Opis
Celem monografii było uzyskanie odpowiedzi na pytanie, na ile unijne regulacje prawne, przyjęte w prawie pierwotnym i wtórnym (w tym dotyczące celów, zasad, obszarów udzielania pomocy, instrumentów, mechanizmów oraz procedur unijnej polityki współpracy na rzecz rozwoju), umożliwiają UE realizację celu wskazanego w art. 3 i 21 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) oraz art. 208 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), tj. eliminacji ubóstwa. Drugim celem była próba wskazania regulacji prawnych uniemożliwiających efektywną realizację pomocy i wskazanie nowych, odpowiednich rozwiązań. Dokonując analizy aktów prawnych UE, została udowodniona teza, że jakość i efektywność unijnej pomocy rozwojowej są uzależnione od jakości i przejrzystości stanowionego prawa. Niespójne regulacje prawne negatywnie wpływają na efektywność podejmowanych działań oraz uniemożliwiają realizację celu polityki współpracy na rzecz rozwoju, jakim jest likwidacja ubóstwa. W ramach monografii zostały omówione takie obszary badawcze, jak: zakres przedmiotowy i podmiotowy unijnej polityki współpracy na rzecz rozwoju, źródła prawa oraz hierarchia aktów prawnych w zakresie regulacji unijnej polityki rozwojowej, zakres kompetencji instytucji realizujących unijną politykę rozwojową, obszary działań, które obejmuje unijna polityka rozwojowa, mechanizmy kontroli efektywności i skuteczności współpracy na rzecz rozwoju. Spis treściSpis treści Wykaz skrótów / 9 Wprowadzenie / 13 Rozdział pierwszy Zagadnienia wprowadzające / 17 1. Pojęcie unijnej polityki współpracy na rzecz rozwoju / 17 1.1. Polityka rozwojowa sensu largo i sensu stricto / 19 1.2. Formy i rodzaje pomocy rozwojowej / 21 1.3. Koncepcje rozwoju / 23 1.3.1. Rozwój w znaczeniu ekonomicznym / 23 1.3.2. Rozwój przez zaspokajanie potrzeb / 24 1.3.3. Zrównoważony rozwój / 25 1.3.4. Rozwój ludzki / 27 2. Geneza polityki współpracy na rzecz rozwoju / 29 3. Cele polityki współpracy na rzecz rozwoju / 31 3.1. Cel główny / 31 3.2. Cele pośrednie / 34 4. Zasady polityki współpracy na rzecz rozwoju / 36 4.1. Zasada solidarności / 38 4.2. Zasady własności oraz dostosowania koncepcji rozwojowych / 40 4.3. Zasada wzajemnej odpowiedzialności / 41 4.4. Zasada harmonizacji działań / 42 4.5. Zasada zarządzania opartego na rezultatach / 43 5. Zakres podmiotowy polityki współpracy na rzecz rozwoju / 44 6. Zakres przedmiotowy polityki współpracy na rzecz rozwoju / 45 7. Prawo do rozwoju jako zobowiązanie na rzecz likwidacji ubóstwa / 48 8. Wyodrębnienie unijnej polityki współpracy na rzecz rozwoju / 53 8.1. Współpraca na rzecz rozwoju a kategorie kompetencji UE / 53 8.1.1. Zasada kompetencji przyznanych / 53 8.1.2. Kategorie kompetencji / 54 8.2. Polityka współpracy na rzecz rozwoju a inne wybrane polityki UE / 58 8.2.1. Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa / 58 8.2.2. Europejska Polityka Sąsiedztwa / 59 8.2.3. Pomoc humanitarna / 59 8.2.4. Wspólna polityka handlowa / 60 8.2.5. Europejska polityka rozszerzenia / 62 9. Podsumowanie / 65 Rozdział drugi Powstanie i ewolucja unijnej polityki rozwojowej / 67 1. Okres 1946—1969 — pomoc jako element handlu / 68 1.1. Okres przed powołaniem Wspólnot / 68 1.2. Deklaracja Schumana (1950) / 69 1.3. Traktat rzymski (1957) / 70 1.4. Konwencja wykonawcza do traktatu rzymskiego (1957) / 71 1.5. Umowy z AKP z Yaoundé (1963 i 1969) / 73 2. Okres 1970—1985 — pierwsze reformy / 75 2.1. Memorandum Komisji (1971) / 76 2.2. Umowy z Lomé (1975 i 1979) / 77 2.3. Memorandum Komisji (1982) / 79 2.4. Umowa z Lomé (1984) / 81 3. Okres 1986—2001 — nadanie ram traktatowych / 82 3.1. Jednolity Akt Europejski (1986) / 82 3.2. Traktat z Maastricht (1992) / 83 3.3. Rezolucja Rady o prawach człowieka i rozwoju (1991) / 84 3.4. Umowy z Lomé (1989 i 1995) / 86 3.5. Traktat z Amsterdamu (1997) / 88 3.6. Traktat z Nicei (2001) / 89 4. Okres 2001—2008 — ukształtowanie współczesnych standardów / 90 4.1. Milenijne Cele Rozwoju (2000) w konkluzjach Rady Europejskiej / 90 4.2. Umowa z Kotonu (2001) / 93 4.3. Zrównoważony rozwój w konkluzjach RE w Göteborgu (2001) / 97 4.4. Deklaracja paryska (2005) i efektywność pomocy w konkluzjach RE / 100 4.5. Konsensus europejski (2005) / 102 4.6. Unijny kodeks postępowania w sprawie komplementarności i podziału pracy w ramach polityki na rzecz rozwoju (2007) / 104 5. Okres po 2009 r. — zwieńczenie procesu reform / 105 5.1. Traktat o Unii Europejskiej i Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (2009) / 105 5.2. Program działań na rzecz zmian (2011) / 107 5.3. Rozporządzenie ustanawiające Instrument Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju (2014) / 109 6. Podsumowanie / 111 Rozdział trzeci Struktura instytucjonalna Unii Europejskiej w kontekście realizacji polityki rozwojowej / 113 1. Zasady instytucjonalne / 115 1.1. Zasada jednolitych ram instytucjonalnych / 115 1.2. Zasada autonomii instytucjonalnej / 116 1.3. Zasada równowagi instytucjonalnej / 116 1.4. Zasada lojalnej współpracy / 117 1.5. Zasada pomocniczości / 119 1.6. Zasada otwartości / 120