Opis
W rozprawie przedstawiono wybrane zagadnienia kształtowania formy i funkcji domu prywatnego ze szczególnym uwzględnieniem relacji z człowiekiem pojmowanym jako jednostka o złożonej i bogatej osobowości. Projektowane w ten sposób domy stanowią rozwiązanie alternatywne wobec schematycznych i typowych budynków, które dominują we współczesnym środowisku zamieszkiwania. Jako materiał badawczy wybrano obiekty z lat 1993-2012, które zostały zrealizowane głównie w Europie, ale sięgnięto również do przykładów amerykańskich i azjatyckich. Uwagę skupiono na określeniu i analizie istotnych zmian i przewartościowań, jakie dokonują się w sferze habitatu współczesnego człowieka. Ze względu na specyfikę tematu materiałem wyjściowym była podzielona na cztery etapy historia rozwoju domu prywatnego od wielkiego domu średniowiecznego po realizacje z lat 80. XX w. Na tej podstawie określono początki i ewolucję tych cech domu, które zostały uznane za niezbywalne. Następne części pracy zawierają autorskie analizy przekształceń i modyfikacji cech uznawanych dotychczas za charakterystyczne dla domu prywatnego; zmiany te powodują istotne przeobrażenia relacji między domem a miejscem, tradycją (kodowaniem domu), przestrzenią publiczną, trwałością i stabilnością oraz funkcją mieszkalną. Interpretacja tych zjawisk, pobocznych wobec głównego nurtu, jest ukierunkowana na ukazanie wpływu dwóch różnych osobowości twórczych – architekta i mieszkańca – na formę i funkcję domu, a ponadto ma na celu próbę określenia, jaka jest architektura współczesnego domu, jeśli pominie się schematy oparte na utrwalonych stereotypach i powierzchownym wykorzystaniu wybranych idei. W podsumowaniu zawarto autorskie wnioski na temat kierunków rozwoju domu jako doskonałego, precyzyjnego „instrumentu” architektonicznego, służącego zaspokajaniu złożonych i zmiennych potrzeb mieszkańców, a tym samym tworzącego odpowiadającą im bogatą przestrzeń egzystencjalną. Przestrzeń ta nie ma wyłącznie prywatnego wymiaru, ale również wchodzi w relacje ze sferą publiczną, stając się czasem jej istotnym uzupełnieniem i rozszerzeniem. Może też umożliwić publiczną i prywatną współodpowiedzialność za MIEJSCE. Spis treściStreszczenie 5 Przedmowa 9 Rozdział 1. Historia domu – wybrane zagadnienia 21 Wprowadzenie 21 1.1. Od wielkiego domu do domu prywatnego 21 1.2. Dom w krajobrazie i architektoniczny autoportret 25 1.3. Nowe formy domu 30 1.4. Otwarty system form 39 Rozdział 2. Przyczyny zmian architektury domu 47 Wprowadzenie 47 2.1. Nowe warunki społeczne 47 2.2. Partycypacja w projektowaniu 49 2.3. Zmiany w kulturze 50 2.4. Koncepcja czasu 52 2.5. Technika i technologia 52 Rozdział 3. Relacje między domem i miejscem 57 Wprowadzenie 57 3.1. Dom w otwartym krajobrazie 58 3.2. Dom supermiejski 75 3.3. Impuls miejsca 89 Wnioski 98 Rozdział 4. Dialog z tradycją 99 Wprowadzenie 99 4.1. Architektura pamięci 102 4.2. Symbole literackie. Ukryte inspiracje 106 4.3. Interpretacje form regionalnych 111 4.4. Abstrakcyjna tradycja 127 Wnioski 138 Rozdział 5. Dom w przestrzeni publicznej 139 Wprowadzenie 139 5.1. Polifoniczność przestrzeni 142 5.2. Dom otwarty 158 5.3. Ciągłość przestrzeni miejsca 162 Wnioski 164 Rozdział 6. Zmienność i mobilność domu 167 Wprowadzenie 167 6.1. Ruch niezmiennych form 168 6.2. Zmienność elementów architektonicznych 176 6.3. Ruch w domu 190 Wnioski 196 Rozdział 7. Rozpad formy domu 199 Wprowadzenie 199 7.1. Wolna bryła 201 7.2. Autonomia elementów domu 221 Wnioski 225 Rozdział 8. Indywidualny funkcjonalizm – nie-dom 227 Wprowadzenie 227 8.1. Personalizacja funkcji 230 8.2. Dom dla przedmiotu 237 8.3. Nie-dom 249 Wnioski 261 Wnioski końcowe 263 Zmiana relacji z miejscem 266 Zmiana odniesień do historii 267 Zmiana struktury przestrzennej 267 Zmiana funkcji 268 Zmienność i mobilność formy 269 Bibliografia 273 Wykaz domów analizowanych w tekście 287 Summary 291