Opis
W czasie pierwszej wojny światowej doszło na dużą skalę do przymusowej wędrówki milionów ludzi w całej Europie. Wśród uchodźców podlegających relokacji Polacy byli zauważalną grupą. stanowili też znaczącą rzeszę pośród wychodźców, którzy w latach Wielkiej wojny, w liczbie kilku milionów, znaleźli się w głębi państwa rosyjskiego. Publikacja materiałów źródłowych ma na celu przypomnienie zapomnianego exodusu ludności polskiej gronu czytelników zainteresowanych tą tematyką zarówno z przyczyn naukowych, jak i emocjonalnych. W prezentowanym zbiorze wykorzystano dokumenty źródłowe zgromadzone przede wszystkim w archiwach. Zamieszczono również kilka artykułów prasowych oraz publikacji źródłowych z epoki. Spis treściProfesor Marek Mądzik nauczyciel, wychowawca, przyjaciel V Bibliografia dorobku naukowego VII Wykaz skrótów 23 Wstęp 25 POCZĄTEK TUŁACZKI – WYJAZD I DROGA 31 Nr 1. Prośba Zofii Rymkiewicz do policmajstra miasta Łomży (Łomża, 18 czerwca/1 lipca 1915 r.) 33 Nr 2. Sprawozdania pełnomocników, rozkazy i korespondencja w sprawie ewakuacji ludności, organizacji pomocy dla uchodźców (2/15 sierpnia–18/31 października 1915 r.) 34 Nr 3. Prośba Andrzeja Kliszki do Komitetu Wielkiej Księżnej Tatiany Nikołajewny (Warszawa, marzec 1915 r.) 35 Nr 4. Pismo Mikołaja Kirjanowa, komisarza do spraw włościańskich powiatu ostrołęckiego, do Siemiona Papudogło, gubernatora łomżyńskiego (Ostrołęka, 4/17 lipca 1915 r.) 37 Nr 5. Telegram Siemiona Papudogło, gubernatora łomżyńskiego, do naczelników powiatów guberni łomżyńskiej (Łomża, 29 czerwca/12 lipca 1915 r.) 39 Nr 6. Telegram Siemiona Papudogło, gubernatora łomżyńskiego, do Adolfa Milbrata, naczelnika powiatu łomżyńskiego (Łomża, lipiec 1915 r.) 40 Nr 7. Telegram Siemiona Papudogło, gubernatora łomżyńskiego, do Adolfa Milbrata, naczelnika powiatu łomżyńskiego (Łomża, 5/18 lipca 1915 r.) 41 Nr 8. Pismo komendanta Etapu Głównego I Korpusu Armii do Adolfa Milbrata, naczelnika powiatu łomżyńskiego (8/21 lipca 1915 r.) 42 Nr 9. Telegram Siemiona Papudogło, gubernatora łomżyńskiego, do Adolfa Milbrata, naczelnika powiatu łomżyńskiego (Łomża, 16/29 lipca 1915 r.) 43 Nr 10. Telegram Siemiona Papudogło, gubernatora łomżyńskiego, do Adolfa Milbrata, naczelnika powiatu łomżyńskiego (Łomża, 17/30 lipca 1915 r.) 44 Nr 11. Telegram Borysa Kaszkarowa, gubernatora chełmskiego, do naczelników powiatów biłgorajskiego, hrubieszowskiego, tomaszowskiego i zamojskiego (Chełm, 8/21 czerwca 1915 r.) 45 Nr 12. Pismo Borysa Kaszkarowa, gubernatora chełmskiego, do Siemiona Scepury, policmajstra miasta Chełm (Chełm, 10/23 lipca 1915 r.) 47 Nr 13. Pismo Borysa Kaszkarowa, gubernatora chełmskiego, do naczelników powiatów i policmajstra miasta Chełm (Chełm, lipiec 1915 r.) 48 Nr 14. Kopia telegramu generała Piotra Bałujewa, dowódcy V Korpusu Armii, do Siemiona Papudogło, gubernatora łomżyńskiego (Łomża, 18/31 lipca 1915 r.) 49 Nr 15. Telegram Siemiona Papudogło, gubernatora łomżyńskiego, do Adolfa Milbrata, naczelnika powiatu łomżyńskiego (Łomża, 19 lipca/1 sierpnia 1915 r.) 50 Nr 16. Kopia telegramu Siemiona Papudogło, gubernatora łomżyńskiego, do Adolfa Milbrata, naczelnika powiatu łomżyńskiego (Łomża, 20 lipca/2 sierpnia 1915 r.) 51 Nr 17. Telegram Siemiona Papudogło, gubernatora łomżyńskiego, do Adolfa Milbrata, naczelnika powiatu łomżyńskiego (Zambrów, 26 lipca/8 sierpnia 1915 r.) 52 Nr 18. Prośba Franciszki Staniszewskiej-Fornalczyk, kierowniczki grupy teatralnej, do policmajstra miasta Łomży (Łomża, 22 czerwca/5 lipca 1915 r.) 53 Nr 19. Pismo Suwalskiego Gubernialnego Komitetu Obywatelskiego do Mikołaja Kupriejanowa, gubernatora suwalskiego (Suwałki, 26 czerwca/9 lipca 1915 r.) 54 Nr 20. Spis osób, które opuściły gubernię suwalską z powodu działań wojennych, zamieszkujących tymczasowo w Wilnie i ubiegających się o wydanie biletów na przejazd do różnych miast Rosji (Wilno, 1915 r.) 55 Nr 21. Prośba Melanii Strzałkowskiej do Mikołaja Kupriejanowa, gubernatora suwalskiego (Wilno, 4/17 czerwca 1915 r.) 68 Nr 22. Prośba Aleksandra Grzybowskiego do Mikołaja Kupriejanowa, gubernatora suwalskiego (Wilno, 13/26 czerwca 1915 r.) 69 Nr 23. Prośba Michaliny Radziewskiej do Mikołaja Kupriejanowa, gubernatora suwalskiego (Wilno, 26 czerwca/9 lipca 1915 r.) 70 Nr 24. Informacja o uchodźcach z Suwałk, przebywających w Wilnie w lipcu 1915 r., którzy zwrócili się o pomoc finansową do Mikołaja Kupriejanowa, gubernatora suwalskiego (Wilno, lipiec 1915 r.) 71 Nr 25. Raport naczelnika powiatu kalwaryjskiego sporządzony dla Mikołaja Kupriejanowa, gubernatora suwalskiego (Olita, 6/19 lipca 1915 r.) 73 Nr 26. Prośba Bronisława Witkowskiego do Mikołaja Kupriejanowa, gubernatora suwalskiego (Nowa Wilejka, 14/27 lipca 1915 r.) 75 Nr 27. Prośba Jadwigi Łopuskiej do Siemiona Papudogło, gubernatora suwalskiego (Wilno, 27 lipca/9 sierpnia 1915 r.) 76 Nr 28. Prośba Józefa Godlewskiego do Włodzimierza Miasojedowa, wicegubernatora suwalskiego (Wilno, 29 lipca/11 sierpnia 1915 r.) 77 Nr 29. Informacja o pomocy udzielonej uchodźcom w pu