Opis
W książce zaprezentowano wyniki badań własnych na temat typologii nieprzystosowania społecznego wśród więźniów. Badania te są kontynuacją i rozwinięciem myśli Czesława Czapówa, jednego z najwybitniejszych polskich pedagogów resocjalizacyjnych. Zastosowanie analizy czynnikowej pozwoliło ujawnić, że typy wykolejenia społecznego wyróżnione przez Czapówa (nihilistyczno-agresywny, nihilistyczno-wycofujący, dogmatyczno-ekspansyjny oraz dogmatyczno-restrykcyjny) nie są homogeniczne, ale w obrębie każdego z nich funkcjonują poszczególne podtypy. The author presents the results of his own research concerned with a typology of social maladjustment among prisoners. The social maladjustment theory developed by Czesław Czapów constitutes the theoretical foundation of the author’s research. Applying factor analysis revealed that the types of social maladjustment distinguished by Czapów (nihilist-aggressive, nihilist-withdrawn, dogmatic-expansive and dogmatic-restrictive) are not homogenous and there are subtypes within each type. The analysis has also uncovered the group structure of prisoners determined by the intensity of the different types of social maladjustment. Spis treściWstęp. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 CZĘŚĆ TEORETYCZNA Rozdział 1. Wykolejenie społeczne w ujęciu Czesława Czapówa. . . . . . 19 1.1. Manifestacje wykolejenia społecznego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 1.2. Nastawienia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 1.3. Integracja postaw. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 1.4. Typy wadliwej integracji postaw. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 1.5. Geneza wykolejenia społecznego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 1.6. Weryfikacja empiryczna teorii wykolejenia społecznego Czesława Czapówa: aktualny stan badań i uwagi krytyczne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Rozdział 2. Resocjalizacja osób nieprzystosowanych/wykolejonych społecznie – wybrane zagadnienia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 2.1. Różnorodność znaczeniowa pojęcia resocjalizacji. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 2.2. Resocjalizacja w ujęciu pedagogicznym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 2.2.1. Przedmiot i zakres pedagogiki resocjalizacyjnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 2.2.2. Struktura pedagogiki resocjalizacyjnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 2.2.2.1. Aksjologia i teleologia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 2.2.2.2. Teoria. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 2.2.2.3. Metodyka. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 Rozdział 3. Teoria wykolejenia społecznego Czapówa, a koncepcje i typologie zachowań problemowych w naukach społecznych i medycznych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 3.1. Koncepcje i typologie zachowań problemowych w pedagogice. . . . . . . . . . . . . . . 46 3.1.1. Koncepcja niedostosowania społecznego i jego typologia w ujęciu Jana Konopnickiego i Denisa H. Stotta. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 3.1.2. Nieprzystosowanie społeczne i jego typologia w ujęciu Lesława Pytki. . . 50 3.1.3. Podsumowanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 3.2. Koncepcje i typologie zachowań problemowych w psychologii i psychiatrii. . . . 53 3.2.1. Wczesne typologie zachowań problemowych uzyskane przy zastosowaniu analizy czynnikowej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 3.2.2. Typologia nieprzystosowania społecznego w koncepcji Sullivana, Granta i Granta. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 3.2.3. Koncepcja Ułomnej Regulacji Osobowości Asocjalnej (UROA) Jana M. Stanika. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 3.2.4. Typologie zaburzeń zachowania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 3.2.4.1. Zaburzenia niszczycielskie, kontroli impulsów i zachowania jako przykład opisu zaburzeń zachowania w paradygmacie DSM. . . . . 66 3.2.4.2. Zaburzenia zachowania w koncepcji Thomasa Achenbacha jako przykład opisu zaburzeń zachowania w paradygmacie opartym na empirii. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 3.2.5. Antyspołeczne zaburzenia