźmiński: Arka dla ziaren Łukasz Lamża Zaczęło się Adam Robiński: Niebo bezgwiezdne nade mną Internet to stan ciągłego pijaństwa – rozmowa z Ethanem Zuckermanem NA RAMIONACH GIGANTÓW Michał Heller Zasady sir Izaaka Łukasz Lamża: Alchemia jako ćwiczenie duchowe Tomasz Miller: Nauka wyprowadzona w pole Anna Bartosik: Życie pod mikroskopem Magdalena Richter: Rewolucja w medycynie Adam Łomnicki: Przygody biologii ewolucyjnej z dziedzicznością MORALNOŚĆ Bartłomiej Kucharzyk: Dwa tory Michał Heller: Mózg i wartości Łukasz Kwiatek: Co nas obrzydza Jacek Prusak: Nikt nie rodzi się Robin Hoodem Smak dobra i zła – rozmowa z Jonathanem Haidtem PRZEWODNICY Julian Barbour: Fizyk, który ma dość czasu Karen Wynn: Jacy przychodzimy na świat Anna Wierzbicka: Dlaczego potrafi my się porozumiewać John Barrow: Dlaczego powstał człowiek Jerzy Vetulani: Co mózg mówi o człowieku INFOGRAFIKI Coraz bardziej ożywiona kropelka Wielkie pytania Małe wielkie pytania Jaki jest twój -izm? Psychotest Rodzice założ