Opis
Celem książki jest rekonstrukcja dwóch, przełomowych dla polskiej myśli o sztuce, koncepcji estetycznych Stanisława Witkiewicza i uplasowanie ich w zrekonstruowanej nowożytnej historii procesu modernizacji estetyki europejskiej i polskiej. Zasadniczym przedmiotem badań są dyskursy estetyczne Witkiewicza w powiązaniu z dyskursami innych estetyków, z którymi pozostają one w jakiejś istotnej relacji: inspiracji, polemiki, podobieństwa, przeciwieństwa, implikacji. Spis treściWprowadzenie 11 1. Estetyka filozofów i estetyka artystów 11 2. Interpretacja historyczna 13 3. Dyskursywne ciągi 16 4. Typy zdań i logika dyskursów perswazyjnych 18 5. Norma neutralizmu aksjologicznego 23 6. Spektrum aksjologiczne dzieła sztuki 25 7. Dyskurs modernizacyjny 28 8. Paradygmat 32 9. Uściślenia semantyczne: realizm, naturalizm, weryzm, aleteizm, pulchryzm 33 10. Krytyka czy estetyka? 39 11. Stan badań 42 12. Cele książki 44 13. Uwagi o źródłach i modernizacji języka 44 Rozdział I. Dyskurs modernizacyjny 47 1. Dyskurs modernizacyjny w estetyce zachodnioeuropejskiej 49 1.1. Kluczowe terminy i pojęcia 49 1.2. Dyskurs modernizacyjny i modernizacja 51 1.3. Początki dyskursu modernizacyjnego 54 1.4. Pierwszy przypadek petryfikacji znaczenia słowa moderna 55 1.5. Narodziny dyskursu modernizacyjnego w estetyce renesansowej 56 1.6. Francis Bacon: pierwsza idea modernizacji renesansowego dyskursu modernizacyjnego 58 1.7. Querelle des Anciens et des Modernes: konkurencyjne warianty kolejnego dyskursu modernizacyjnego 59 1.8. Denis Diderot: kolejna modernizacja dyskursu modernizacyjnego 63 1.9. Hegel – prekursor idei rodzenia się radykalnie nowej epoki i nowej sztuki 65 1.10. Stendhal: kolejna modernizacja dyskursu modernizacyjnego 67 1.11. Gautier i Baudelaire: następne modernizacje dyskursu modernizacyjnego 68 1.12. Ruskin: modernizacja prospektywno progresywna 70 1.13. Realisme Courbeta: kolejny projekt modernizacyjny w estetyce francuskiej 71 1.14. Thoré Bürger: silne wsparcie dążeń modernizacyjnych 73 1.15. Taine: modernizacja estetyki przez jej (intencjonalną) scjentyzację 74 1.16. Zola: dwa warianty modernizacji 76 1.17. Véron: próba rewolucji paradygmatycznej 81 1.18. Durand, Schinkel, Loudon, Semper, Viollet le Duc: ciąg modernizacji historystycznych 85 1.19. Loudon: pluralistyczna modernizacja progresywna 86 1.20. Pickett: pierwszy projekt modernizacji prospektywnej w architekturze 87 1.21. Neowernakularyzm jako efekt modernizacji retrospektywnej 88 1.22. Wolf, Bahr, Dilthey: początek dyskursu die Moderne w estetyce niemieckiej 88 1.23. Otto Wagner: modernizacja prospektywna 90 1.24. Herman Muthesius: rozwinięcie estetyki Wagnera 90 1.25. Adolf Loos: dalsza modernizacja idei moderne Architektur 97 1.26. Marinetti i jego kontynuatorzy: kolejne modernizacje progresywne dyskursu modernizacyjnego 99 1.27. Le Corbusier, Walter Gropius i Mies van der Rohe: dalsza modernizacja modernej estetyki architektury 102 1.28. Le Corbusier, Hitchcock i Johnson: ostateczna petryfikacja pojęcia l’architecture moderne, modern architecture 105 1.29. Wieloznaczność i wielotorowość modernizacji postmodernistycznej 106 1.30. Appendix: jeszcze kilka słów kluczowych terminach 108 2. Dyskurs modernizacyjny w estetyce polskiej 109 2.1. Początki dyskursu modernizacyjnego w estetyce polskiej 109 2.2. Bolesław Podczaszyński: druga idea modernizacyjna 110 2.3. Spór polskich „nowożytników” ze „starożytnikami” 111 2.4. Postulowanie modernizacji narodowo wernakularnej: Pol, Goszczyński, Mickiewicz, Kraszewski, Norwid 114 2.5. Eliza Orzeszkowa: modernizacja literatury przez realizm „tendencyjny” 116 2.6. Znaczenie Taine’a dla estetyki polskiej 117 2.7. Piotr Chmielowski: prawda zamiast tendencji 121 2.8. Stanisław Witkiewicz: zalążek nowej estetyki 122 2.9. Cyprian Godebski: modernizacja naturalistyczna estetyki sztuk plastycznych 126 2.10. Karol Matuszewski: pochwała eklektyzmu jako modernizacji tradycji 127 2.11. Antoni Sygietyński: modernizacja naturalistyczna 129 2.12. Stanisław Witkiewicz: przełomowa modernizacja polskiej estetyki malarstwa i architektury 139 2.13. Album Maksa i Aleksandra Gierymskich: kompleksowy projekt modernizacji malarstwa 141 2.14. Eliza Orzeszkowa: wprowadzenie terminu „modernizm” do dyskursu metaliterackiego 147 2.15. Stanisław Szczepanowski i Marian Zdziechowski: krytyka nowej sztuki 148 2.16. Artur Górski: koncept „Młodej Polski” jako efekt polemiki z krytykami nowej sztuki 149 2.17. Stanisław Przybyszewski: program nowej sztuki jako definicja implicite terminu „modernizm” 150 2.18. Malwina Posner Garfeinowa: fundamentalna krytyka modernizmu (młodopolskiego) 151 2.19. Lewandowski: implementacja słowa „modernizm” 151 2.20. Lachner: klaryfikacja znaczeń 154 2.21 Ignacy Matuszewski: dwie estetyki nowoczesne i ostateczne ustalenie języka dyskursu nowoczesności/modernizmu 154 2.22. Henryk Struve: atak na modernizm 157 2.23. Cezary Jellenta: marność modernizmu 158 2.24. Zenon Przesmycki: obrona modernizmu 159 2.25. Jan Bełcikowski: koniec