Opis
Terapia schematu staje się coraz bardziej popularnym podejściem do leczenia zaburzeń uznawanych jako trudne, jak osobowość borderline. Wczesne nieadaptacyjne schematy, czyli silne i trwałe wzorce przeżywania emocjonalnego i związane z tym przeżywaniem zachowania, powtarzalne w różnych życiowych sytuacjach, mają znaczenie nie tylko w przypadku zaburzeń, lecz także wpływają na jakość życia osób zdrowych. Prezentowane w książce wyniki badań wskazują, że schematy, związane zwłaszcza z zaburzeniami więzi i brakiem poczucia bezpieczeństwa emocjonalnego, wiążą się z takimi trudnościami ludzi jak słabsza jakość relacji i większe poczucie rozczarowania w związkach romantycznych, tendencja do unikania bliskości, większe nasilenie negatywnych emocji i koncentracja na negatywnych aspektach wydarzeń, słabsza samoocena, a nawet pojawianie się cech lękowych i depresyjnych. Jest to opracowanie bardzo wartościowe pod względem naukowym, dobrze porządkujące wiedzę w zakresie roli nieadaptacyjnych schematów poznawczych w społecznym funkcjonowaniu człowieka dorosłego. Jest to pierwsza praca w polskiej literaturze psychologicznej tak dobrze udokumentowana empirycznie. Z recenzji prof. dr hab. Teresy Rostowskiej Można stwierdzić, że jest to praca oryginalna i bardzo wartościowa. Nie ma podobnych badań, które odnosiłyby się do schematów tworzących się w rodzinach, w których nie dochodziło do nadużyć, a jedynie występowała pewna niekompatybilność pomiędzy potrzebami dzieci i ich odzwierciedleniem przez rodziców. Jest to praca absolutnie nowatorska, a uzyskane wyniki mają istotne znaczenie poznawcze dla psychologii klinicznej i psychoterapii. Z recenzji dr hab. Małgorzaty A. Basińskiej Dorota Mącik – dr nauk humanistycznych w zakresie psychologii, pracownik Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Katedra Psychologii Klinicznej. Psychoterapeutka, certyfikowana przez Polskie Towarzystwo Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej, szkoliła się również w terapii schematu. Obecnie zajmuje się problematyką trudności i zaburzeń psychicznych, starając się efektywnie połączyć teorię z praktyką kliniczną. W pracy naukowej koncentruje się na poszukiwaniu mechanizmów, które mogą wyjaśniać przyczyny zaburzeń i trudności w codziennym funkcjonowaniu. Najważniejsze publikacje: Między przyjemnością a uzależnieniem. Psychologia zakupów nieplanowanych (Wydawnictwo Naukowe Grado, Toruń 2008); Polish adaptation of the The Young Schema Questionnaire 3 Short Form (YSQ-S3-PL), Psychiatria Polska 2017 (wraz z J. Oetingen, J. Chodkiewiczem i E. Gruszczyńską); Symptomy zaburzeń zdrowia psychicznego a wczesne nieadaptacyjne schematy — ocena zależności, Psychoterapia 2017, 180 (1); Rola postaw rodzicielskich w kształtowaniu wczesnych nieadaptacyjnych schematów. Badania populacji nieklinicznej, Polskie Forum Psychologiczne 2018, 23 (1). Spis treściSpis treści Wstęp 11 Rozdział 1 Koncepcja wczesnych nieadaptacyjnych schematów 17 1.1. Podstawy teoretyczne kształtowania koncepcji 17 1.1.1. Koncepcja poznawcza 17 1.1.2. Inne koncepcje będące źródłem inspiracji 26 1.2. Wczesne nieadaptacyjne schematy w koncepcji Younga 29 1.2.1. Podstawy kształtowania schematów 31 1.2.2. Hierarchiczna struktura schematów – ewolucja podejścia 46 1.3. Znaczenie schematów dla funkcjonowania osoby 52 1.3.1. Sposoby radzenia sobie ze schematami 52 1.3.2. Tryby schematów 56 1.4. Wczesne nieadaptacyjne schematy w badaniach empirycznych 63 1.4.1. Weryfikacja koncepcji schematów w dotychczasowych badaniach 64 1.4.2. Wczesne nieadaptacyjne schematy w polskich badaniach 73 1.4.3. Wyniki wcześniejszych badań własnych 76 1.4.4. Podsumowanie 85 Rozdział 2 Podstawy metodologiczne badań własnych 88 2.1. Cel badań i pytania badawcze 88 2.2. Procedura badań 93 2.3. Zastosowane metody pomiaru 95 2.3.1. Kwestionariusz do badania wczesnych nieadaptacyjnych schematów YSQ-S3 Jeffreya Younga 95 2.3.2. Źródła schematów: pomiar temperamentu i postaw rodzicielskich 101 2.3.3. Pomiar jakości funkcjonowania w bliskich związkach 108 2.3.4. Pomiar cech osobowościowych: samoocena i nastrój 112 2.3.5. Pomiar zaburzeń zdrowia 118 2.4. Charakterystyka badanej grupy 123 2.4.1. Charakterystyka demograficzna 123 2.4.2. Wybrane charakterystyki demograficzne a wczesne nieadaptacyjne schematy 126 Rozdział 3 Źródła schematów 132 3.1. Postawy rodzicielskie 133 3.1.1. Typologia postaw rodzicielskich 134 3.1.2. Postawy rodziców a jakość funkcjonowania dziecka 137 3.2. Temperament 141 3.2.1. Koncepcja temperamentu 142 3.2.2. Regulacyjna teoria temperamentu 144 3.2.3. Temperament a psychopatologia 147 3.3. Postawy rodzicielskie i temperament a psychopatologia – dotychczasowe badania 149 3.4. Hipotezy badań własnych 152 3.5. Wyniki i interpretacja badań własnych 155 3.5.1. Współzależności między schematami a postawami rodzicielskimi i temperamentem 155 3.5.2. Czynniki wyjaśniające schematy 164 3.6. Dyskusja wyników 172 Rozdział 4 Schematy a funkcjonowanie w bliskich relacjach 177 4.1. Tworzenie więzi i jej znaczenie 178 4.