Opis
Tematem tej książki jest szlachectwo jako pojęcie kluczowe dla ideologii władzy politycznej w II połowie XVI i XVII wieku, odzwierciedlone w tekstach publicystycznych, literackich i dotyczących teorii polityki. Choć powstało wiele prac, koncentrujących się na ideologii politycznej szlachty, brakuje szczegółowego opracowania, w którym przeanalizowano by gruntownie saqmą ideę szlachectwa w piśmiennictwie staropolskim oraz podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czym ono było dla ludzi żyjących w Rzeczypospolitej XVI i XVII wieku, a przede wszystkim - dla samej szlachty oraz tych autorów, którzy odpowiadali bezpośrednio na jej zapotrzebowanie. Spis treściWstęp 6 Część I 9 Kształtowanie się idei szlachectwa 9 Teoretycy i polemiści XVI wieku. Szlachectwo jako teoria obywatelstwa 13 Upowszechnianie i recepcja idei: pod piórem wielkich pisarzy 53 Szlachectwo w dyskursie publicystycznym (do schyłku XVI wieku) 82 Rokosz Zebrzydowskiego 110 Schyłek ideologii obywatelskiej: wiek XVII 122 Część II 143 Ku społeczeństwu zamkniętemu 143 Dyskurs heraldyczno-genealogiczny 144 Między stanową zawiścią a mitem bohaterskim: dyskurs genealogiczno-historyczny i światopogląd uboższej i średniej szlachty w XVII wieku 183 Nowe traktaty o szlachectwie 198 Część III 208 Idea szlachectwa w użyciu. Dyskurs obiegu panegirycznego i kaznodziejskiego w XVII wieku 208 Stemmaty i epitalamia 210 Kazania pogrzebowe wobec idei szlachectwa 215 Dyskurs o szlachectwie-obywatelstwie w kaznodziejstwie pogrzebowym 217 Praktyczna realizacja szlachectwa 225 Dyskurs genealogiczno-heraldyczny w kaznodziejstwie 234 Zakończenie 250 Bibliografia 253 Indeks osób 272 Summary 279